«Γιατί ο Θεός με έκανε έτσι;»

Εικονογράφηση: Ευγένιος Σολομάτοβ / pokrov.pro

Ο Κωνσταντίνος από μικρή ηλικία ζούσε σε κρατικά κοινωνικά ιδρύματα κλειστού τύπου για άτομα με αναπτυξιακές διαταραχές, αρχικά σε εξειδικευμένο παιδικό ορφανοτροφείο και στη συνέχεια σε ψυχονευρολογικό ίδρυμα για ενήλικες. Ο Κωνσταντίνος διατηρεί τις νοητικές του ικανότητες, αλλά λόγω παιδικής εγκεφαλικής παράλυσης δεν ελέγχει σχεδόν καθόλου τα χέρια και τα πόδια του, και τις λέξεις τις προφέρει με μεγάλη δυσκολία, συνήθως γράμμα προς γράμμα.

Ήταν ήδη πάνω από την ηλικία των 40 ετών, όταν κατάφερε να μετακομίσει από το ψυχονευρολογικό ίδρυμα σε ένα πρόγραμμα υποστηριζόμενης διαβίωσης στο χωριό Ραζντόλιε της Περιφέρειας Πριοζιόρσκ. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα είχε δημιουργηθεί από τη φιλανθρωπική κοινωνική οργάνωση «Περσπεκτίβι» (Ελλ: Προοπτικές) της Αγίας Πετρούπολης. Δηλαδή, ουσιαστικά, κατάφερε να βρίσκεται σε κανονικές συνθήκες σπιτιού.

Ο Κωνσταντίνος επικοινωνεί ευχάριστα με τους ανθρώπους, ζωγραφίζει και συνθέτει μουσική στον υπολογιστή, πατώντας τα πλήκτρα με ένα πλαστικό δείκτη που είναι στερεωμένος στο πηγούνι του. Είναι επίσης άνθρωπος πιστός και με τάση να στοχάζεται πάνω σε διάφορες πτυχές της ζωής μας. Στο ορφανοτροφείο, ο Κωνσταντίνος πήγαινε στην κατ’ οίκον εκκλησία του ιδρύματος. Στο μέτρο του δυνατού, αυτό συνεχίζει να το κάνει και στον νέο τόπο διαμονής του.

Ήταν Μεγάλη Τεσσαρακοστή, όταν μετά την ανάγνωση αποσπάσματος του κανόνα του Αγίου Ανδρέου Κρήτης, ο Κωνσταντίνος ρώτησε ξαφνικά: «Γιατί ο Θεός με έφτιαξε έτσι;» Δεν ήταν γογγυσμός, ήταν βασανιστικό ερώτημα ενός ανθρώπου που αισθάνεται μέσα του δυνάμεις και ικανότητες, αλλά δεν καταλαβαίνει πάντα πώς μπορεί να τις αξιοποιεί, όσο βρίσκεται σε τέτοια σωματική κατάσταση. Μετέφερα αυτή την ερώτηση σε μερικούς ιερείς, πρωτίστως στον ιερέα που σήμερα επικοινωνεί προσωπικά με τον Κωνσταντίνο. Πιστεύω ότι οι απαντήσεις τους είναι σημαντικές για όλους μας.

Βγάζεις πολλούς από τους προγόνους σου από την κόλαση

Ο ιερέας Μπορίς Γιερσόβ, προϊστάμενος του Ιερού Ναού των Αγίων Βασιλομαρτύρων στο χωριό Ραζντόλιε της περιοχής Πριοζιόρσκ, στην Περιφέρεια Αγίας Πετρούπολης, πνευματικός της Στέγης Υποστηριζόμενης Διαβίωσης ατόμων με σοβαρές πολλαπλές αναπτυξιακές διαταραχές. Η Στέγη υπάγεται στο φιλανθρωπικό κοινωνικό οργανισμό «Περσπεκτίβι»:

Ο Ιερέας Μπορίς Ερσόβ Κωνσταντίνε, ολόκληρος ο κόσμος μας είναι ένας τεράστιος, εξαιρετικά περίπλοκος μηχανισμός. Και ο καθένας από εμάς έχει εδώ τη δική του προσωπική αποστολή. Όταν ένα στοιχείο εκτροχιαστεί, όλα αρχίζουν να καταρρέουν. Σε ορισμένους έχουν δοθεί περισσότερα. Ο ένας είναι ένα πιο σημαντικό γρανάζι, ο άλλος ένα λιγότερο σημαντικό ελατήριο. Σε όποιον δόθηκαν πιο πολλά, από αυτόν θα απαιτηθούν περισσότερα. Κανείς άλλος δεν μπορεί να βρίσκεται στη θέση, στην οποία βρίσκεσαι εσύ. Ο κόσμος είναι ενιαίος. Η ψυχή σου εκπληρώνει τον προορισμό της μέσα σε αυτόν, και αυτό μπορεί να γίνει μόνο υπό αυτές τις συνθήκες, και μόνο εσύ μπορείς να το κάνεις. Άρα, είσαι απαραίτητος έτσι όπως είσαι. Και είναι υπέροχο που είμαστε διαφορετικοί και μπορούμε να είμαστε ευτυχισμένοι, παρά ταύτα. Ο κόσμος στηρίζεται πάνω σου, όπως και πάνω σε όλους τους άλλους, βεβαίως. Όσο πιο ευτυχισμένος νιώθεις, τόσο καλύτερα είναι για όλους γύρω σου, αφού είμαστε όλοι συνδεδεμένοι. Μπορείς να αποδεχτείς την αποστολή σου εδώ.

Η ζωή του ανθρώπου δεν εξαρτάται από τα υπάρχοντά του (βλ. Λκ. 12, 15). Τα υπάρχοντα δεν είναι μόνο τα χρήματα ή οι γνώσεις, αλλά και η υγεία. Να λοιπόν, που η αποστολή σου είναι να φτάσεις σε μια κατάσταση όπου θα είσαι ευτυχισμένος. Με αυτόν τον τρόπο θα βοηθήσεις πάρα πολλούς ανθρώπους – με το παράδειγμά σου. Έρχονταν, λοιπόν, άνθρωποι σε μένα και μου έλεγαν: «Άκου, νόμιζα ότι είχα προβλήματα. Αλλά βλέπω πώς τα παιδιά από το Στέγη Υποστηριζόμενης Διαβίωσης χαίρονται τη ζωή, και σκέφτομαι: “Γιατί δεν μπορώ κι εγώ;”». Η χάρη, η χαρά, η αγάπη, η ευτυχία δεν εξαρτώνται από τίποτε. Απλώς κάνεις την επιλογή και ζεις μέσα σε αυτό, και εδραιώνεσαι σε αυτό.

Η χάρη, η χαρά, η αγάπη, η ευτυχία δεν εξαρτώνται από τίποτε. Απλώς κάνεις την επιλογή και ζεις μέσα σε αυτό, και εδραιώνεσαι σε αυτό

Τα παιδιά είναι ευλογία του Θεού για τους γονείς. Τα παιδιά μπορούν να αλλάξουν, να διορθώσουν, να κάνουν ό,τι δεν μπόρεσαν ή δεν θέλησαν να κάνουν οι γονείς τους. Οι πρόγονοί σου είναι πάρα πολλοί. Όλοι τους εναποθέτουν μεγάλες ελπίδες σε σένα. Και υπάρχουν μερικοί άνθρωποι στη γενιά σου που ελπίζουν ιδιαίτερα ότι θα τα καταφέρεις. Με το να λες «ναι» σε όλα, σε ό, τι σου έχει συμβεί, σε ό, τι συμβαίνει τώρα, σε ό, τι θα συμβεί στο μέλλον, και με το να αποδέχεσαι ότι όλα οδηγούν στην αγάπη, στη χαρά, στην ευτυχία, βγάζεις πολλούς από τους προγόνους σου από την κόλαση.

Δηλαδή, μπορείς να ζεις χωρίς να θλίβεσαι, να είσαι ολοκληρωμένος, αυθεντικός, χαρούμενος, υπέροχος, θαυμάσιος, και να απολαμβάνεις τη ζωή. Τα αγαθά κόποις κτώνται. Μπορείς να γίνεις πραγματικά ευτυχισμένος μόνο όταν η ψυχή σου εργάζεται. Και η δική σου εργάζεται πολύ, δεν συμβαίνει σε όλους αυτό. Η ανταμοιβή σου είναι ήδη έτοιμη. Απλά πρέπει να την αποδεχτείς και να πεις: «Γενηθήτω το θέλημά Σου, Κύριε, συμφωνώ».

Δεν είναι ο Θεός που έκανε έτσι τον άνθρωπο

Ο πρωτοπρεσβύτερος Λεωνίδας Τσαρέβσκι, προϊστάμενος του Ιερού Ναού της Παναγίας του Καζάν στο Πουτσκόβο (Μόσχα), ιδρυτής και πνευματικός της «Στέγης των Ειδικών Ανθρώπων», ενός κέντρου βοήθειας για άτομα με διαταραχές του αυτιστικού φάσματος. Πατέρας παιδιού με αυτισμό:

Ο Πρωτοπρεσβύτερος Λεωνίδας Τσαρέβσκι Δεν είναι ο Θεός που έκανε τον άνθρωπο έτσι. Είναι ο διάβολος και η ανθρώπινη αμαρτία που μας κάνουν ανάπηρους. Το να είμαστε σωματικά ανάπηροι δεν είναι και τόσο βαρύ, όσο το να είμαστε πνευματικά ανάπηροι! Η πνευματική ασθένεια μας έχει πλήξει πολύ πιο σοβαρά παρά η σωματική. Ο Θεός μας έπλασε αγίους, τέλειους, ελεύθερους, λογικούς, γεμάτους αγάπη. Όμως, η αμαρτία παρενέβη σε όλα αυτά.

Υπάρχει η ιστορία του κόσμου και της ανθρωπότητας: η δημιουργία, η πτώση, η έλευση του Χριστού, και στο τέλος η Τελική Κρίση και η αποκατάσταση όσων το επιθυμούν, όσων δεχτούν τη σωτηρία από τον Θεό. Βρισκόμαστε μέσα στην ιστορία, στο δρόμο, σε μια ενδιάμεση κατάσταση. Για τους αγίους η σωτηρία έχει ήδη πραγματοποιηθεί, εμείς όμως είμαστε ακόμα καθ’ οδόν. Προς το παρόν είμαστε ακόμα κατεστραμμένοι. Ο καθένας έχει τη δική του αναπηρία, και όλοι είμαστε θνητοί, δηλαδή όλοι πάσχουμε από θανάσιμη ασθένεια. Γιατί ένα παιδί να γεννηθεί άρρωστο; Σε αυτή την περίπτωση, η αμαρτία του κόσμου εκδηλώθηκε με αυτόν τον τρόπο πάνω του.

Γιατί ένα παιδί γεννήθηκε άρρωστο; Σε αυτή την περίπτωση, η αμαρτία του κόσμου εκδηλώθηκε πάνω του με αυτόν τον τρόπο

Οι συνέπειες της πτώσης, με τη μία ή την άλλη μορφή, είναι παρούσες σε κάθε άνθρωπο.

Ο Ντοστογιέφσκι, στο έργο του «Αδελφοί Καραμάζοφ», γράφει: «Εδώ ο διάβολος παλεύει με τον Θεό, και το πεδίο της μάχης είναι οι καρδιές των ανθρώπων». Μπορούμε να επεκτείνουμε αυτή την αναλογία και να πούμε ότι μέσα από την καρδιά του ανθρώπου περνά το όριο ανάμεσα στο καλό και στο κακό, ανάμεσα στην υγεία και την ασθένεια, ανάμεσα στην Εκκλησία του Χριστού και την αποστασία από αυτήν. Είμαστε εν μέρει άρρωστοι, αλλά εν μέρει αναρρώνουμε κιόλας, όταν στρεφόμαστε προς τον Χριστό – βαπτιζόμαστε, μετανοούμε, κοινωνούμε. Όταν ο άνθρωπος μετανοεί, όχι μόνο απαλλάσσεται προσωπικά από κάποια αμαρτία, αλλά συμμετέχει και αποκατάσταση της ανθρωπότητας, παγκοσμίως. Ακούγεται μεγαλοπρεπές, αλλά είναι ακριβώς έτσι. Η συμμετοχή στη λειτουργία είναι επίσης συμμετοχή στο έργο της σωτηρίας του κόσμου από τον Χριστό.

Ο Θεός δεν κάνει ποτέ κανένα κακό. Επιπλέον, παρά το γεγονός ότι βρισκόμαστε σε μια φρικτή αμαρτωλή κατάσταση, ο Θεός χρησιμοποιεί με επιδεξιότητα και σοφία αυτή την κατάστασή μας για τη δική μας σωτηρία. Φυσικά, θα μπορούσε να μας διορθώσει και να μας θεραπεύσει στη στιγμή, αλλά βλέπει ότι μπορεί να υπερηφανευτούμε και να πέσουμε ξανά. Γι’ αυτό επιτρέπει στον εχθρό να ασκεί κάποια εξουσία πάνω μας. Και όταν ο άνθρωπος συνειδητοποιεί ότι: «Ναι, είμαι ελεεινός, κακός, κατεστραμμένος σωματικά και πνευματικά, δεν μπορώ να διορθωθώ μόνος μου. Κύριε, ξέρω όμως ότι Εσύ είσαι η Πηγή των αγαθών, Εσύ μπορείς!» – αυτή είναι η αρχή της πραγματικής ταπείνωσης. Και όταν ο άνθρωπος ταπεινωθεί μπροστά στον Παντοδύναμο και Πανάγαθο Θεό, Τον εμπιστευθεί πλήρως, τότε συμβαίνει κάτι εκπληκτικό – όλα τα κατεστραμμένα χρησιμεύουν πλέον για τη σωτηρία, αφού ο άνθρωπος επέτρεψε στον Θεό να δράσει μέσα του!

Δηλαδή, επαναλαμβάνω, δεν είναι ο Θεός που μας έκανε κατεστραμμένους, μάλιστα χρησιμοποιεί ακόμη και την αμαρτωλή μας κατάσταση για να μας σώσει, υπό την προϋπόθεση, βέβαια, ότι εμείς το θέλουμε. Από αγάπη μας χάρισε την ελευθερία και δεν την καταργεί. Γνωρίζω αρκετούς ανθρώπους με αναπηρία που δεν απογοητεύονται και ευχαριστούν τον Θεό για τα πάντα. «Γεύσασθε καὶ ἴδετε ὅτι χρηστὸς ὁ Κύριος!» (Ψαλ. 33, 9).

Είναι σκόπιμο να θέσουμε έναν πνευματικό στόχο

Ο ιερέας Ίγκορ Ιβανόβ, κληρικός του Ιερού Ναού Μεταμόρφωσης του Κυρίου στο χωριό Λεσνόε (Αγία Πετροπύπολη):

Ο ιερέας Ίγκορ Ιβανόβ Όλοι μας, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, φέρουμε μέσα μας, σε γενετικό επίπεδο, αποκλίσεις, ως συνέπεια της αρχικής πτώσης, δηλαδή της διακοπής της επικοινωνίας με τον Θεό και, κατά συνέπεια, της παραμόρφωσης της ανθρώπινης φύσης. Με άλλα λόγια, με την πτώση μπήκε στην ανθρωπότητα ένας κοινός «ιός» της διαφθοράς, της καταστροφής, εκδήλωση του οποίου αποτελούν οι ασθένειες. Όταν ο άνθρωπος γεννιέται σε αυτόν τον κόσμο, έχει ήδη μια πεπτωκυία φύση και, εξαιτίας αυτού, υπόκειται στην εξουσία των ασθενειών και του θανάτου. Με την πάροδο του χρόνου της ανθρώπινης ιστορίας, οι ασθένειες επιδεινώνονται, τόσο λόγω του λανθασμένου τρόπου ζωής και των εξωτερικών παραγόντων, όσο και λόγω της κληρονομικής μετάδοσης σωματικών ή ψυχικών διαταραχών.

Επιπλέον, κατά Θεία Πρόνοια, μια ασθένεια μπορεί να παραχωρηθεί με σκοπό τη σωτηρία μιας συγκεκριμένης ανθρώπινης ψυχής (τόσο του ίδιου του ασθενούς όσο και των οικείων του).

Οι λόγοι για τους οποίους ο Κύριος μας παραχωρεί ασθένειες μπορεί να είναι οι εξής:

• τιμωρία για τις αμαρτίες, όταν ο Θεός παραχωρεί ορισμένες ασθένειες ως επιτίμιο·
• συνετισμός, δηλαδή ο Θεός μπορεί να παραχωρήσει ασθένειες για να συνέλθει ο άνθρωπος από την αμαρτωλή ζωή του·
• Απαλλαγή από άλλη συμφορά: υπάρχουν περιπτώσεις που ο Θεός, μέσω της ασθένειας, προστατεύει τον άνθρωπο από μια συμφορά που θα ήταν αναπόφευκτη στην περίπτωση που ήταν υγιής·
• διόρθωση κάποιου συγκεκριμένου πάθους: για παράδειγμα, ο Κύριος μπορεί να παραχωρήσει μια ασθένεια για να βοηθήσει τον άνθρωπο να ξεπεράσει το πάθος της γαστριμαργίας·
• πρόληψη κάποιου πάθους.

Κατά Θεία Πρόνοια, μια ασθένεια μπορεί να παραχωρηθεί με σκοπό τη σωτηρία μιας συγκεκριμένης ανθρώπινης ψυχής

Αν κατανοήσουμε αυτή τη γενική κατάσταση, μάλλον, δεν θα είναι πια τόσο δύσκολο να απαντήσουμε στον εαυτό μας στο ερώτημα «Γιατί υποφέρω;» Σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, τόσο ο άρρωστος όσο και οι οικείοι του, προσπαθώντας να τηρήσουν την εντολή της αγάπης, με προσεκτική σκέψη μπορούν να συνειδητοποιήσουν οι ίδιοι ποιο είναι το ευεργετικό στοιχείο της ασθένειας που τους παραχωρήθηκε και πώς μπορούν, μέσα από την υπομονή στις συγκεκριμένες δοκιμασίες, να σώσουν τις ψυχές τους, αποκτώντας πραότητα και φιλανθρωπία.

Με άλλα λόγια, είναι σκόπιμο να θέσει κανείς έναν πνευματικό στόχο, και να αναρωτηθεί: «Από ποιες συγκεκριμένες αμαρτίες με απαλλάσσει αυτή η ασθένεια και ποιες συγκεκριμένες αρετές μου επιτρέπει να αποκτήσω;» Και στη συνέχεια να προχωρήσει, με τη βοήθεια του Θεού, μέσα από αυτή την πνευματική προοπτική.

Ευτυχία είναι η μετοχή

Ο ιερέας Ολέγκ Γκίντιν, προϊστάμενος του Ιερού Ναού του Αγίου Λουκά Συμφερουπόλεως και Κριμαίας στο Ψυχονευρολογικό Ορφανοτροφείο № 3 στο Πετεργκόφ (Αγία Πετρούπολη).

Ο ιερέας Ολέγκ Γκίντιν Ευτυχία είναι η μετοχή. Είμαστε φτιαγμένοι ο ένας για τον άλλον, και όχι για να περιφερόμαστε απλώς και να αεριζόμαστε. Ένα άτομο με σοβαρές αναπτυξιακές διαταραχές μπορεί να σώσει τον εαυτό του και να βοηθήσει και άλλους να σωθούν.