Προσευχή μέσα σε βομβαρδισμούς στη Μονή του γέροντα Ζωσιμά

Τα πολεμικά γεγονότα στο Ντονμπάς έφεραν αλλαγές στη ζωή των μοναστηριών, προκαλώντας θλίψη και καταστροφές σε αυτούς που εγκαταβιούν σε αυτά, αν και πολλά μοναστήρια πρόσφεραν καταφύγιο για πολλούς πρόσφυγες. Η Ιερά Μονή της Κοίμησης της Θεοτόκου και των Αγίων Νικόλαου και Βασιλείου στο χωριό Νικόλσκοε^[1] ήταν για δυόμισι χρόνια στόχος επιθέσεων με πυρά των ενόπλων δυνάμεων της Ουκρανίας, ενώ τους τελευταίους μήνες, πριν από την απελευθέρωση του Ουγκλεντάρ, είχε τεθεί σε πυροβολικό αποκλεισμό. Η ηγουμένη της γυναικείας Ιεράς Μονής Κοιμήσεως της Θεοτόκου και του Αγίου Νικολάου, γερόντισσα Άννα (Μορόζοβα), διηγήθηκε για τον ιδρυτή της μονής, τον γέροντα Ζωσιμά (Σόκουρ), για τη ζωή της μονής κατά τη διάρκεια των σκληρών δοκιμασιών και για τη βοήθεια του Θεού. Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο «Περιοδικό του Πατριαρχείου Μόσχας» (αριθ. 12, 2025).

Λιτανεία στην Μονή στις 19 Αυγούστου του 2025

Η γυναικεία Ιερά Μονή της Κοίμησης της Θεοτόκου και του Αγίου Νικολάου βρίσκεται στο χωριό Νικόλσκοε του δήμου Βολνοβάχα της Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντονέτσκ και ιδρύθηκε από τον γέροντα Ζωσιμά (Σόκουρ, †2002). Παρόλο που εγώ γεννήθηκα στην περιφέρεια Λουγκάνσκ, στην πόλη Μπριάνκα, η γιαγιά μου τον επισκεπτόταν συχνά και με έπαιρνε μαζί της.

Ο αρχιμανδρίτης Ζωσιμάς υπηρετούσε σε διάφορες ενορίες. Οι αρχές τον μετέθεταν συχνά από ενορία σε ενορία, αλλά πάντα μακριά από τις πόλεις, επειδή οι ορθόδοξοι πιστοί του έτρεφαν ιδιαίτερο σεβασμό και εκτίμηση. Παρόλα αυτά το ποίμνιό του μεγάλωνε συνεχώς. Στη δεκαετία του 1990, ο πατήρ Ζωσιμάς ήταν ήδη γνωστός ως γέροντας και φλογερός ευχέτης. Πολλοί άνθρωποι, τόσο λαϊκοί όσο και ιερείς, απευθύνονταν σε αυτόν για πνευματικές συμβουλές και καθοδήγηση. Αν και ήταν ήδη βαριά άρρωστος εκείνη την εποχή, ο παππούλης δεχόταν 20-30 άτομα την ημέρα. Ανάμεσα στους επισκέπτες υπήρχαν τόσο απλοί χωρικοί όσο και άνθρωποι υψηλού κοινωνικού στάτους. Ο γέροντας με τον καθένα μιλούσε στη γλώσσα του, και όλοι έφευγαν από αυτόν παρηγορημένοι και ενθουσιασμένοι.

Την πρώτη συνειδητή μου εξομολόγηση την έκανα στα δέκα μου χρόνια, και μάλιστα στον πατέρα Ζωσιμά. Κρατώ στη μνήμη μου για όλη μου τη ζωή τις συμβουλές και τις διδαχές του. Αργότερα, με την ευλογία του, τελείωσα το Ιεροσπουδαστήριο του Τσερνίγκοφ με ειδικότητα «χοράρχης - ψάλτρια». Το 1996, ήρθα στην ενορία του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου, όπου υπηρετούσε ο γέροντας. Τότε δεν υπήρχε ακόμη μοναστήρι. Ο πατήρ Ζωσιμάς μου ζήτησε να μείνω και να οργανώσω την ενοριακή χορωδία. Σταδιακά, γύρω από τον γέροντα συγκεντρώθηκε μια κοινότητα που ήθελαν να ζήσουν κοντά του, ακολουθώντας το παράδειγμα της μοναχικής ζωής του. Είχε προβλέψει ότι θα γίνω ηγουμένη. Δεν ήμουν ακόμη καν δόκιμη, αλλά εκείνος ήδη έλεγε: «Θα γίνεις ηγουμένη». Και εγώ του απαντούσα: «Πατέρα, τι είδος ηγουμένη μπορώ να γίνω; Ίσως παντρευτώ». Ο πατήρ Ζωσιμάς μου έδειξε την ομορφιά των ιερών ακολουθιών και την ομορφιά της ζωής εν Χριστώ. Με το παράδειγμά του μας δίδαξε να ξεπερνάμε όλες τις αδυναμίες, ό,τι και να συμβαίνει, πάντα να επιδιώκουμε να πηγαίνουμε στην εκκλησία, στις ιερές ακολουθίες, στον Θεό. Όταν ο παππούλης είχε υψηλό πυρετό ή πόνους, σηκωνόταν ούτως ή άλλως και πήγαινε για ιερή ακολουθία. Ήταν ένας πολύ χαρούμενος και φωτεινός άνθρωπος. Του άρεσε να αστειεύεται. Αν και η παιδική του ηλικία ήταν δύσκολη. Γεννήθηκε σε νοσοκομείο φυλακών και μεγάλωσε σε περίοδο πείνας. Η μητέρα του είχε καταδικαστεί σε φυλάκιση λόγω της πίστης της, ενώ ο πατέρας του σκοτώθηκε στο μέτωπο. Γι' αυτό ήταν πολύ προσεκτικός με το φαγητό και συχνά μας προέτρεπε να το εκτιμούμε, ώστε να μην μένει ούτε ψίχουλο στο τραπέζι μετά το φαγητό.

Εν τω μεταξύ, ο χρόνος περνούσε, η κοινότητα βρήκε ευεργέτες που θα διέθεταν πόρους ώστε να χτιστούν σε αυτό το μέρος νέοι ναοί, κτίρια κατοικιών και να οργανωθεί εδώ ένα μοναστήρι. Έτσι, το 2000 άρχισε να λειτουργεί πρώτα η γυναικεία Ιερά Μονή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και του Αγίου Νικολάου, και το 2001 η Ιερά Μονή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και του Αγίου Βασιλείου. Από το 2006 ήμουν η υπεύθυνη αδελφή σε αυτό το μοναστήρι, και το 2008 αναδείχθηκα ηγουμένη.

Το 2014, με το που συγκροτήθηκε η Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονέτσκ, το μοναστήρι μας παρέμεινε στην επικράτεια της Ουκρανίας. Η απόσταση από τα σύνορα με τη Δημοκρατία του Ντονέτσκ ήταν 30 χιλιόμετρα. Στην αρχή δεν συνέβαινε τίποτα το ιδιαίτερο, η ζωή κυλούσε ομαλά. Όμως, λίγα χρόνια πριν από την έναρξη της ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης, άρχισαν να μας επισκέπτονται συχνά υπάλληλοι της Υπηρεσίας Ασφαλείας της Ουκρανίας, απαιτώντας συνεχώς να ενταχθούμε στη σχισματική «Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας». Μας πίεζαν και ηθικά και με απειλούσαν με φυλάκιση. Ταυτόχρονα, σε όλη τη χώρα εντάθηκε η βίαιη ουκρανοποίηση: άρχισαν οι διώξεις κατά της ρωσικής γλώσσας, καλλιεργούνταν το μίσος για κάθε τι το ρωσικό, μεταξύ άλλων και στα σχολεία. Ο πατήρ Ζωσιμάς μας είχε προειδοποιήσει προ πολλού για αυτά τα γεγονότα και μας καλούσε να μην αναγνωρίσουμε καμία ψεύτικη αυτοκεφαλία. Μας ζητούσε να παραμένουμε πάντα στους κόλπους της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και να υπερασπιζόμαστε σταθερά τους κανόνες της. Είχε προβλέψει και τον επερχόμενο πόλεμο της Ουκρανίας με τη Ρωσία. Όμως, τότε δεν ξέραμε πότε ακριβώς θα ξεκινούσε, αν και εσωτερικά προετοιμαζόμασταν.

Τον Μάρτιο του 2022, τα ρωσικά στρατεύματα κατέλαβαν το χωριό μας, αλλά δεν προχώρησαν περαιτέρω. Βρεθήκαμε πλέον στο έδαφος της Ρωσίας, και μάλιστα στην πρώτη γραμμή της ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης. Οι ένοπλες δυνάμεις της Ουκρανίας, σε διάστημα 8 χρόνων, μετά το 2014, είχαν οχυρώσει πολύ καλά το Ουγκλεντάρ, γι’ αυτό χρειάστηκαν δυόμισι χρόνια για να τους εκδιώξουν από εκεί^[2].

Ο πρώτος βομβαρδισμός στο μοναστήρι έλαβε χώρα στις 13 Μαρτίου του 2022. Μας βομβάρδισαν με εκτοξευτές πολλαπλών πυραύλων «Grad», «HIMARS» και όλμους, παρόλο που δεν υπήρχαν Ρώσοι στρατιώτες στην περιοχή. Εκείνη την περίοδο στο μοναστήρι μας διέμεναν περίπου 500 πρόσφυγες, μεταξύ των οποίων οικογένειες με παιδιά από το Ουγκλεντάρ, τη Βολνοβάχα, τη Βλαντιμίροβκα και άλλες γειτονικές περιοχές. Ευτυχώς, κάτω από τους ναούς και τους χώρους διαμονής υπήρχαν καλά υπόγεια, τα οποία έγιναν καταφύγιο για όλους. Μέσα σε λίγες μέρες καταστράφηκε όλη η υποδομή. Είχαμε προμηθευτεί αλεύρι, μακαρόνια, δημητριακά, αλλά αποδείχθηκε ότι, όταν δεν έχεις φυσικό αέριο, ηλεκτρικό ρεύμα και όταν δεν έχεις πάνω σε τι να μαγειρεύεις, όλα αυτά τα τρόφιμα είναι άχρηστα. Όταν προσπαθούσαμε να μαγειρέψουμε στη φωτιά, ο καπνός προκαλούσε νέα επίθεση. Γι' αυτό, η πρώτη περίοδος, μέχρι να προσαρμοστούμε, να μεταφέρουμε αέριο σε φιάλες, να θέσουμε σε λειτουργία τη γεννήτρια και να αγοράσουμε πετρέλαιο, ήταν η πιο δύσκολη. Υπήρχαν μέρες που μοιραζόμασταν μεταξύ μας το τελευταίο κομμάτι ψωμί, επειδή δεν είχαμε με τι να ψήσουμε άλλο.

Είχαμε υπαίθρια κουζίνα. Με την ευλογία του γέροντα Ζωσιμά, κάθε χρόνο στις 9 Μαΐου στο μοναστήρι τελούσαμε μνημόσυνο για τους στρατιώτες που έπεσαν στον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο. Μετά ακολουθούσε συναυλία που είχε ρεπερτόριο με στρατιωτικά τραγούδια, και στη συνέχεια ετοιμάζαμε δημητριακά στην υπαίθρια κουζίνα για να κεράσουμε όλους τους καλεσμένους. Όμως, όταν, χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και φυσικό αέριο, βγάλαμε έξω αυτή την κουζίνα και αρχίσαμε να μαγειρεύουμε, την επόμενη μέρα, ο εχθρός την βομβάρδισε. Δόξα τω Θεώ, το μοναστήρι έχει δική του παροχή νερού: υπάρχουν τέσσερα πηγάδια, από τα οποία αντλούμε νερό με τη βοήθεια γεννήτριας. Το καύσιμο μας το έφερναν οι στρατιώτες μας.

Είχαμε τη δική μας φάρμα: αγελάδες, κατσίκες, λαχανόκηπο. Ωστόσο, με τους βομβαρδισμούς, μερικές από τις αγελάδες σκοτώθηκαν. Όσες επέζησαν τις δώσαμε στους κατοίκους του χωριού. Ο στάβλος με τις κατσίκες κάηκε και ο εχθρός έσπειρε νάρκες στους λαχανόκηπους. Οι ντόπιοι μας έδιναν λαχανικά, αυγά, γάλα. Γενναίοι άνθρωποι από το Ντονέτσκ, τη Βολνοβάχα και τις γειτονικές πόλεις μας έφερναν τρόφιμα, διακινδυνεύοντας συνεχώς τη ζωή τους, καθώς στους δρόμους έπεφταν σφαίρες ή ήταν ναρκοθετημένοι. Μας βοηθούσαν μοναστήρια και ενορίες από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Μεγάλη βοήθεια πρόσφερε και συνεχίζει να προσφέρει η Ανθρωπιστική Αποστολή της Κριμαίας. Εκτός από τρόφιμα και φάρμακα, μας έφερναν και πρόσφορα, τα οποία δεν μπορούσαμε να ψήσουμε μόνοι μας. Είμαστε απείρως ευγνώμονες σε όλους όσοι μας βοήθησαν να επιβιώσουμε.

Μετά τον πρώτο βομβαρδισμό, η κατάσταση στο μοναστήρι έγινε πολύ επικίνδυνη. Η μετακίνηση στο χώρο ήταν δυνατή μόνο με μικρές γρήγορες κινήσεις. Όλοι ζούσαμε σε δύσκολες συνθήκες σε υπόγεια— οι τοίχοι ήταν υγροί από τις βροχοπτώσεις, επειδή οι στέγες είχαν καταστραφεί από βομβαρδισμούς. Πρόσφατα καταφέραμε να ξεκινήσουμε τις εργασίες επισκευής της στέγης στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Στον κάτω ναό, που είναι αφιερωμένος σε όλους τους αγίους που ευαρέστησαν τον Θεό στους αιώνες, είναι σχετικά στεγνά, ενώ στα άλλα υπόγεια η υγρασία στους τοίχους παραμένει μέχρι σήμερα. Φυσικά, σε τέτοιες συνθήκες είναι πολύ δύσκολο να φιλοξενήσουμε τόσους ανθρώπους στο μοναστήρι μας. Αναγκαστήκαμε σιγά-σιγά να τους μεταφέρουμε.

Η πιο τρομακτική μέρα ήταν η 13^η Ιουλίου 2022, τότε που αποφασίστηκε η εκκένωση του γηροκομείου (περίπου εκατό γιαγιάδες). Οι ηλικιωμένες, όταν έμαθαν για την εκκένωση, άρχισαν αμέσως να τηλεφωνούν στους συγγενείς τους. Πιθανώς, οι κλήσεις υποκλάπηκαν και από το πρωί της 13^ης Ιουλίου άρχισαν να ρίχνουν πυρά στο μοναστήρι. Οι πυροβολισμοί συνεχίστηκαν μέχρι τις πέντε το απόγευμα. Τα οχήματα του Υπουργείου Έκτακτης Ανάγκης μόλις που πρόλαβαν να μπουν μέσα σε ένα από τα σύντομα διαλείμματα μεταξύ των επιθέσεων και, ως εκ θαύματος, έμειναν άθικτα. Ένας από τους οδηγούς αυτού του κονβόι αργότερα βαφτίστηκε και άρχισε να εκκλησιάζεται, επειδή κοντά στο όχημά του, μέσα κιόλας στην αυλή του μοναστηριού, έπεσε μια νάρκη που δεν εξερράγη. Από τους πυροβολισμούς πήραν φωτιά δύο κτίρια, σε ένα από τα οποία φυλάσσονταν σανίδες. Τελικά, ολόκληρο το μοναστήρι καλύφθηκε από καπνούς. Οι πυροβολισμοί σταμάτησαν. Και μετά από λίγο καταφέραμε να φορτώσουμε όλες τις γιαγιάδες και να τις μεταφέρουμε με χωρίς να κινδυνεύουν σε ασφαλές μέρος. Δόξα τω Θεώ, τότε κανένας δεν έχασε τη ζωή του. Μέχρι το φθινόπωρο του 2022, δεν είχαν μείνει πρόσφυγες στο μοναστήρι.

Συχνά με ρωτούν γιατί μέρος των μοναχών και μοναζουσών παρέμεινε στο μοναστήρι, παρόλο που ο ιεράρχης μας, ο τότε Μητροπολίτης Ντονέτσκ και Μαριούπολης Ιλαρίωνας, έδωσε την ευλογία του σε όλους να εκκενώσουν το μοναστήρι. Το θέμα είναι ότι δεν μπορούσαμε να εγκαταλείψουμε το μοναστήρι. Σε ένα τέτοιο μέρος, όπου υπάρχει θάνατος, όπου υπάρχει τόσος θρήνος και πόνος, δεν πρέπει να σταματάει η προσευχή. Εκτός από αυτό, δεν μπορούσαμε να εγκαταλείψουμε τον πατέρα Ζωσιμά, γιατί εδώ, στο παρεκκλήσι, αναπαύονται τα άγια λείψανά του. Αποφασίσαμε να μεταφέρουμε τους ηλικιωμένους και τους πιο αδύναμους. Οι υπόλοιποι έμειναν με δική τους επιθυμία, για να συνεχίσουν να εργάζονται. Έτσι, στο μοναστήρι έμειναν 40-45 άτομα, εκ των οποίων περίπου 30 αδελφές. Οι στρατιώτες μας ερχόντουσαν να κοινωνήσουν, καθώς γνώριζαν ότι εδώ τελούνται καθημερινά ιερές ακολουθίες και η Θεία λειτουργία. Πολλοί στρατιώτες βαπτίστηκαν. Μερικές φορές μας ξυπνούσαν ακόμη και τη νύχτα για να μας πουν: «Χρειαζόμαστε επειγόντως ιερέα για να βαπτίσει έναν στρατιώτη, το πρωί φεύγουμε για επίθεση». Σε μια περίπτωση σύντομης ανάπαυλας κατά τη διάρκεια της μάχης, ήρθε ένας πεζοναύτης και ζήτησε από τον ιερέα μας να τον εξομολογήσει, και στη συνέχεια επέστρεψε στη θέση του. Τον συγκεκριμένο στρατιώτη τον αναζητήσαμε στη λίστα των νεκρών, αλλά δεν τον βρήκαμε. Ελπίζουμε να είναι ζωντανός. Πολλά από τα δικά μας παιδιά έχασαν τη ζωή τους, αλλά όσοι επέζησαν επέστρεψαν και ευχαρίστησαν τον Θεό για αυτό. Προσευχόμαστε για όλους.

Από τις πρώτες κιόλας μέρες υπήρξαν θύματα και μεταξύ αυτών που εγκαταβιούν και στα δύο μοναστήρια. Στη διάρκεια των βομβαρδισμών στις 21 Μαΐου 2022, σκοτώθηκε ο μελισσοκόμος της Ιεράς ανδρώας Μονής Κοιμήσεως της Θεοτόκου και του Αγίου Βασιλείου, ο ρασοφόρος μοναχός Γερμανός (Τσερεβατιούκ). Σκοτώθηκε την ώρα που προσπαθούσε να σώσει το μελισσοκομείο μας. Τον Ιανουάριο του 2023 σκοτώθηκε ο ιερομόναχος Βονιφάτιος (Σεπέλσκι). Μετακινούνταν μετά την ιερή ακολουθία από τον ναό προς το κτίριο διαμονής, όταν δίπλα του εξερράγη βλήμα διασποράς.

Κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών του μοναστηριού με «HIMARS», σκοτώθηκε μια μεγαλόσχημη μοναχή μας, η αδελφή Σάββα (Χαριτόν-Τσισκέβιτς). Αυτό έγινε στις 31 Ιανουαρίου 2023. Μία από τις ρουκέτες διαπέρασε τρία τσιμεντένια δάπεδα και εξερράγη στο υπόγειο, όπου βρίσκονταν 30 αδελφές, μεταξύ των οποίων και η αδελφή Σάββα. Της έκοψε και τα δύο χέρια και της προκάλεσε τραύματα στο πρόσωπο. Οι στρατιώτες μετέφεραν τη βαριά τραυματισμένη αδελφή Σάββα στο Ντονέτσκ, στο νοσοκομείο Καλίνιν, όπου οι γιατροί δεν κατάφεραν να την σώσουν. Σύμφωνα με τους στρατιώτες, το γεγονός ότι σκοτώθηκε μόνο η αδελφή Σάββα είναι πραγματικό θαύμα. Διότι οι πύραυλοι «χάϊμαρς» πλήττουν πολύ μεγάλη έκταση.

Η αδελφή Σάββα ήταν πολύ φωτεινός, καλός και πράος άνθρωπος, σε όλα υπάκουος στο θέλημα του Θεού. Είχε προλάβει ακόμα τον γέροντα Ζωσιμά. Εκείνη την εποχή είχε διακόνημα στην κουζίνα. Θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι είχε το χάρισμα των δακρύων. Έκλαιγε μετά κλαιόντων και χαιρόταν μετά χαιρόντων. Θυμάμαι ότι μόνο που την κοίταζες, σου ερχόταν να κλάψεις από συγκίνηση. Εμείς είμαστε όλοι υπερήφανοι, ενώ αυτή εξέπεμπε πραότητα και ταπεινότητα. Και με αυτά τα χαρίσματα προσέλκυε πολύ τους ανθρώπους. Βασιλεία των Ουρανών στην αδελφή Σάββα, πιστεύω ότι προσεύχεται για μας στον ουρανό. Όταν τους μεταφέραμε όλους, μου είπε ότι θέλει να μείνει και να υποφέρει. Της απάντησα: «Σας παρακαλώ, μείνετε όλοι ζωντανοί». Τότε μου ζήτησε ένα απλό ξύλινο σταυρό, που κάποτε είχα φέρει από τα Ιεροσόλυμα. Και κάθε φορά που άρχιζαν οι βομβαρδισμοί, η αδελφή Σάββα, με την ευλογία μου, σταύρωνε στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα το μοναστήρι μας και δεν τον αποχωριζόταν ποτέ. Παρεμπιπτόντως, αυτόν τον σταυρό δεν τον βρήκαμε ποτέ.

Στο μοναστήρι σκοτώθηκε και η δική μου μητέρα. Ζούσε κοντά στο μοναστήρι. Κρυβόταν από τους βομβαρδισμούς στα υπόγεια της μονής μας, στο γηροκομείο, αλλά δεν μπορούσε να μένει αδρανής. Ήταν άνοιξη, Μάιος του 2022, και έτρεχε συνεχώς στον λαχανόκηπο, αν και της ζητούσα να μην διακινδυνεύει τόσο πολύ. Και μια μέρα, όταν επέστρεφε για άλλη μια φορά από τον κήπο, εξερράγη μια νάρκη έξω από τον ναό του Αγίου Βασιλείου. Η μαμά μου σκοτώθηκε ακαριαία.

Ήταν πολύ τρομακτικό να ζούμε υπό συνεχείς βομβαρδισμούς, αλλά μας ενδυνάμωνε η αδιάλειπτη προσευχή. Όταν αρχίζεις να εμπιστεύεσαι τον Θεό, βασιζόμενος στο θέλημά Του σε όλα, τότε κάποια στιγμή σταματάς να φοβάσαι τον θάνατο. Ό,τι δώσει ο Θεός, ας γίνει. Αν είναι θέλημά Του να σκοτωθείς, θα σκοτωθείς, αν είναι θέλημά Του να μείνεις ζωντανός, θα επιβιώσεις. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, τις περιπτώσεις που μένεις ζωντανός ως εκ θαύματος, τις αντιλαμβάνεσαι ως εκδήλωση της ευσπλαχνίας του Θεού απέναντί σου.

Έτσι, την ημέρα που κάναμε εκκένωση των γιαγιάδων, παραλίγο να σκοτωθώ, καθώς βρέθηκα η ίδια εκτεθειμένη σε πυρά. Αποκόμισα μόνο μια ήπια εγκεφαλική βλάβη και κουφάθηκα για μικρό χρονικό διάστημα (για μένα αυτό είναι σοβαρό τραύμα, γιατί είμαι χοράρχισσα). Εκείνη τη φορά, εμένα και μια άλλη αδελφή μας έσωσε μια κολόνα του ναού, που μας προστάτευσε από την έκρηξη. Μια άλλη φορά, επιστρέφαμε στο μοναστήρι με αυτοκίνητο που ήταν φορτωμένο με τρόφιμα και είδαμε ένα μη επανδρωμένο αερόχημα (drone) να πετάει προς το μέρος μας. Αυτό συνέβη κοντά στο μοναστήρι μας. Τρομάξαμε πολύ. Κατέβασα το τζάμι, άρχισα να το σταυρώνω και να διαβάζω τον 90ό ψαλμό. Ξαφνικά, το drone έκανε στροφή και πέταξε προς την άλλη κατεύθυνση. Ο Κύριος μας έσωσε. Τότε, μαζί με τον οδηγό, είχαμε αποφασίσει να μην βγούμε από το αυτοκίνητο, γιατί ήταν ένα δίπορτο «Νίβα» και στα πίσω καθίσματα υπήρχαν άλλα δύο άτομα, τα οποία δεν θα προλάβαιναν να βγουν έξω.

Μια μέρα, ενώ ετοιμαζόμουν να βγω για δουλειές, σταμάτησα την ώρα που έβγαινα από το κτίριο των αδελφών. Δεν γινόταν βομβαρδισμός, αλλά κάτι με κράτησε και σταμάτησα. Ένα λεπτό αργότερα, στο σημείο όπου θα βρισκόμουν αν είχα προχωρήσει, έπεσε και εξερράγη μια νάρκη. Φυσικά, ως ηγουμένη, δεν μπορούσα να δείξω στους άλλους τον φόβο μου. Προσπαθώ πάντα να εναποθέτω τα πάντα στο θέλημα του Θεού, να διατηρώ την ψυχραιμία και την αυτοπεποίθησή μου, ό,τι και αν συμβαίνει, αφού με παρακολουθούν οι αδελφές. Τις συμβουλεύω συνεχώς να έχουν στο νου τους την ευχή του Ιησού, ειδικά όταν βγαίνουν από το καταφύγιο.

Σε τέτοιες συνθήκες, σταδιακά συνειδητοποιείς ότι, σε αυτή τη ζωή, δεν πρέπει να προσκολλάσαι σε τίποτα, ότι πρέπει να ευχαριστείς τον Θεό για ό,τι έχεις σήμερα και τώρα. Για το ότι ο ήλιος λάμπει, ότι έξω έχει ζέστη, ότι έχεις φαγητό, νερό, καθαρό αέρα και τους αγαπημένους σου κοντά σου. Δυστυχώς, μερικές φορές δεν δίνουμε σημασία σε αυτά και δεν τα εκτιμούμε. Αν και, στην πραγματικότητα, η ευτυχία και η χαρά βρίσκονται στα καθημερινά πράγματα που μας περιβάλλουν. Βλέπεις, επειδή έχεις μάτια· μπορείς να σηκωθείς, επειδή έχεις πόδια· μπορείς να φας μόνος σου, επειδή έχεις χέρια· καταλαβαίνεις πού πηγαίνεις. Για τους ανθρώπους όμως που έχουν τραυματιστεί από τον πόλεμο, πολλά από αυτά τα έχουν απολέσει.

Ίσως για ορισμένους η εμπειρία οργάνωσης της ζωής σε τέτοιες ακραίες συνθήκες να είναι χρήσιμη και θα ήθελα να την μοιραστώ μαζί τους. Το πρώτο και το πιο σημαντικό είναι η προσευχή. Το δεύτερο είναι να εξασφαλίζεις στους ανθρώπους ζέστη και φαγητό. Γι' αυτό στο μοναστήρι πρέπει πάντα να υπάρχουν αποθέματα καυσίμων (κάρβουνα, ξύλα, πετρέλαιο για τη γεννήτρια), νερό και αντλία για την άντλησή του από το πηγάδι, αέριο σε φιάλες για το μαγείρεμα. Πρέπει να υπάρχουν έτοιμα φαγητά — κονσέρβες, παξιμάδια. Ζεστά ρούχα, κάλτσες, θερμός, στα οποία πρέπει πάντα να υπάρχει ζεστό νερό.

Τώρα η κατάσταση είναι πολύ πιο ήρεμη. Στις μεγάλες γιορτές, μας επισκέπτεται ο επίσκοπός μας, ο Μητροπολίτης Ντονέτσκ και Μαριούπολης κ.Βλαδίμηρος, για να τελεί ιερές ακολουθίες και Θεία λειτουργία. Ο Σεβασμιώτατος ενδιαφέρεται για όλα τα προβλήματα και τα ζητήματα του μοναστηριού. Χάρη σε αυτόν, οι αδελφές δεν ζουν πλέον στο υπόγειο, αλλά σε τροχόσπιτα. Η Μητρόπολη διαθέτει κονδύλια και συμμετέχει ενεργά στην αναστήλωση του μοναστηριού μας. Έχουμε ακόμα πολλά να κάνουμε. Το πιο σημαντικό είναι να αποκατασταθούν τα κτίρια και οι ναοί. Το χειμώνα, μέσα στο καθολικό μας, τον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου έχει χιόνι, επειδή οι οβίδες έχουν καταστρέψει τους τοίχους. Χαιρόμαστε και ευγνωμονούμε για κάθε βοήθεια. Συγκεκριμένα, χρειαζόμαστε συνεχώς πετρέλαιο και προϊόντα υγιεινής.

Η προσευχητική και καθημερινή ζωή του μοναστηριού δεν άλλαξαν, αν εξαιρέσουμε την έλλειψη νερού, ρεύματος και επικοινωνίας. Η προσευχή συνεχιζόταν αδιάκοπα, ακόμη και στη διάρκεια των βομβαρδισμών. Κάθε πρωί στις 5 και μετά την απογευματινή ιερή ακολουθία τελούμε μνημόσυνο του πατέρα Ζωσιμά. Στις 6 το πρωί πρωινές προσευχές, ακολουθούν οι Χαιρετισμοί του Αγίου της ημέρας και Θεία Λειτουργία. Από τις 7 έως τις 12 το πρωί ανάβει η γεννήτρια, ώστε να έχουμε φως και να μπορούμε να τελούμε τη Λειτουργία. Την ίδια ώρα ετοιμάζουμε το φαγητό. Όσο υπάρχει φως, μαζεύουμε νερό. Στο μοναστήρι μας διαβάζεται αδιάκοπα το Ψαλτήρι. Στις 4 το απόγευμα τελείται η εσπερινή ιερή ακολουθία, μετά την οποία ακολουθεί ένα μικρό γεύμα, τρώμε ό,τι έχει μείνει από το μεσημεριανό. Μαγειρεύουμε μόνο μία φορά την ημέρα. Σήμερα, στις προσευχές μας προστέθηκαν προσευχές για τη ρωσική γη και το ρωσικό στρατό. Έχουμε τιμώμενη εικόνα της Παναγίας της «Γοργοϋπηκόου», διαβάζουμε καθημερινά και συνεχίζουμε να διαβάζουμε τους Χαιρετισμούς, καθώς οι προσευχές προς την Παναγία μας ενδυνάμωναν ιδιαίτερα σε δύσκολους καιρούς.

Τα σαββατοκύριακα και τις αργίες άρχισαν να έρχονται προσκυνητές από την Μαριούπολη και το Ντονέτσκ. Ευτυχώς, στη διάρκεια των βομβαρδισμών, το παρεκκλήσι όπου αναπαύονται τα λείψανα του γέροντα Ζωσιμά δεν έπαθε ζημιές. Πριν από τον πόλεμο, τα Σαββατοκύριακα σχηματιζόταν μεγάλη ουρά στο παρεκκλήσι από όσους ήθελαν να προσευχηθούν και να προσκυνήσουν τον τάφο του γέροντα. Ο παππούλης αγαπούσε πολύ τους ανθρώπους. Ακόμα και μετά το θάνατό του βοηθά όλους όσοι απευθύνονται σε αυτόν. Γι' αυτό κανένας φόβος δεν αναχαιτίζει όσους τον αγαπούν και τον τιμούν.