Σχολείο με έναν μαθητή και Έναν Δάσκαλο

Ιερά γυναικεία Μονή της Αγίας Τριάδας, π.Συμφερούπολη, 11 Ιουνίου 2026

Υπάρχει ένας φόβος που είναι πιο τρομακτικός από όλους τους φόβους. Πιο τρομακτικός από τον φόβο του θανάτου. Πιο τρομακτικός από τον φόβο του πόνου. Πιο τρομακτικός από τον φόβο της μοναξιάς. Πρόκειται για φόβο ότι όλα είναι μάταια. Ότι όλα τα βάσανά σου δεν οδηγούν πουθενά. Ότι τα δάκρυα είναι μάταια. Ότι η ασθένεια, η απώλεια, η ταπείνωση, η αδικία που σε κατασπαράζουν σήμερα, απλώς συνέβησαν, χωρίς να προσφέρουν καρπό, νόημα ή απάντηση. Ο πιο αφόρητος εφιάλτης της ανθρώπινης ύπαρξης είναι ο φόβος ότι τα γενόμενα δεν έχουν νόημα.

Ο άνθρωπος έρχεται αντιμέτωπος με συμφορές – είτε πρόκειται για σοβαρή ασθένεια, για απώλεια αγαπημένου προσώπου, για αποτυχημένα σχέδια είτε για τον τρόμο του πολέμου – όμως δεν τον σκοτώνει ο ίδιος ο πόνος. Τον σκοτώνει η σκέψη: «Όλα αυτά δεν έχουν νόημα». Ο άνθρωπος εξακολουθεί να περπατά, να αναπνέει, κι όμως μέσα του είναι νεκρός. Παραλυμένος. Απάθεια εκεί όπου υπήρχε δίψα για ζωή. Απελπισία εκεί όπου υπήρχε ελπίδα. Κυνισμός και δυσπιστία εκεί όπου υπήρχε πίστη.

Επιτρέπεις στον εαυτό σου να πληγωθεί από το πιο τρομερό βέλος που υπάρχει στο οπλοστάσιο με τα διαβολικά ψέματα: «τα βάσανα δεν έχουν νόημα». Και σου φαίνεται ότι ο κόσμος έχει τρελαθεί, ότι μας κυβερνά ένα τυφλό και σκληρό χάος. Αυτός ο φόβος παραλύει τη θέληση. Παραιτείσαι, σταματάς να παλεύεις, βυθίζεσαι σε μια βαθιά απελπισία. Αυτή είναι πραγματική πνευματική παράλυση – η αργόσυρτη αυτοκτονία της ίδιας της ψυχής. Ο άνθρωπος αναπνέει ακόμα, αλλά μέσα του έχει ήδη επικρατήσει ο θάνατος, επειδή πίστεψε ότι όλα τα βάσανά του είναι μάταια.

Αυτό το ψέμα το ψιθυρίζουν από παντού. Μέσα από ταινίες, μέσα από ψυχολογικά σεμινάρια που προσφέρουν μεθόδους καταστολής και κατευνασμού των ψυχικών προβλημάτων, χωρίς να υπόσχονται ένα νόημα. Μέσα από τη σύγχρονη κουλτούρα, που φοβάται τον πόνο περισσότερο από οτιδήποτε άλλο στον κόσμο.

Και όταν τελικά τα βάσανα έρχονται – και αυτά πάντα έρχονται! – ο άνθρωπος είναι απροετοίμαστος απέναντί τους. Και τότε πέφτει σε απόγνωση.

Όμως η Αγία Γραφή μάς λέει κάτι εντελώς διαφορετικό.

Ακούστε τον απόστολο Παύλο, άνθρωπο τον οποίον λιθοβολούσαν, φυλάκιζαν, εγκατέλειπαν σε ναυάγια:

«Καυχώμεθα ἐν ταῖς θλίψεσιν, εἰδότες ὅτι ἡ θλῖψις ὑπομονὴν κατεργάζεται, ἡ δὲ ὑπομονὴ δοκιμήν, ἡ δὲ δοκιμὴ ἐλπίδα, ἡ δὲ ἐλπὶς οὐ καταισχύνει» (Ρωμ.5: 3-5).

Καυχόμαστε! Όχι «υπομένουμε». Όχι «επιβιώνουμε». Καυχόμαστε, όπως ο στρατιώτης που δεν εγκατέλειψε τη θέση του παρά το τραύμα που υπέστη.

Ο απόστολος Ιάκωβος μιλάει με ακόμη περισσότερη οξύτητα:

«Πᾶσαν χαρὰν ἡγήσασθε, ἀδελφοί μου, ὅταν πειρασμοῖς περιπέσητε ποικίλοις, γινώσκοντες ὅτι τὸ δοκίμιον ὑμῶν τῆς πίστεως κατεργάζεται ὑπομονήν» (Ιακ.1: 2-3).

Να χαίρεστε δηλαδή. Διότι η δοκιμασία είναι ένα εργαλείο, μια σμίλη που σμιλεύει την ψυχή, ώστε αυτή να μπορεί να αναπνέει τον αέρα της Ουράνιας Βασιλείας.

Και μια σύντομη φράση από το βιβλίο των Πράξεων, που βάζει τελεία:

«Διὰ πολλῶν θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ» (Πραξ. 14: 22).

Είναι ο δρόμος που δεν μπορεί να παραλειφθεί.

Οι δοκιμασίες και οι θλίψεις δεν αποτελούν λάθος του Δημιουργού ούτε δυσλειτουργία του συστήματος. Πρόκειται για έναν αμείλικτο πνευματικό νόμο μεταμόρφωσης του ανθρώπου. Η Αγία Γραφή το αναφέρει με απόλυτη σαφήνεια. Ο Απόστολος Παύλος γράφει:

• «Καυχώμεθα ἐν ταῖς θλίψεσιν, εἰδότες ὅτι ἡ θλῖψις ὑπομονὴν κατεργάζεται, ἡ δὲ ὑπομονὴ δοκιμήν, ἡ δὲ δοκιμὴ ἐλπίδα» (Ρωμ.5: 3-4).
• «Ὃν γὰρ ἀγαπᾷ Κύριος παιδεύει, μαστιγοῖ δὲ πάντα υἱὸν ὃν παραδέχεται» (Εβρ. 12: 6).

Ο Άγιος Λουκάς ο Ιατρός Ακούτε; Δεν απορρίπτει, αλλά δέχεται. Δέχεται μέσα από την εμπειρία της δοκιμασίας. Τα βάσανα δεν είναι ένα ανέλπιδο αδιέξοδο. Είναι σχολείο. Και κανείς δεν απέδειξε αυτόν τον νόμο με περισσότερη ένταση, ακρίβεια και παραστατικότητα, όσο ο Άγιος Λουκάς.

Μέσα του συμβίωναν με εκπληκτικό τρόπο δύο άνθρωποι: ο ψυχρός, άψογος και ορθολογικός νους ενός ιδιοφυούς χειρουργού και επιστήμονα-ανατόμου και η φλογερή, παράλογη για αυτόν τον κόσμο πίστη ενός ποιμένα. Ως χειρουργός, είχε καθημερινά να κάνει με πύον, αίμα και πόνο. Έγραψε το σπουδαίο βιβλίο – «Δοκίμια για τη χειρουργική των πυογόνων λοιμώξεων». Και σε αυτό το καθαρά ιατρικό βιβλίο υπάρχει μια φράση που αποκαλύπτει τον βαθύτατο πνευματικό στοχαστή:

«Κατά τη θεραπεία των πυογόνων εστιών <...> οι τομές πρέπει να είναι πλατιές, να προφυλάσσουν τους ιστούς, αλλά να επιτρέπουν την πλήρη διοχέτευση του πύου».

Σκεφτείτε καλά αυτά τα λόγια του επιστήμονα. Για να σωθεί μια ζωή, πρέπει να γίνει μια βαθιά, επώδυνη τομή. Πρέπει να βγει το πύον προς τα έξω· χωρίς αυτό, είναι αναπόφευκτη η σηψαιμία και ο θάνατος.

Ο Άγιος Λουκάς μετέφερε αυτόν τον νόμο της ιατρικής στην πνευματική ζωή. Και το αντίστροφο. Κατάλαβε ότι οι θλίψεις μας, οι εξορίες μας, οι λακκούβες μας είναι Θεϊκές τομές. Ο Θεός τις κάνει πλατειές και βαθιές όχι επειδή είναι σκληρός, αλλά επειδή είναι ο Μέγας Χειρουργός. Διανοίγει τα αποστήματα της υπερηφάνειάς μας, του εγωισμού μας, της ματαιοδοξίας μας και της ψευδούς αυτοπεποίθησής μας, για να αποβάλει αυτό το πνευματικό πύον και να σώσει την αιώνια ψυχή μας.

Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο ένας άνθρωπος που πέρασε έντεκα χρόνια στις φυλακές, με βασανιστήρια και εξορίες πέρα από τον Αρκτικό Κύκλο, ένας επιστήμονας που γνώριζε τα πάντα για τον πόνο, έγραψε ένα βιβλίο με τον απίστευτο τίτλο: «Αγάπησα το μαρτύριο». Και εκεί μας άφησε την θεμελιώδη διαθήκη του:

«Αγάπησα το μαρτύριο, που τόσο εκπληκτικά καθαρίζει την ψυχή... Ανέχθηκα βαριά δοκιμασία, αλλά κέρδισα πάρα πολλά... Ο Κύριος μου έστειλε εντελώς απροσδόκητα μια μεγάλη χαρά, μια πνευματική χαρά που ξεπερνούσε όλες τις θλίψεις μου».

Πώς να νικήσουμε τον φόβο μπροστά στην συμφορά; Πώς να βγούμε από την πνευματική παράλυση; Ο Άγιος Λουκάς μας άφησε σαφείς κανόνες υπέρβασης αυτής της απειλής, που είναι η πιο θανατηφόρα για την πίστη στον Θεό και για την ανθρώπινη ψυχή.

Ο χειρουργός Β.Φ.Βόϊνο-Γιασενέτσκι (αριστερά) κάνει χειρουργείο σε αγροτικό ιατρείο

Νόμος 1ος: Μετατοπίστε την προσοχή σας από την πληγή σας στον Γιατρό. Όταν πονάτε, μην μένετε βυθισμένοι ολοκληρωτικά στο πρόβλημά σας, μην το «υπνωτίζετε» με την προσοχή σας. Μην αναπαράγετε στο μυαλό σας σενάρια μελλοντικών καταστροφών. Μετατοπίστε την προσοχή σας από τους φόβους σας στον Χριστό. Πείτε στον εαυτό σας: «Δεν ξέρω πώς να βγω από αυτό το λάκκο, αλλά ο Θεός ξέρει. Εμπιστεύομαι το νυστέρι Του».

Νόμος 2ος: Αποδεχτείτε τη δοκιμασία ως την ώρα της ανώτατης διακονίας στη ζωή σας. Διακονίας προς τον Θεό, προς τους ανθρώπους. Ο Άγιος Λουκάς δεν περίμενε να τελειώσει η εξορία του για να διακονήσει όσους είχαν ανάγκη από βοήθεια. Χειρουργούσε σε καλύβες, κήρυττε στους φυλακισμένους, έσωζε ανθρώπους όπου κι αν βρισκόταν. Και έτσι το μαρτύριο έπαυε να είναι μαρτύριο. Γινόταν διακονία. Και η διακονία έχει πάντα νόημα. Το νόημα εκτοπίζει το ανούσιο, όπως το φως εκτοπίζει το σκοτάδι.

Νόμος 3ος: Εμπιστευθείτε την Πρόνοια του Θεού – ειδικά όταν δεν καταλαβαίνετε. Ο Άγιος Λουκάς δεν καταλάβαινε γιατί τον εξόρισαν. Γιατί πέθανε η νεαρή σύζυγός του. Γιατί έμεινε δεκατρία εικοσιτετράωρα χωρίς ύπνο. Όμως εμπιστευόταν. Και το αποτέλεσμα της ζωής του απέδειξε: υπήρχε σχέδιο. Ο Άγιος Λουκάς καταλάβαινε: αποφεύγεις τον σταυρό – αποφεύγεις Εκείνον που είναι έτοιμος να κουβαλάει μαζί σου τον σταυρό σου.

Άλλος ένας νόμος: μέσα στις ίδιες τις δοκιμασίες και τις θλίψεις, σταματήστε να αγωνιάτε. Μην είστε προσκολλημένοι στα σχέδιά σας και στις ψευδαισθήσεις ότι ελέγχετε την κατάσταση, τον κόσμο. Μέσα στις προσευχές σας μην επιβάλλετε στον Θεό τα δικά σας σενάρια σωτηρίας. Ηρεμήστε. Περιμένετε μόνο τον Θεό, την Πρόνοιά Του, που εκπληρώνεται πάνω στον κόσμο και πάνω σας, και κάνετε αυτό που πρέπει να κάνετε από αγάπη προς Αυτόν και προς τους πλησίον σας. Ακριβώς τώρα.

Αδελφοί και αδελφές! Η ζωή του Αγίου Λουκά είναι η κραυγαλέα απόδειξη ότι η πληρότητα της ζωής αποκτάται μόνο με την πλήρη εμπιστοσύνη στην Πρόνοια του Θεού.

Όλα αυτά όμως είναι λόγια. Μεγάλα, ιερά – αλλά λόγια.

Όταν πεθαίνει κάποιος δικός σου, όταν σε προδίδει ένας φίλος, όταν το παιδί σου είναι άρρωστο, όταν η ζωή σου καταστρέφεται, τα λόγια δεν παρηγορούν. Μόνο ένα πράγμα παρηγορεί: ένας άλλος άνθρωπος που έχει περάσει από όλα αυτά και δεν λύγισε. Αυτός που έζησε όλα αυτά τα αποστολικά λόγια, και τα επιβεβαίωσε με τη ζωή του.

Και σήμερα έχουμε μπροστά μας έναν τέτοιο μάρτυρα: τον δικό μας άγιο Λουκά.

Χειρουργός. Καθηγητής. Αρχιεπίσκοπος. Εξόριστος. Φυλακισμένος. Στρατιωτικός γιατρός. Ομολογητής.

Γεννήθηκε το 1877 στο Κερτς της Κριμαίας. Έγινε χειρουργός, και όχι απλώς χειρουργός, αλλά ένας χειρουργός παγκόσμιας εμβέλειας. Και στα μέσα της καριέρας του, το 1921, εν μέσω διωγμών και εκτελέσεων ιερέων, χειροτονήθηκε ιερέας. Και το 1923 επίσκοπος. Όλοι καταλάβαιναν: αυτό ήταν θανατική καταδίκη για τον ίδιο. Και ο ίδιος το ήξερε καλύτερα από όλους.

Η πρώτη εξορία, το 1923. Γενισέισκ, Τουρουχάνσκ, Πλάχινο, πέρα από τον Βόρειο Πολικό Κύκλο. Εξήντα υπό το μηδέν το χειμώνα. Ο επίσκοπος χειρουργούσε με ένα σουγιά σε μια καλύβα υπό το φως ενός κεριού. Σήμερα ακρωτηριασμό ποδιού που είχε προσβληθεί από γάγγραινα. Αύριο κρυοπαγήματα. Μεθαύριο τοκετούς. Μέτραγε το πύον με κουτάλια και λεκάνες, το λέει στο βιβλίο του. Και στην ίδια αυτή καλύβα, με τα ανεξίτηλα ίχνη αίματος και πύου, συνέχιζε να ιερουργεί κρυφά.

Ακολούθησε η δεύτερη εξορία, το 1930, στο Αρχάγγελσκ. Εδώ, μέσα σε απόλυτη φτώχεια, ολοκληρώνει το έργο που θα μελετήσουν οι χειρουργοί σε όλο τον κόσμο: τα «Δοκίμια για τη χειρουργική των πυογόνων λοιμώξεων». Βιβλίο που έσωσε εκατοντάδες χιλιάδες ζωές. Γράφτηκε χωρίς βιβλιοθήκες, χωρίς συναδέλφους, χωρίς εξοπλισμό. Μόνο εμπειρία, ιδιοφυΐα και πείσμα.

Στο πρόλογο υπάρχει η βασική φράση που τα εξηγεί όλα:

«Όταν ξεκινάμε μια εγχείρηση, πρέπει να έχουμε κατά νου όχι μόνο την κοιλιακή χώρα, αλλά και τον ασθενή στο σύνολό του, ο οποίος, δυστυχώς, τόσο συχνά κατονομάζεται από τους γιατρούς «περίπτωση». Ο άνθρωπος βρίσκεται σε θανάσιμη αγωνία και φόβο, η καρδιά του τρέμει – όχι μόνο κυριολεκτικά, αλλά και μεταφορικά» (από τον πρόλογο του βιβλίου «Δοκίμια για τη χειρουργική των πυογόνων λοιμώξεων»).

Αυτό δεν είναι ιατρική. Είναι θεολογία, γραμμένη από χειρουργό. Μπροστά του δεν βρίσκεται μια «περίπτωση», αλλά ένας άνθρωπος που βιώνει θανάσιμη αγωνία και φόβο. Και προσεγγίζει αυτόν τον άνθρωπο με το νυστέρι που θεραπεύει το σώμα και με τον σταυρό που θεραπεύει το σώμα και την ψυχή.

Ο Άγιος Λουκάς ο Ιατρός

Και μια ακόμη φράση από το ίδιο βιβλίο:

«Ο εξαιρετικά δύσκολος δρόμος του αυτοδίδακτου αγροτικού χειρουργού, τον οποίο αναγκάστηκα να διανύσω, με δίδαξε πάρα πολλά».

Ο δύσκολος δρόμος… με δίδαξε. Ο δύσκολος δρόμος δεν με εμπόδισε. Δεν μου στέρησε κάτι. Με δίδαξε.

Τρίτη εξορία, το 1937. Τα χρόνια των μεγάλων διωγμών. Ο Άγιος είναι εξήντα ετών. Και πάνω του δοκιμάζουν το πιο τρομερό όπλο της NKVD: την συνεχή ανάκριση. Δεκατρία εικοσιτετράωρα χωρίς ύπνο. Όταν η συνείδηση θολώνει και ο άνθρωπος υπογράφει οτιδήποτε.

Δεν υπέγραψε. Αρρώστησε από καρδιακή νόσο, κήρυξε απεργία πείνας, αλλά δεν υπέγραψε ούτε μία ομολογία, ούτε μία ψευδομαρτυρία. Παράλληλα, εκείνη την ίδια εποχή, μετά από τις δοκιμασίες που υπέστη και που μας είναι ακατανόητες, όντας εξόριστος γράφει εκείνη την φράση που έγινε η διαθήκη του για πάντα και για όλες τις γενιές των χριστιανών:

«Αγάπησα το μαρτύριο που τόσο εκπληκτικά καθαρίζει την ψυχή».

Ένας άνθρωπος που του στέρησαν τα πάντα: την έδρα του, το σπίτι του, την οικογένειά του (η σύζυγός του πέθανε νέα), τα παιδιά του, μερικά από τα οποία τον αποκήρυξαν, την υγεία του, την ελευθερία του, αυτός ο άνθρωπος γράφει: «Αγάπησα αυτό που έπρεπε να με συντρίψει και να με καταστρέψει. Δεν με σκότωσε ούτε με συνέτριψε. Το αγάπησα, επειδή με εξάγνισε».

Εδώ βρίσκεται η ειλικρίνεια ενός επαγγελματία χειρουργού που περιγράφει το αποτέλεσμα. Έκανε ένα πείραμα πάνω στον εαυτό του και διαπίστωσε ότι ο πόνος καίει τη σήψη και προσφέρει μια εμπειρία ζωής που δεν συγκρίνεται με τίποτα. Και το αγάπησε, όπως ο χειρουργός αγαπά το πιο αξιόπιστο εργαλείο του.

Και στην ίδια αυτοβιογραφία υπάρχει μια απλή φόρμουλα, με την οποία εξηγείται ολόκληρη η ζωή του:   

«Όπου και να με στείλουν, παντού είναι ο Θεός».

Ο Θεός είναι και στο Τουρουχάνσκ και στο Αρχάγγελσκ και στο Μπολσάγια Μούρτα και στο κελί των φυλακών της Τασκένδης και στην συνεχή ανάκριση.

Όπου κι να σε στείλουν – ο Θεός είναι ήδη εκεί. Πριν από σένα. Σε περιμένει.

Και κάτι ακόμα: Μην τρέχεις με τα βάσανά σου. Μην τα μετατρέπεις σε δική σου ταυτότητα. Προχώρα μπροστά — να χειρουργείς, να διακονείς, να γράφεις. Και το βάσανο θα μείνει πίσω σου, και δεν θα είναι πάντα μπροστά σου. Δεν θα κλείνει μπροστά σου τους ορίζοντές σου.

Προς το τέλος της επίγειας ζωής του, ο Άγιος Λουκάς ήταν γεμάτος ζωή. Δεν άφησε χώρο στη ψυχή του για τον διάβολο: δεν εξαντλήθηκε, δεν λύγισε, δεν αγρίεψε. Αγαπούσε τους ανθρώπους. Λειτουργούσε. Γελούσε. Έγραφε. Υποδεχόταν προσκυνητές. Διηύθυνε την Μητρόπολη Κριμαίας, πατρώα για αυτόν γη. Προς το τέλος της ζωής του τυφλώθηκε και συνέχισε να λειτουργεί από στήθους.

Όταν πέθανε στις 11 Ιουνίου 1961, χιλιάδες άνθρωποι ακολούθησαν το φέρετρό του στους δρόμους της Συμφερούπολης, παρά τις απαγορεύσεις των αρχών. Οι αρχές τον φοβόντουσαν ακόμα και νεκρό. Και καλά έκαναν.

Η κηδεία του Αγίου Λουκά, Συμφερούπολη, 1961

Είναι μάταιο το μαρτύριο; Ο Άγιος Λουκάς είναι η ζωντανή απάντηση σε αυτό το ερώτημα. Όχι, δεν είναι μάταιο! Για τον άνθρωπο της πίστης, το μαρτύριο γίνεται η πιο καρποφόρα περίοδος της ζωής του.

Αυτό που ονομάζουμε «δυστυχία» είναι στην πραγματικότητα ένα σχολείο που ο Θεός ανοίγει ειδικά για σένα. Με μια τάξη στην οποία δεν υπάρχουν άλλοι μαθητές εκτός από σένα. Με Δάσκαλο τον ίδιο τον Κύριο. Με πρόγραμμα που, από την αρχή μέχρι το τέλος, έχει σχεδιαστεί ακριβώς για σένα.

Ο Άγιος Λουκάς έλεγε: «Μην νομίζετε ότι οι αποστολικοί καιροί ήταν πιο ευνοϊκοί για τη σωτηρία από την εποχή μας». Ακούτε; Η εποχή μας δεν είναι λιγότερο ευνοϊκή για τη σωτηρία από την εποχή των Αποστόλων.

Και στον δρόμο της σωτηρίας μας, ο Άγιος Λουκάς είναι πάντα δίπλα μας, ως καλός ποιμένας, ως απόστολος. Προπορεύεται και γυρίζει πίσω: «Βλέπεις; Το πέρασα κι εγώ αυτό. Θα το περάσεις και εσύ».

Αν σήμερα βιώνεις τη δυσκολία σου και δεν καταλαβαίνεις γιατί συμβαίνει, να ξέρεις ότι αυτή δεν είναι τυχαία ούτε μάταιη.

Αν σου αφαιρέθηκε κάτι, ο Θεός ετοιμάζει κάτι άλλο. Αν σε πρόδωσαν, ο Θεός θα σου δώσει την ευκαιρία να συναντήσεις πιστούς ανθρώπους. Αν έχεις ασθένεια, ο Θεός μέσα από αυτή σου δείχνει αυτό που αλλιώς δεν θα έβλεπες.

Απουσία νοήματος είναι το κύριο και το πιο αγαπημένο όπλο του διαβόλου. Τώρα είναι στραμμένο εναντίον σου. Μην φοβάσαι όμως, μην τρέμεις μπροστά στην απουσία νοήματος. Απλά δεν υπάρχει. Και θα νικήσεις. Επειδή υπάρχει νόημα, το οποίο ακόμα δεν βλέπεις. Υπάρχει η Πρόνοια, που τώρα ενεργεί στη ζωή σου. Υπάρχει ο Θεός, που σε οδηγεί – ακόμα και όταν δεν Τον αισθάνεσαι.

Και υπάρχει ένας άγιος που σε αγαπά, προσιτός, κατανοητός, εγγύς: ο Άγιος Λουκάς της Κριμαίας, ο οποίος πέρασε όλα αυτά και απέδειξε με τη ζωή του: τα βάσανα, που γίνονται αποδεκτά εν Χριστώ, γίνονται φτερά. Είναι τα ίδια αυτά φτερά που χρειάζονται για την επίτευξη εκείνης της Αιώνιας εν Θεώ Ζωής, για την οποία πάντα προσευχόμαστε.

Ο Άγιος Λουκάς ο Ιατρός

Μην παραλύεις την ψυχή σου με το φόβο. Μην την σκοτώνεις με την απελπισία. Μην την προδίδεις με τον κυνισμό. Ο Θεός δεν συμβουλεύεται κανέναν και δεν δίνει λογαριασμό σε κανέναν. Έτσι μας δίδαξε ο πατήρ Ιωάννης (Κρεστιάνκιν), συλλειτουργός του Αγίου Λουκά, ο οποίος, όπως και εκείνος, πέρασε από φυλακές, ανακρίσεις και εξορία. Και μας κληρονόμησε την ανεκτίμητη εμπειρία του, η οποία συνοψίζεται στην αλήθεια: ό,τι κάνει ο Θεός, είναι απόλυτο αγαθό και αγάπη.

В какой бы глубокой яме вы сегодня ни находились, знайте: с Богом возможно всё. А на невозможное просто нужно чуть больше веры и времени.

Σε όποιο βαθύ λάκκο κι αν βρίσκεστε σήμερα, να ξέρετε: με τον Θεό όλα είναι δυνατά. Και για το αδύνατο χρειάζεται απλώς λίγο περισσότερη πίστη και χρόνος.

Σηκωθείτε, ισιώστε τους ώμους σας, δαμάστε τους φόβους σας και προχωρήστε μπροστά στον άψογο δρόμο της πίστης, τον δρόμο του Αγίου Λουκά.

Προχώρα. Δράσε. Διακόνησε. Εμπιστεύσου.

Και επανάλαβε τα λόγια του Αγίου Λουκά, μέχρι που αυτά να γίνουν και δική σου βιωμένη εμπειρία:

«Όπου κι να με στείλουν, παντού είναι ο Θεός».

«Αγάπησα το μαρτύριο».

Άγιε πάτερ μας Λουκά, πρέσβευε υπέρ ημών!