Όσιος Θεοφάνης ο Έγκλειστος: η θεία Κοινωνία

Πειρασμοί πριν από τη θεία Κοινωνία.

Όσα σας συμβαίνουν στο διάστημα της προετοιμασίας σας για τη θεία Κοινωνία – φόβος, ταραχή κ.λπ.- προέρχονται, καθώς φαίνεται, από τον εχθρό. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτός σας τριγυρίζει… Η Εξομολόγηση και η θεία Κοινωνία τον καίνε και τον διώχνουν μακριά. Για να σας εμποδίσει, λοιπόν, απ’ αυτά, σας προξενεί τόσους πειρασμούς. Αγωνιστείτε να κρατήσετε τη μνήμη του Θεού και τη μνήμη του θανάτου. Αυτές οι δυο μνήμες – όχι μόνο όταν ετοιμάζεστε για τη θεία Μετάληψη, αλλά πάντοτε – εξουδετερώνουν τα τεχνάσματα του πονηρού.

Ξέρετε και αισθάνεστε πόσο ψυχοσωτήρια είναι τα πανάχραντα Μυστήρια. Να κοινωνείτε, λοιπόν, συχνά.

Πώς να προσερχόμαστε στη θεία Κοινωνία.

Για να προσερχόμαστε άξια στη θεία Κοινωνία, πρέπει πρώτα-πρώτα να καθαριζόμαστε από τ’ αμαρτήματα μας με την Εξομολόγηση. Ύστερα, όταν πλησιάζουμε στο άγιο Ποτήριο, να έχουμε πίστη, φόβο Θεού και συντριμμένη καρδιά να μη νιώθουμε υπεροχή απέναντι στους άλλους, που δεν κοινωνούν, αλλά να είμαστε πλημμυρισμένοι από αισθήματα αυτοκατακρίσεως. Πάνω απ’ όλα, όμως, πρέπει να υπάρχουν ακατάπαυστα μέσα μας η επιθυμία και ο ζήλος της ευαρεστήσεως του Θεού, όχι του εαυτού μας. Γιατί είναι δυνατόν, ακόμα κι όταν κάνουμε το καλό, να ικανοποιούμε τον εαυτό μας.

Πώς χάνεται η καλή πνευματική κατάσταση μετά τη θεία Κοινωνία.

Λυπάστε, γιατί η καλή πνευματική κατάσταση, που αποκτήσατε με την Εξομολόγηση και τη θεία Κοινωνία, πολύ γρήγορα χάθηκε. Η απώλεια αυτή είναι, πραγματικά, πολύ θλιβερή, καθώς μάλιστα θα μπορούσατε να την είχατε αποφύγει. Πώς; Μην προσφέροντας τον εαυτό σας θυσία στις εξωτερικές εντυπώσεις, παραστάσεις και εικόνες, που δέχονται και μεταβιβάζουν στην ψυχή οι αισθήσεις. Αυτές είναι που αποσπούν το νου από την καρδιά και τον κάνουν να περιπλανιέται εδώ κι εκεί, χάνοντας τη νήψη και την κατάνυξη, χάνοντας την κοινωνία του με τον Θεό.

Δυο λογιών γεύσεις έχουμε, την πνευματική και τη σωματική. Η μία εναντιώνεται στην άλλη, η μία αποδιώχνει την άλλη. Αν γευθεί κανείς τα πνευματικά αγαθά, περιφρονεί όλα τ’ άλλα. Αν, πάλι, γευθεί πράγματα του κόσμου τούτου, τα πνευματικά χάνονται.

Καταλαβαίνετε τώρα τι πρέπει να κάνετε, για να διατηρήσετε ενεργή την πνευματική σας γεύση και ν’ απολαμβάνετε έτσι τα ουράνια αγαθά, που σας προσφέρει ο Κύριος με τη μετάληψη του τιμίου Σώματος και του παναχράντου Αίματος Του.

Στέρηση της θείας Κοινωνίας (απάντηση σε ιερέα).

Με ρωτάτε σχετικά με τον αποκλεισμό των χριστιανών από τη θεία Κοινωνία. Νομίζω πώς, όταν ο εξομολογούμενος δείξει βαθιά συντριβή και ανυπόκριτη διάθεση αποχής από την αμαρτία, τότε δεν πρέπει να του στερούμε τα θεία Μυστήρια. Και δεν πρέπει να του τα στερούμε όχι από επιείκεια, αλλά από φόβο μην τυχόν πάθει κάτι χειρότερο – «ἵνα μή, ἐπὶ πολὺ ἀφιστάμενος τῆς κοινωνίας τοῦ Χριστοῦ, θηριάλωτος ὑπὸ τοῦ νοητοῦ λύκου γένηται», για να χρησιμοποιήσω τα λόγια του ιερού Χρυσοστόμου από μιαν ευχή της ακολουθίας της θείας Μεταλήψεως.

Στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, οι πιστοί κοινωνούσαν συχνά. Και τότε το επιτίμιο της στερήσεως της Θείας Κοινωνίας διαρκούσε εβδομάδες, μήνες, καμιά φορά και χρόνια. Σήμερα οι περισσότεροι χριστιανοί κοινωνούν, δυστυχώς, μόνο μια-δυο φορές το χρόνο. Και το επιτίμιο είναι, φυσικά, ακόμα πιο μακροχρόνιο.

Από που, λοιπόν, θα πάρει δύναμη ο αμαρτωλός που μετανοεί και ζητάει τη διόρθωσή του; Μπορεί να τον στηρίξει στον πνευματικό του αγώνα τίποτ’ άλλο τόσο, όσο το Σώμα του Χριστού; Αν του Το στερήσουμε, δεν είναι σαν να τον παραδίνουμε στα νύχια του νοητού εχθρού; Γι’ αυτό πρέπει, νομίζω, να επιβάλλετε με πολλή περίσκεψη και αυτοσυγκράτηση αυτό το επιτίμιο, αφού εξετάζετε με προσοχή κάθε περίπτωση. Θα σας διδάξει η πείρα.

Τα θεία Μυστήρια ενεργούν μυστικά μέσα μας.

Δόξα τω Θεώ που κοινωνήσατε! Το ότι δεν αισθανθήκατε την ευεργετική ενέργεια του Μυστηρίου οφείλεται μάλλον στην αδιαθεσία σας και, εξαιτίας αυτής, στην αδυναμία σας ν’ ασκήσετε πνευματική βία στον εαυτό σας. Τα θεία Μυστήρια, όμως, πάντοτε ενεργούν μυστικά στην ψυχή, αγιάζοντας την – όπως, φυσικά, έγινε τώρα και σ’ εσάς -, έστω κι αν η ενέργεια τους δεν γίνεται αισθητή.

Χειραγωγία στην πνευματική ζωή.
εκδ. Ιεράς Μονής Παρακλήτου, Ωρωπός