Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε έναν άγιο και έναν απλώς έντιμο άνθρωπο;

Πολλές φορές ακούμε: «Το σημαντικό είναι να είσαι έντιμος άνθρωπος, όσο για την πίστη, αυτή είναι δευτερεύουσας σημασίας». Σε αυτά τα λόγια υπάρχει μια δόση αλήθειας. Η εντιμότητα είναι πράγματι προτιμότερη από τον κυνισμό, η ειλικρίνεια προτιμότερη από την πονηριά, και η ευσπλαχνία προτιμότερη από την αδιαφορία. Ωστόσο, ο χριστιανισμός προτείνει στον άνθρωπο να γίνει όχι απλώς έντιμος, αλλά άγιος. Ποια είναι η διαφορά; Εν συντομία, η διαφορά βρίσκεται στο κίνητρο και στην στοχοθεσία. Στο για ποιο λόγο ζει ο άνθρωπος, από τι καθοδηγείται και προς τι τελικά τείνει.

Σημεία αναφοράς

Ο έντιμος άνθρωπος ζει βασιζόμενος στη συνείδησή του, στα ηθικά πρότυπα και στο αίσθημα ευθύνης απέναντι στους ανθρώπους. Προσπαθεί να μην προκαλεί κακό, να είναι δίκαιος, ειλικρινής και αξιοπρεπής άνθρωπος. Και αυτό από μόνο του είναι ήδη πάρα πολύ. Χωρίς αυτό, η φυσιολογική ανθρώπινη ζωή είναι εντελώς αδύνατη.

Ο άγιος είναι, αναμφίβολα, επίσης έντιμος άνθρωπος, αλλά το βασικό του σημείο αναφοράς είναι βαθύτερο. Συντονίζει τη ζωή του πρωτίστως σύμφωνα το θέλημα του Θεού και τις εντολές του Ευαγγελίου. Για αυτόν, δεν είναι σημαντικό μόνο να διατηρεί την καλή υπόληψή του ή να αποφεύγει την κατάκριση, αλλά και να μην απομακρύνεται από τον Θεό. Γι’ αυτό το λόγο, ο άγιος είναι ικανός να ενεργεί ενάντια στη λογική του οφέλους, της άνεσης και της κοινωνικής αποδοχής, αν αυτό απαιτεί η αγάπη και η πιστότητα στον Χριστό.

Αυτοπροσδιορισμός

Ένας έντιμος άνθρωπος συνδέει με φυσιολογικό τρόπο τον εαυτό του με τη βιογραφία του, τα επιτεύγματά του, την υπόληψή του, τη θέση του ανάμεσα στους ανθρώπους. Θέλει να εξασφαλίζει το σεβασμό των γύρω του και ο εαυτός του να μην πέφτει μπροστά στα δικά του μάτια.

Ο άγιος βιώνει μια πιο ριζοσπαστική εσωτερική εμπειρία. Κατανοεί πόσο εύθραυστος και περιορισμένος είναι ο άνθρωπος χωρίς τη βοήθεια του Θεού. Γι’ αυτό η αγιότητα συνδέεται με την ταπείνωση. Ο άγιος είναι έτοιμος να γίνει μη κατανοητός, να χλευάζεται ή να ευτελίζεται, αν η πιστότητα στον Θεό απαιτεί ακριβώς αυτό.

Η αντίληψη για την αγάπη και την δικαιοσύνη

Ο έντιμος άνθρωπος είναι ικανός για συμπόνια, ευγνωμοσύνη και συγχώρεση. Προσπαθεί να ανταποδίδει το καλό με το καλό, να στηρίζει τους δικούς του, να είναι ανθρώπινος και δίκαιος.

Όμως, η ευαγγελική αγάπη πηγαίνει πολύ πιο πέρα από τα φυσικά ανθρώπινα μέτρα. Ο άγιος προσπαθεί να προσεύχεται για όσους τον μισούν, να μην ανταποδίδει το κακό με κακό, να λυπάται ακόμη και τον θύτη του. Μια τέτοια αγάπη δεν πηγάζει πλέον μόνο από τον χαρακτήρα ή την ανατροφή, αλλά από την εμπειρία της ζωής με τον Θεό.

Ο κόσμος γήινος και ο κόσμος έτερος

Ένας έντιμος άνθρωπος φροντίζει την οικογένειά του, το μέλλον του, τη σταθερότητα και επιδιώκει να ζήσει μια αξιοπρεπή και συνειδητή ζωή. Αυτό είναι θεμιτό και σωστό.

Και ο άγιος ζει στον γήινο κόσμο, μόνο που τον εκλαμβάνει ως πορεία προς την αιωνιότητα. Γι’ αυτό η υλική επιτυχία, η απόλαυση ή η κοινωνική αναγνώριση δεν αποτελούν για αυτόν πρωταρχικό στόχο. Βλέπει τη ζωή μέσα από το πρίσμα της Βασιλείας του Θεού, η οποία για αυτόν αρχίζει ήδη εδώ, πάνω στη γη.

Πάλη με τις αδυναμίες και τα πάθη

Ένας έντιμος άνθρωπος προσπαθεί να ελέγχει τις πράξεις του, να μην κάνει κακό, να καταπολεμά τα ελαττώματά του. Πρόκειται για μια σοβαρή εσωτερική διεργασία.

Ο άγιος βυθίζεται ακόμα πιο βαθιά μέσα στον εαυτό του. Εστιάζει την προσοχή όχι μόνο στις πράξεις του, αλλά και στην κατάσταση της ίδιας του της καρδιάς, στις σκέψεις του, στις κρυφές κινήσεις της ψυχής του. Η αγιότητα προϋποθέτει εσωτερική νηφαλιότητα: τον αγώνα ενάντια στην υπερηφάνεια, τη ματαιοδοξία και το μίσος, πριν ακόμη αυτά εκδηλωθούν φανερά.

Ο τελικός στόχος

νας έντιμος άνθρωπος επιθυμεί να ζει μια αξιοπρεπή, ειρηνική και ευτυχισμένη ζωή, να διατηρεί την εσωτερική του ισορροπία και να χτίζει καλές σχέσεις με τους άλλους. Δεν υπάρχει τίποτα κακό σε αυτό.

Όμως, ο στόχος του αγίου είναι υψηλότερος από την καθαρά επίγεια ανθρώπινη ευημερία. Η χριστιανική αγιότητα συνδέεται με τη θέωση, με την απόκτηση του Αγίου Πνεύματος, με τη σταδιακή μεταμόρφωση ολόκληρου του ανθρώπου. Αυτός ο δρόμος σπάνια είναι άνετος, επειδή απαιτεί βαθιά εσωτερική αλλαγή.

Πυρ και μέταλλο

Οι Άγιοι Πατέρες παρομοίαζαν τον άνθρωπο αγίας ζωής με μέταλλο που έχει πυρακτωθεί στο πυρ. Στο πυρ, το μέταλλο μεταβάλλεται: γίνεται πιο μαλακό, πιο φωτεινό, αρχίζει να λάμπει. Έναν έντιμο άνθρωπο μπορεί κανείς να τον παρομοιάσει με ένα καλά καθαρισμένο μέταλλο. Έχει ήδη απαλλαγεί από πολλά κακά, και διαθέτει αξιοπρέπεια και ομορφιά. Ο άγιος άνθρωπος, όμως, δεν σταματάει εδώ. Προχωράει παραπέρα και, σε κάποιο σημείο, πλησιάζει τόσο πολύ τον Θεό, ώστε η ίδια η ζωή του αρχίζει να λάμπει από την παρουσία μιας άλλης, Θείας πραγματικότητας.