Ο δήμιος διηγείται πώς σκότωσε τον άγιο μάρτυρα Βουκ Βούκασιν

Το μόνο όπλο του Βουκ ήταν η εντολή του Χριστού – «ὅστις σε ραπίσει ἐπὶ τὴν δεξιὰν σιαγόνα, στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην» – μια εντολή για την οποία υπάρχουν τόσες διαμάχες και διαφορετικές ερμηνείες. Μια εντολή που μας προτρέπει να μην απαντάμε στο κακό με το κακό. Η μνήμη του Βουκ γιορτάζεται στις 29 Μαΐου.

Η εκτέλεση του μάρτυρα Βουκ. Σύγχρονη σερβική εικόνα. Τμήμα

Ο Σερβικός Γολγοθάς

Ο Βουκ Βούκασιν ήταν Σέρβος και γεννήθηκε στα τέλη του 19^ου αιώνα. Όταν, στις αρχές του 1941, ξεκίνησε στο Σαράγεβο η γενοκτονία εναντίον των Σέρβων και οι κάτοικοι άρχισαν να εγκαταλείπουν την πόλη, έφυγε και ο Βουκ, οι Κροάτες φασίστες (Ουστάσι) εξόντωσαν μπροστά στα μάτια του ολόκληρη την οικογένειά του.

Ο Βουκ δεν κατάφερε όμως να φύγει μακριά. Τον συνέλαβαν και τον έβαλαν σε ένα από τα στρατόπεδα θανάτου, το Γιασενοβάτς. Εκεί δεν εξόντωναν απλώς τους ανθρώπους σε θαλάμους αερίων ούτε τους εκτελούσαν. Οι μέθοδοι δολοφονίας εδώ έπαιρναν τόσο παθολογικές μορφές, που θα εντυπωσίαζαν ακόμη και τους έμπειρους Γερμανούς ναζί. Συνολικά, στο στρατόπεδο του Γιασενοβάτς δολοφονήθηκαν πάνω από 700 χιλιάδες άνθρωποι. Χιλιάδες ορθόδοξοι Σέρβοι έχασαν τη ζωή τους εκεί, λόγω της πιστότητάς τους στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Η 29^η Μαΐου και η 13^η Σεπτεμβρίου είναι η ημέρα μνήμης τους. Σε αυτό το στρατόπεδο, το 1943, βασανίστηκε και ο Βούκασιν.

Ο δήμιος Ζίλα Φριγκάποβιτς

Οι σερβικές σφαγές στο Σαράγιεβο. Φωτογραφία: https://www.wikiwand.com/

Ο κύριος μάρτυρας για τις συνθήκες θανάτου του μάρτυρα Βουκ είναι ο δήμιος του. Ο ίδιος είχε διηγηθεί στον γιατρό Νεντέλκο Νέντο Ζέτσου τις περιστάσεις της εκτέλεσης, καθώς μετά τον πόλεμο αυτές οι αναμνήσεις δεν τον άφηναν σε ησυχία.

Ο Ζίλα Φριγκάποβιτς απολάμβανε τον θάνατο των άλλων. Σκότωσε χιλιάδες Σέρβους με διάφορους τρόπους. Οι τρόποι εκτέλεσης άλλαζαν συνεχώς, για να μην του γίνει βαρετή η δουλειά. Σύμφωνα με τη δική του μαρτυρία που την κατέθεσε στον γιατρό Ζέτσου, ο Ζίλα ευχαριστιόταν όταν βασάνιζε, σκότωνε ή παρατηρούσε τους ανθρώπους να αιμορραγούν και να στενάζουν από τον πόνο. Είναι προφανές ότι ήταν σαδιστής. Ήταν ένας ψυχικά άρρωστος άνθρωπος, αλλά αυτό δεν έκανε τη ζωή των ανθρώπων γύρω του πιο εύκολη.

Την ημέρα της δολοφονίας του Βούκασιν, οι δήμιοι στοιχημάτιζαν για το ποιος θα σκότωνε περισσότερους κρατούμενους. Ο Ζίλα ξεπερνούσε κατά πολύ τους άλλους Ουστάσι: ενώ εκείνοι είχαν σκοτώσει μέχρι τότε 300-400 κρατούμενους, ο Ζίλα είχε σκοτώσει περισσότερους από 1.000 (κόβοντας τα αυτιά και τις μύτες και βγάζοντας τα μάτια).

Ήρεμος γέρος

Ο Άγιος Μάρτυρας Βούκασιν του Γιασενοβάτς. Απεικόνιση: a-g-popov.livejournal.com

Σε μια στιγμή «ύψιστης έκστασης», ο Ζίλα Φριγκάνοβιτς παρατήρησε έναν γέρο που καθόταν μόνος του και παρακολουθούσε τα βασανιστήρια χωρίς κανένα ίχνος τρόμου ή φόβου. Αυτή η ηρεμία εν μέσω της κόλασης που επικρατούσε γύρω του εντυπωσίασε τον Ζίλα. Όπως διηγιόταν ο ίδιος αργότερα, «Το βλέμμα του με παρέλυσε, σαν να έγινα πέτρα και για μερικά δευτερόλεπτα δεν μπορούσα να κουνηθώ. Μετά συνήλθα, πλησίασα τον γέρο για να μάθω ποιος ήταν.

Αυτός μου είπε ότι τον λένε Βούκασιν, ότι κατάγεται από το χωριό Κλεπάτς, ότι όλοι οι δικοί του σκοτώθηκαν από τους Ουστάσι, ενώ τον ίδιο τον έστειλαν στο Γιασενοβάτς. Μιλούσε για όλα αυτά με τόση ηρεμία που με συγκλόνισε πολύ περισσότερο από τις κραυγές και τους στεναγμούς των ανθρώπων που πέθαιναν γύρω μας.

Καθώς άκουγα τον γέρο, κοιτάζοντάς τον στα μάτια, ξαφνικά με κατέλαβε μια ακατανίκητη επιθυμία να τσακίσω αυτή την ακατανόητη γαλήνη με τα πιο σκληρά, κολασμένα βασανιστήρια, για να ξαναβρώ, μέσα από τον πόνο, τους στεναγμούς και τα βασανιστήριά του, την παλιά μου έκσταση που ένιωθα με το αίμα και τον πόνο.

Τον διέταξα να φωνάξει: “Ζήτω ο Παβέλιτς!” (ο ηγέτης των Κροατών φασιστών – σημ. συν.), απειλώντας να του κόψω το αυτί σε περίπτωση ανυπακοής. Του έκοψα το αυτί. Δεν είπε λέξη.

Τον διέταξα ξανά να φωνάξει: “Ζήτω ο Παβέλιτς!”, απειλώντας να του κόψω και το άλλο αυτί. Έμεινε σιωπηλός. Του έκοψα και το άλλο αυτί. Του έλεγα: «Φώναξε το “Ζήτω ο Παβέλιτς!”, αλλιώς θα χάσεις τη μύτη σου!» Ο γέρος σιωπούσε.

Για τέταρτη φορά τον διέταξα να φωνάξει τα ίδια λόγια και τον απείλησα ότι του βγάλω την καρδιά από το στήθος του. Με κοίταξε, σαν να έβλεπε μέσα από μένα, σε κάποια απεραντοσύνη, και ήσυχα, αλλά καθαρά, μου είπε: «Τέκνο, κάνε τη δουλειά σου!»

Όταν άκουσα αυτά τα λόγια τρελάθηκα εντελώς, όρμησα πάνω του, του έβγαλα τα μάτια, του έβγαλα την καρδιά, του έκοψα το λαιμό και τον έσπρωξα με τις κλωτσιές σε ένα λάκκο. Και τότε ήταν σαν να έσπασε κάτι μέσα μου. Δεν μπορούσα πια να σκοτώνω.

Από τότε δεν έχω ησυχάσει. Άρχισα να πίνω όλο και περισσότερο, αλλά ακόμα και στη μέθη ακούω αυτή τη φωνή: «Τέκνο, κάνε τη δουλειά σου!». Και τότε τρέχω στους δρόμους, κραυγάζω και καταστρέφω ό,τι βρεθεί στο δρόμο μου, χτυπιέμαι στους τοίχους των σπιτιών, ορμάω σε όποιον τυχαίνει. Τη νύχτα δεν κοιμάμαι, μόλις ξεχνιέμαι λίγο με ένα ελαφρό ύπνο, βλέπω ξανά το καθαρό βλέμμα του γέρου και ακούω αυτό το αφόρητο: «Τέκνο, κάνε τη δουλειά σου!»

Έχω μετατραπεί σε ένα σβώλο τρόμου και πόνου. Είμαι αδύναμος μπροστά σε αυτόν τον εφιάλτη. Μέρα-νύχτα με καταδιώκει το φωτεινό, γαλήνιο πρόσωπο του Βούκασιν από το Κλεπάτς».

Η αγάπη για τους εχθρούς

Ο μάρτυρας Βούκασιν, όμως, μέχρι την τελευταία στιγμή παρέμενε ειρηνικός, δεν καταριόταν, δεν απειλούσε, ούτε καν κήρυττε – δεν παραβίαζε με τίποτα τη βούληση του «ελεύθερου» ανθρώπου. Ο καθένας έκανε ό,τι θεωρούσε πρέπον. Η τελευταία πράξη του Βούκασιν ήταν το σημείο του σταυρού, κάτι για το οποίο ο δολοφόνος του έκοψε το χέρι.

Το μοναδικό όπλο του Βουκ ήταν η εντολή του Χριστού «ὅστις σε ραπίσει ἐπὶ τὴν δεξιὰν σιαγόνα, στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην», μια εντολή για την οποία υπάρχουν τόσες διαμάχες και τόσες διαφορετικές ερμηνείες. Μια εντολή που μας προτρέπει να σταματάμε το κακό, να απαντάμε στο κακό με το καλό, όπως έκανε ο Χριστός, που αγαπούσε τόσο τους καλούς όσο και τους κακούς.

Το 1998, η Σερβική Εκκλησία αγιοκατέταξε τον μάρτυρα Βούκασιν, η Ρωσική Εκκλησία τον ενέταξε στο Αγιολόγιο το 2000.