Επιτραπέζια συζήτηση για τη Γέννηση της Θεοτόκου και την Πρόνοια του Θεού

Η Γέννηση της Υπεραγίας Θεοτόκου. 19ος αιώνας. Ρωσία

Αμέσως μετά την προσευχή πριν από την τράπεζα, τέθηκε μια ερώτηση. Μια από εκείνες τις παιδικά απλές ερωτήσεις, στις οποίες είναι τόσο δύσκολο να απαντήσει κανείς.

– Γιατί μερικοί είναι τυχεροί ενώ άλλοι όχι;

Η ερώτηση αυτή προέκυψε σε σχέση με όσα είχα πει στο κήρυγμά μου για τη Γέννηση της Υπεραγίας Θεοτόκου. Είχα μιλήσει για τη γέννησή Της στη γη, η οποία είχε προοριστεί από την αιωνιότητα και είχε προνοητικά οργανωθεί από τον Θεό, ώστε ακριβώς από αυτήν να ξεκινήσει η πραγματοποίηση της σωτηρίας μας. Ακριβώς χάρη στη γέννηση της Πάναγνης Παρθένου κατέστησαν στη συνέχεια δυνατά η γέννηση, η σταύρωση και η ανάσταση του Χριστού, και, συνεπώς, και η σωτηρία κάθε πιστού.

– Καταλαβαίνετε, – άρχισα, σκεπτόμενος πώς να απαντήσω καλύτερα. – Το «τυχερός ή λιγότερο τυχερός» δεν είναι το δικό μας σύστημα αναφοράς. Έτσι συλλογίζονται οι κοσμικοί άνθρωποι, για τους οποίους δεν υπάρχει η Θεία Πρόνοια.

Δεν είναι θέμα τύχης, αλλά του θελήματος του Θεού, από τη μία πλευρά, και του ανθρώπινου θελήματος, από την άλλη. Αν ο άνθρωπος υποτάσσεται οικειοθελώς στο θέλημα του Θεού, τότε σώζεται. Αν δεν υποτάσσεται, τότε οδηγείται στην καταστροφή.

Ο Θεός καθοδηγούσε μυστηριωδώς την ιστορία ολόκληρης της ανθρωπότητας με τρόπο ώστε τελικά να γεννηθεί Εκείνη η Παρθένος, η Οποία θα ήταν άξια να γίνει Μητέρα του Υιού του Θεού

Η σωτηρία είναι τόσο το ενιαίο κάλεσμα του Κυρίου, που απευθύνεται σε όλους τους ανθρώπους, όσο και η κοινή επιλογή-απόκριση για όλους τους ανθρώπους. Κάθε άνθρωπος έχει τη δική του μοναδική αποστολή στην ιστορία της σωτηρίας, ακόμη και οι άπιστοι.

Αυτός ο μοναδικός ρόλος καθορίζεται τόσο από τον Θεό όσο και από τον ίδιο τον άνθρωπο, ως αποτέλεσμα της επικοινωνίας και της αλληλεπίδρασης μεταξύ τους. Έτσι συνέβη και με την Παναγία.

Ο Θεός καθοδηγούσε μυστηριωδώς την ιστορία ολόκληρης της ανθρωπότητας και συγκεκριμένα του γένους του Δαβίδ, με τρόπο ώστε τελικά να γεννηθεί Εκείνη η Παρθένος, η οποία, λόγω της αγνότητας και της πραότητάς της, θα ήταν άξια να γίνει Μητέρα του Υιού του Θεού.

Παράλληλα, η ελεύθερη βούληση των ανθρώπων δεν παραβιάστηκε καθόλου. Ο καθένας ενεργούσε όπως ήθελε, ενώ συνειδητά ή ασυνείδητα αποτελούσε μέρος της καθολικής Πρόνοιας του Θεού.

– Μα η Μαρία δεν ήξερε ότι θα γινόταν η Θεοτόκος, ούτε μπορούσε να αποφασίζει, όσο ήταν βρέφος, έτσι δεν είναι;

– Ναι, άρχισε να συνειδητοποιεί και να παίρνει ελεύθερες αποφάσεις όταν έφτασε στη συνειδητή ηλικία. Μέχρι τότε, οι δίκαιοι γονείς Της αποφάσιζαν για εκείνη. Το μόνο που ήθελαν εκείνοι, και το μόνο που ήθελε η Ίδια με την ευεργετική παιδαγωγική επιρροή τους, ήταν να είναι πιστοί στον Θεό, να Τον υπηρετούν ολοκληρωτικά, να Τον αγαπούν χωρίς επιφυλάξεις.

Το ότι θα γινόταν Θεοτόκος, το είχε αποφασίσει και το είχε οργανώσει προαιωνίως ο Θεός. Εκείνη, από την πλευρά της, συμφώνησε ταπεινά με αυτό, όταν ήρθε η ώρα, λέγοντας με πραότητα: «Ιδού η δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου» (Λκ. 1:38). Αυτή ήταν δική Της, και μόνο δική Της, απόφαση.

Σύμφωνα με τους Αγίους Πατέρες, η αποδοχή από την Παναγία της «καλής είδησης» του Αρχαγγέλου Γαβριήλ αποτέλεσε την προϋπόθεση για το επακόλουθο Μυστήριο της Ενσάρκωσης του Σωτήρα.

Η σωτηρία μας έχει διευθετηθεί από το θέλημα του Θεού και το θέλημα της Παναγίας. Γι’ αυτό και απευθυνόμαστε σε Αυτήν, τη μοναδική μεταξύ όλων των αγίων, με την προσευχή: «Υπεραγία Θεοτόκε, σώσον ημάς»· γι’ αυτό και Την τιμούμε πάνω από όλους τους αγίους και τους αγγέλους – «Την τιμιωτέραν των Χερουβείμ, και ενδοξοτέραν ασυγκρίτως των Σεραφείμ».

Ο Θεός κάλεσε την Παρθένο Μαρία να εκπληρώσει την υπακοή της ως Μητέρα του Χριστού. Αυτή συμφώνησε και εκπλήρωσε ταπεινά αυτή την υπακοή.

Σε κάθε άνθρωπο προσφέρεται από τον Θεό η δική του υπακοή, την οποία όταν εκπληρώσει εκουσίως, μπορεί να σωθεί. Η υπακοή αυτή είναι διαφορετική για τον καθένα.

Στην ουσία, ο σκοπός κάθε ανθρώπου στη γη είναι να στραφεί προς τον Θεό, να αποδεχτεί την υπακοή του και να την εκπληρώσει.

– Γιατί, άραγε, για μερικούς αυτή η κλήση είναι η μία, και για άλλους είναι η άλλη;

– Επειδή έτσι θέλησε ο Θεός.

– Και γιατί Αυτός το θέλησε;

– Σε αυτή την ερώτηση δεν υπάρχει ορθολογική απάντηση. Αυτό το ξέρει μόνο Εκείνος ο Ίδιος. Σε αυτό βρίσκεται το μυστήριο των βουλών του Θεού.

– Γιατί δεν μπορούμε εμείς να το μάθουμε;

Σκοπός κάθε ανθρώπου στη γη είναι να στραφεί προς τον Θεό, να αποδεχτεί την υπακοή του και να την εκπληρώσει

– Νομίζω ότι αυτό συμβαίνει επειδή αυτό δεν μας ωφελεί και υπερβαίνει τις δυνατότητές μας. Και οι άγιοι πατέρες συμβουλεύουν να μην επιδιδόμαστε σε τέτοιους διανοητικούς στοχασμούς, διότι είναι άκαρποι, βλάπτουν την ψυχή και γεννούν αλαζονεία. Ο άνθρωπος τολμά να κατανοήσει αυτό που υπερβαίνει τις δυνάμεις του.

Ο Απόστολος Παύλος συγκρίνει αυτούς τους ανθρώπους με αγγεία, τα οποία, αντί να εκπληρώνουν τον προορισμό τους, απαιτούν απάντηση από τον αγγειοπλάστη που τα έφτιαξε: «Σὺ τίς εἶ ὁ ἀνταποκρινόμενος τῷ Θεῷ; μὴ ἐρεῖ τὸ πλάσμα τῷ πλάσαντι, τί με ἐποίησας οὕτως;» (Ρωμ. 9:20).

Είναι σημαντικό και απαραίτητο να ρωτάμε και να απαντάμε στο ερώτημα – όχι «γιατί» και «για ποιο λόγο», αλλά «για ποιο σκοπό» ο Κύριος μας στέλνει το ένα ή το άλλο. Είναι σωστό να ρωτάμε όχι για την αιτία, αλλά για το νόημα και τον σκοπό όσων μας συμβαίνουν κατά το θέλημα του Θεού.

– Και ποιος είναι ο σκοπός;

– Η σωτηρία μας στην αιωνιότητα. Ό,τι μας δίνει ο Κύριος – τόσο τις εντολές, όσο και κάθε είδους περιστάσεις στη ζωή, τόσο χαρούμενες όσο και θλιβερές – μας δίνεται για τη σωτηρία μας, ώστε να γνωρίσουμε τον Θεό και να στραφούμε προς Αυτόν, να ενωθούμε μαζί Του κατά χάρη. Από όλα όσα επιλέγουμε και κάνουμε οι ίδιοι, το ένα, το καλό, υπηρετεί τη σωτηρία, ενώ το άλλο, το κακό, υπηρετεί την καταστροφή.

– Μάλλον, μόνο στους Ουρανούς θα βρούμε τις απαντήσεις σε όλες τις ερωτήσεις μας;

– Ναι, στην αιώνια μακάρια ζωή θα υπάρχει πληρότητα της γνώσης του Θεού και ολόκληρης της δημιουργίας, μόνο που αυτή η γνώση δεν θα είναι εννοιολογική, όπως έχουμε συνηθίσει στη γη, αλλά χαρισματική και βιωματική. Οι γήινες, περιορισμένες έννοιες δεν είναι ικανές να περιγράψουν την υπερβατική, άπειρη πραγματικότητα.

Στους Ουρανούς ο άνθρωπος θα είναι γεμάτος από το φως της Θείας χάρης, καθώς και από τη μακαρία χαρά και αγάπη που πηγάζουν από αυτήν. Σε αυτή την θεωμένη κατάσταση, όλα θα είναι απεριόριστα σαφή και κατανοητά.

«Ἐκ μέρους δὲ γινώσκομεν καὶ ἐκ μέρους προφητεύομεν· ὅταν δὲ ἔλθῃ τὸ τέλειον, τότε τὸ ἐκ μέρους καταργηθήσεται… βλέπομεν γὰρ ἄρτι δι᾿ ἐσόπτρου ἐν αἰνίγματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον· ἄρτι γινώσκω ἐκ μέρους, τότε δὲ ἐπιγνώσομαι καθὼς καὶ ἐπεγνώσθην» (Α’ Κορ.13: 9-10, 12).

Αυτή η μακαρία κατάσταση της πληρότητας της γνώσης μπορεί να βιωθεί και επί της γης, όταν ο άνθρωπος αισθάνεται τόσο καλά από τη χάρη που χύνεται πάνω του, ώστε να μην επιθυμεί πλέον τίποτα άλλο. Έτσι, για παράδειγμα, συνέβη με τους τρεις αποστόλους στο όρος Θαβώρ, και έτσι συμβαίνει με τον καθένα κατά τη συνάντησή του με τον Χριστό, στις στιγμές των χαρισματικών επισκέψεων του Θεού. Συχνά, εξαφανίζονται από μόνες τους όλες οι ερωτήσεις των ανθρώπων που πηγαίνουν σε δίκαιους ανθρώπους για απαντήσεις, και το μόνο που επιθυμούν είναι απλώς να βρίσκονται κοντά τους.

Έτσι, με τέτοιες θεολογικές συζητήσεις στην εορταστική τράπεζα, η ώρα πέρασε γρήγορα.