Ποιος θα κρίνει κατά την Ημέρα της Τελικής Κρίσεως ποιον και για ποιο;

Στην παραβολή της Τελικής Κρίσεως, το κύριο κριτήριο για την αθώωση ή την καταδίκη των ανθρώπων είναι η αγάπη προς τον πλησίον ή η απουσία της, που εκφράζεται με συγκεκριμένες πράξεις και ενέργειες. Ό,τι κάνατε στους ανθρώπους, το κάνατε σε Μένα, λέει ο Κύριος. Πώς θα γίνει η Τελική Κρίση, για ποιον είναι πραγματικά φοβερή και πως είναι δυνατόν ένας Στοργικός Θεός να είναι ταυτόχρονα ένας φοβερός Κριτής; Ας το αναλύσουμε.

Στο Ευαγγέλιο, η κρίση του Θεού, στην οποία θα αποφασιστεί η μοίρα όλων των ανθρώπων στην αιωνιότητα, δεν αναφέρεται πουθενά ως «Φοβερά». Στην ευαγγελική παραβολή, ο Ιησούς Χριστός απλώς περιγράφει τις συνθήκες της κρίσης και δεν της αποδίδει κανένα χαρακτηρισμό. Ο Απόστολος Παύλος, αναφερόμενος σε αυτό το θέμα, γράφει για το «βήμα του Χριστού», για την «κρίση του Χριστού», για την «ἡμέρᾳ ὀργῆς καὶ ἀποκαλύψεως καὶ δικαιοκρισίας τοῦ Θεοῦ» και χρησιμοποιεί το επίθετο «φοβερά» αναφορικά με την αναμονή της κρίσης εκ μέρους μόνο εκείνων των χριστιανών, «εκουσίως γὰρ ἁμαρτανόντων» (Εβρ. 10:26-27). Στην Παλαιά Διαθήκη, η Φοβερά Κρίση αναφέρεται ως η «ημέρα Κυρίου». Στο βιβλίο του προφήτη Ιωήλ, όπως και στο βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων η ημέρα Κυρίου χαρακτηρίζεται μεγάλη και επιφανής (Ιωήλ 2:11, Πράξ. 2:20).

Στους πρώτους χριστιανούς η Δευτέρα Έλευση του Χριστού και η τελική απόφαση για τη μοίρα των ανθρώπων στη νέα πραγματικότητα που συνδέεται με αυτό το γεγονός δεν προκαλούσαν φόβο. Η πρώιμη χριστιανική εσχατολογία (η διδασκαλία για την τελική μοίρα του κόσμου και του ανθρώπου) ήταν διαποτισμένη από χαρούμενη και, κατά κάποιον τρόπο, ακόμη και ανυπόμονη προσδοκία για το γρήγορο τέλος του κόσμου. Αυτή η προαίσθηση της νέας εμφάνισης του Σωτήρα, «ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ καὶ τοῦ πατρὸς καὶ τῶν ἁγίων ἀγγέλων» (Λκ. 9:26) διαφαίνεται στις αποστολικές επιστολές: «Ο Κύριος εγγύς», γράφει ο απόστολος Παύλος προς τους Φιλιππησίους (Φιλ. 4:5). Με το «ναὶ ἔρχου, Κύριε ᾿Ιησοῦ», ολοκληρώνει την Αποκάλυψη, το βιβλίο για το τέλος των καιρών, ο απόστολος Ιωάννης ο Θεολόγος (Αποκ. 22:20). Για τους χριστιανούς, οι έσχατοι καιροί άρχισαν από τη στιγμή της ενσάρκωσης του Θεού. Και αυτή την αίσθηση την διατήρησε η Εκκλησία σε όλη την ιστορία της. «Ποιος δεν ξέρει ότι ζούμε στους έσχατους καιρούς;» — έγραφε τον 6^ο αιώνα ο Όσιος Βαρσανούφιος ο Μέγας. Αυτή είναι μια πολύ ορθή αίσθηση. Προτρέπει τον άνθρωπο να μην χαλαρώνει, να διατηρεί πνευματική νηφαλιότητα, να επιδιώκει να διατηρεί τη σύνδεση με τον Θεό.

Η κρίση γίνεται πραγματικά φοβερή για όσους απέρριψαν τον Χριστό και το Ευαγγέλιο, καθώς και για τους σκληρούς, τους άσπλαχνους ανθρώπους, που αγνοούν τις ανάγκες και τις επιθυμίες των συνανθρώπων τους. Και αυτή η κρίση αρχίζει να πραγματοποιείται ήδη από τη γη. Πραγματοποιείται κάθε φορά που ο άνθρωπος βρίσκεται μπροστά σε μια επιλογή: να προσφέρει φαγητό στον πεινασμένο, να δώσει νερό στον διψασμένο, να επισκεφθεί τον άρρωστο ή τον φυλακισμένο, να βοηθήσει αυτόν που βρίσκεται σε συμφορά; Και αν προσπαθούμε σε κάθε περίσταση να κάνουμε την επιλογή υπέρ του καλού, τότε με τις καλές μας πράξεις δηλώνουμε την πίστη μας στον Θεό και την αγάπη μας προς Αυτόν, η οποία εκφράζεται στην αγάπη προς τον πλησίον. Με τις πράξεις μας δηλώνουμε ότι προτιμούμε το φως από το σκοτάδι. Η επιλογή που μας προσφέρεται κάθε μέρα – να είμαστε με τον Χριστό ή να Τον εχθρευόμαστε – είναι κιόλας κρίση, όπως είπε ο ίδιος ο Χριστός σε συνομιλία με τον μαθητή Του Νικόδημο: «Αὕτη δέ ἐστιν ἡ κρίσις, ὅτι τὸ φῶς ἐλήλυθεν εἰς τὸν κόσμον, καὶ ἠγάπησαν οἱ ἄνθρωποι μᾶλλον τὸ σκότος ἢ τὸ φῶς· ἦν γὰρ πονηρὰ αὐτῶν τὰ ἔργα» (Ιω. 3:19). Και η Τελική, ή όπως έχουμε συνηθίσει να λέμε η Φοβερά, κρίση επιβεβαιώνει απλώς την επιλογή που έκαναν οι ίδιοι οι άνθρωποι στη ζωή τους.

Συνεπώς, στην Τελική Κρίση δεν θα είναι ο Θεός, αλλά ο άνθρωπος που θα καθορίσει τη μοίρα του στην αιωνιότητα, συγκρίνοντας τη ζωή που έζησε, τα συναισθήματα, τις σκέψεις, τις πράξεις και την πνευματική του κατάσταση με τον Θεό που είναι το απόλυτο Φως, το Καλό, το Έλεος και η Αγάπη. Με τον Θεό, ο οποίος, σύμφωνα με τα λόγια του Σωτήρα, δεν ήρθε «εἰς τὸν κόσμον ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον, ἀλλ' ἵνα σωθῇ ὁ κόσμος δι' αὐτοῦ» (Ιω. 3:17). Αν ο άνθρωπος σε όλη του τη ζωή, έστω άλλοτε πέφτοντας και άλλοτε σκοντάφτοντας, προχωράει προς Αυτόν, τότε θα ευτυχήσει να αποκτήσει Εκείνον που έψαχνε. Αν όμως η επίγεια ζωή του περνάει μακριά από τον Θεό, αν ήδη στη γη δημιουργεί την προσωπική του κόλαση, τότε η γειτνίαση με τον διάβολο στην αιωνιότητα θα είναι η φυσική συνέχεια μιας τέτοιας ύπαρξης. Όπως έγραφε ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας, η Τελική Κρίση για κάθε άνθρωπο δεν θα είναι τόσο εξωτερικό φαινόμενο, όσο ένα γεγονός του εσωτερικού του κόσμου, θα συμβεί πρώτα απ' όλα στη συνείδησή του. Ο Θεός παραμένει αμετάβλητος. Είναι όλος και προς όλα αγάπη. Μόνο που για τους μεν η Θεία αγάπη είναι πηγή ευτυχίας και μακαριότητας, για τους δε είναι αβάσταχτο μαρτύριο.