Τι είδους σκηνές πρότεινε να φτιάξει ο Πέτρος στο όρος Θαβώρ και για ποιο λόγο;

Κατά τη Μεταμόρφωση του Σωτήρα στο όρος Θαβώρ, ο απόστολος Πέτρος πρόφερε μια φράση που φαίνεται συναισθηματική, ακόμη και παιδικά αφελής: «Κύριε, καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε εἶναι· εἰ θέλεις, ποιήσωμεν ὧδε τρεῖς σκηνάς, Σοὶ μίαν καὶ Μωσεῖ μίαν καὶ μίαν ᾿Ηλίᾳ» (Μτ. 17:4). Τι είναι οι σκηνές αυτές; Με τι σκόπευε να τις φτιάξει ο Πέτρος και τι, πιθανώς, σκεφτόταν εκείνη τη στιγμή;

Η λέξη «σκηνή» (εβραϊκά: σουκά) σημαίνει καλύβα, στέγαστρο, προσωρινή κατοικία, η οποία κατασκευαζόταν από κλαδιά, φύλλωμα, ξερά κλαδιά ή ύφασμα. Ως «σκηνή» μπορούσε να ονομαστεί μια καλύβα φτιαγμένη από κλαδιά φοίνικα ή μυρτιάς, μια τέντα ή μια σκηνή από κουβέρτα ή ύφασμα τεντωμένο πάνω σε πασσάλους. Δηλαδή, μια απλή καλύβα από φυσικά υλικά, κατάλληλη για βραχυπρόθεσμη διαμονή στην ύπαιθρο.

Μπορούσαν πραγματικά, άραγε, οι απόστολοι να κατασκευάσουν σκηνές στο όρος Θαβώρ; Πιθανότατα, ναι. Το όρος Θαβώρ, όπου, σύμφωνα με την παράδοση, έλαβε χώρα η Μεταμόρφωση, ήταν καλυμμένο με θάμνους, δέντρα και αμπέλια: επαρκές υλικό για αυτοσχέδιες καλύβες. Επιπλέον, οι απόστολοι που ανέβηκαν μαζί με τον Χριστό στο βουνό μπορεί να είχαν μαζί τους κουβέρτες ή μανδύες, καθώς τα βράδια στα βουνά έκανε αρκετό κρύο, καθώς και ραβδιά, τα οποία, αν το επιθυμούσαν, μπορούσαν εύκολα να τα μετατρέψουν σε ορθοστάτες για σκηνές· ίσως, είχαν μαζί τους σχοινιά ή ζώνες για να τεντώσουν το ύφασμα.

Στο Ισραήλ, οι σκηνές είχαν τόσο καθημερινή όσο και ιερή σημασία και αξία. Και ενώ η καθημερινή πτυχή είναι κατανοητή, από θρησκευτική άποψη η εικόνα της σκηνής θύμιζε στους Ιουδαίους την τεσσαρακονταετή περιπλάνηση του εβραϊκού λαού στην έρημο υπό την ηγεσία του Μωυσή, του προφήτη, τον οποίο οι απόστολοι έβλεπαν να συνομιλεί με τον Ιησού κατά τη Μεταμόρφωση.

Ο Μωυσής ήταν αυτός που, κατ’ εντολή του Θεού, καθιέρωσε τη γιορτή της σκηνοπηγίας ή Σουκότ, η οποία διαρκούσε μια ολόκληρη εβδομάδα. Αυτή περιγράφεται στο βιβλίο του Λευιτικού ως εξής:

Καὶ ἐν τῇ πεντεκαιδεκάτῃ ἡμέρᾳ τοῦ μηνὸς τοῦ ἑβδόμου τούτου, ὅταν συντελέσητε τὰ γενήματα τῆς γῆς, ἑορτάσετε τῷ Κυρίῳ ἑπτὰ ἡμέρας· τῇ ἡμέρᾳ τῇ πρώτῃ ἀνάπαυσις καὶ τῇ ἡμέρᾳ τῇ ὀγδόῃ ἀνάπαυσις. καὶ λήψεσθε τῇ ἡμέρᾳ τῇ πρώτῃ καρπὸν ξύλου ὡραῖον καὶ κάλλυνθρα φοινίκων, καὶ κλάδους ξύλου δασεῖς καὶ ἰτέας καὶ ἄγνου κλάδους ἐκ χειμάρρου, εὐφρανθῆναι ἔναντι Κυρίου τοῦ Θεοῦ ὑμῶν ἑπτὰ ἡμέρας τοῦ ἐνιαυτοῦ· νόμιμον αἰώνιον εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν, ἐν τῷ μηνὶ τῷ ἑβδόμῳ ἑορτάσετε αὐτήν. ἐν σκηναῖς κατοικήσετε ἑπτὰ ἡμέρας· πᾶς ὁ αὐτόχθων ἐν ᾿Ισραὴλ κατοικήσει ἐν σκηναῖς, ὅπως ἴδωσιν αἱ γενεαὶ ὑμῶν, ὅτι ἐν σκηναῖς κατῴκισα τοὺς υἱοὺς ᾿Ισραήλ, ἐν τῷ ἐξαγαγεῖν με αὐτοὺς ἐκ γῆς Αἰγύπτου· ἐγὼ Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν (Λευ. 23: 39-43).

Το Σουκότ γιορταζόταν το φθινόπωρο. Παρά το γεγονός ότι, κατά την περίοδο της επίγειας ζωής του Ιησού Χριστού, οι Εβραίοι είχαν σταθερό τρόπο ζωής και κατοικούσαν σε μόνιμα σπίτια, έβγαιναν από τις κατοικίες τους, έφτιαχναν μια προσωρινή καλύβα – μια σκηνή – όπου έτρωγαν, προσεύχονταν και μάλιστα διανυκτέρευαν, σε ανάμνηση της ζωής των προγόνων τους στην έρημο. Η γιορτή ήταν γεμάτη χαρά και την αίσθηση της Θείας παρουσίας.

Η γιορτή της σκηνοπηγίας ήταν συνυφασμένη και με το μεσσιανικό μήνυμα. Μερικά από τα κύρια σύμβολά της ήταν το φως και το νερό. Στην αυλή του Ναού της Ιερουσαλήμ άναβαν τέσσερα τεράστια κηροπήγια. Αυτό λειτουργούσε ως υπενθύμιση της στήλης φωτός στην έρημο, με την οποία ο Θεός οδηγούσε τον Ισραήλ στην έρημο. Στον ναό τελούταν η τελετή της Σπονδής του νερού: ο ιερέας έφερνε νερό από την κολυμβήθρα του Σιλωάμ και το έχυνε στο θυσιαστήριο. Αυτό ήταν τόσο μια ικεσία για βροχή όσο και ένα σημάδι του ερχόμενου Μεσσία.

Η Μεταμόρφωση του Κυρίου. Βασίλειος Νικίτιν Βόστσιν. Τέμπλο της Ιεράς Μονής Ιπάτιεβ, 18ος αιώνας. icons.pstgu.ru

Γι’ αυτό και ο Χριστός δεν χρησιμοποίησε καθόλου τυχαία τις εικόνες του νερού και του φωτός στην ομιλία Του σε αυτή τη γιορτή, αναφερόμενος ακριβώς στον εαυτό Του ως πηγή ζωντανού νερού (Ιωάν. 7:37) και φωτός (Ιωάν. 8:12). Με αυτόν τον τρόπο, φανέρωσε τον Εαυτό Του ως εκπλήρωση όλων των προσδοκιών του Σουκότ.

Ο Πέτρος, ο οποίος ο ίδιος γιόρταζε το Σουκότ από τα παιδικά του χρόνια, βλέποντας τον Ιησού να λάμπει από το Θείο φως και τον Μωυσή να συνομιλεί μαζί Του, ξεστομίζει το πρώτο πράγμα που του έρχεται στο μυαλό. Και μπορούμε να υποθέσουμε ότι δεν προτείνει απλώς να κατασκευαστούν τρεις σκηνές στο Θαβώρ. Ως πιστός Ιουδαίος είχε την αντίληψη ότι η σκηνή είναι σύμβολο της παρουσίας του Θεού μαζί με τον λαό στη διάρκεια της περιπλάνησής του στην έρημο· την θεωρούσε έκφραση ευγνωμοσύνης για τη σωτηρία και την καθοδήγηση του Θεού· την έβλεπε ως εικόνα της φθαρτότητας και της ελπίδας στον Θεό, πρόγευση της ερχόμενης υπόσχεσης για την έλευση του Μεσσία. Έτσι, όταν ο απόστολος προτείνει να κατασκευαστούν τρεις σκηνές, αυτό μπορεί να ερμηνευθεί ως μια παρορμητική επιθυμία να παγιώσει τη στιγμή της συνύπαρξης με τον Θεό στο Θαβώριο φως, να κατασκευάσει ένα γήινο ομοίωμα της βιβλικής σκηνής του μαρτυρίου. Στην ουσία, λέει: «Ας σταματήσουμε τη στιγμή. Ας φτιάξουμε εδώ ένα μέρος όπου θα κατοικεί η δόξα του Θεού».