Γιατί χρειάζεται να εκκλησιαζόμαστε και δεν μπορούμε να πιστεύουμε απλώς μέσα μας;

Magnific

Προς τι όλοι αυτοί οι περιορισμοί και οι δυσκολίες, όπως νηστείες, προσευχές, εκκλησιασμοί κ.λπ., εφόσον μπορεί κανείς απλώς να πιστεύει στον Θεό μέσα του;   

Συχνά, όταν κάποιος λέει «πιστεύω μέσα μου», εννοεί: «Αναγνωρίζω την ύπαρξη του Θεού, αλλά δεν θεωρώ απαραίτητο να συμμετέχω στην εκκλησιαστική ζωή». Ωστόσο, προκύπτει το ερώτημα: μπορεί ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής μας να υπάρχει μόνο «μέσα μας», χωρίς να εκδηλώνεται καθόλου με πράξεις; Η αγάπη, η φιλία, η φροντίδα απαιτούν συγκεκριμένες ενέργειες. Το ίδιο ισχύει και για την πίστη.

Η πίστη, όπως και πολλά άλλα πράγματα στην ανθρώπινη ζωή, απαιτεί αναζήτηση, προσπάθεια, στοχασμό και ενέργεια. Ο πιστός άνθρωπος ζει εν Θεώ. Όπως είπε ο Απόστολος Παύλος στη διάρκεια του κηρύγματός του στον Άρειο Πάγο των Αθηνών, «ἐν Αὐτῷ γὰρ ζῶμεν καὶ κινούμεθα καὶ ἐσμέν» (Πραξ. 17:28). Είναι αδύνατο να «ζούμε «εν Θεώ» απλώς αναγνωρίζοντας αφηρημένα την ύπαρξή Του, χωρίς να προσπαθούμε να μάθουμε περισσότερα γι’ Αυτόν, χωρίς να καταβάλλουμε προσπάθειες για να επικοινωνούμε μαζί Του, χωρίς να μελετάμε την εμπειρία άλλων ανθρώπων που έχουν επιτύχει εξαιρετικά αποτελέσματα σε αυτόν τον δρόμο. Το να θεωρούμε ότι αρκεί μόνο η εσωτερική πίστη για να ζούμε εν Θεώ είναι λάθος, μεταξύ άλλων και επειδή ο Θεός μέσα μας είναι ένας πολύ βολικός θεός, ένας «θεός τσέπης», που έχει επινοήσει ο ίδιος ο άνθρωπος. Μια τέτοια εικόνα διαφέρει αισθητά από τον Θεό που αποκαλύπτει η Αγία Γραφή και η εμπειρία της Εκκλησίας. Ποτέ δεν κατακρίνει, δεν απαιτεί μετάνοια, δεν καλεί να αλλάζει κανείς τη ζωή του. Στην ουσία, ο άνθρωπος αρχίζει να εμπιστεύεται τις δικές του αντιλήψεις για τον Θεό, και όχι τον ίδιο τον Θεό.

Η εσωτερική πίστη δεν αποτελεί κίνητρο και δεν παράγει καμία πράξη. Εν τω μεταξύ, όμως, η Αγία Γραφή αναφέρεται συνεχώς στις εκδηλώσεις της πίστης στη ζωή του πιστού. Γι’ αυτό ο απόστολος Ιάκωβος γράφει: «Τί τὸ ὄφελος, ἀδελφοί μου, ἐὰν πίστιν λέγῃ τις ἔχειν, ἔργα δὲ μὴ ἔχῃ; μὴ δύναται ἡ πίστις σῶσαι αὐτόν; Ἐὰν δὲ ἀδελφὸς ἢ ἀδελφὴ γυμνοὶ ὑπάρχωσι καὶ λειπόμενοι ὦσι τῆς ἐφημέρου τροφῆς, Εἴπῃ δέ τις αὐτοῖς ἐξ ὑμῶν, ὑπάγετε ἐν εἰρήνῃ, θερμαίνεσθε καὶ χορτάζεσθε, μὴ δῶτε δὲ αὐτοῖς τὰ ἐπιτήδεια τοῦ σώματος, τί τὸ ὄφελος; οὕτω καὶ ἡ πίστις, ἐὰν μὴ ἔργα ἔχῃ, νεκρά ἐστι καθ' ἑαυτήν» (Ιακ. 2:14–17). Ο Απόστολος αντιπαραθέτει ρητά την απλή αναγνώριση του γεγονότος ότι ο Θεός υπάρχει με την ενεργό τήρηση των εντολών Του.

Η πίστη μοιάζει με φυτό. Αν δεν το ποτίζουμε, θα ξεραθεί σταδιακά. Έτσι και η πίστη χωρίς προσευχή, ανάγνωση της Αγίας Γραφής, συμμετοχή στα μυστήρια και τήρηση των ευαγγελικών εντολών σβήνει σταδιακά. Αντί να αποτελεί μέσο σωτηρίας της ψυχής, αντί να βοηθά τον άνθρωπο να βρει την αληθινή ευτυχία της ζωής με τον Θεό, μπορεί να καταστεί αυτό που τελικά θα οδηγήσει τον άνθρωπο στον πνευματικό θάνατο. Διότι η εσωτερική πίστη αποκλείει την πνευματική ανάπτυξη, αποκλείει την επιθυμία να αλλάξει προς το καλύτερο.

Δεν είναι σωστό να αντιπαραθέτουμε την εσωτερική πίστη και τη ζωή της Εκκλησίας. Η πίστη πράγματι γεννιέται στην ψυχή του ανθρώπου, αλλά, αν πρόκειται για πραγματική, ενεργή και ζωντανή πίστη, εκδηλώνεται αναπόφευκτα μέσα από την προσευχή, τη συμμετοχή στα μυστήρια, την τήρηση των εντολών και την επιθυμία να βρίσκεται κανείς μαζί με τον Χριστό. Αυτήν ακριβώς την πορεία προτείνει η Εκκλησία στον άνθρωπο.