Όλα είναι δυνατά για τον πιστό. Είμαστε καλεσμένοι να επιτελέσουμε ένα ηρωικό κατόρθωμα

Παρουσιάζουμε στους αναγνώστες ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Μητροπολίτη Τύχωνα (Σεβκούνοφ) «Η χαρά της μετάνοιας».

Φωτογραφία: Ντμίτρι Κιριούχιν

Με τι μας πολεμάει περισσότερο ο εχθρός; Ιδιαίτερα τις ημέρες της νηστείας, όταν προσέχουμε τον εαυτό μας; Με τις σκέψεις φυσικά, με αυτές ο διάβολος προσπαθεί να κυριεύσει την ψυχή μας. Μας ρίχνει άλλοτε στη φωτιά, άλλοτε στο νερό. Και ποιες είναι αυτές οι σκέψεις; Είτε ο διάβολος μας εμπνέει μια αμέτρητη χαρά, μια αμέτρητη, ανάξια για εμάς, ελπίδα. Και η άλλη ακρότητα είναι η απογοήτευση, η απελπισία, η έλλειψη εμπιστοσύνης στον Θεό, ο τρόμος μπροστά στα πιθανά μελλοντικά γεγονότα που μας περιμένουν. Και ξεχνάμε τον Θεό, ξεχνάμε την Αγία Εκκλησία που μας προστατεύει, και βυθιζόμαστε στον γκρεμό της απελπισίας.

Οι σκέψεις είναι το μέσο με το οποίο ο διάβολος προσπαθεί να κυριεύσει την ψυχή μας. Μας ρίχνει άλλοτε στη φωτιά, άλλοτε στο νερό.

Κάθε φορά που μας κατακλύζει αυτή η κατάσταση, ειδικά ο πειρασμός της απελπισίας που καταλαμβάνει τους ανθρώπους που έχουν περάσει την εβδομάδα της Σταυροπροσκυνήσεως, όταν ο εχθρός, με την παραχώρηση του Θεού, εξεγείρεται εναντίον της ψυχής μας ακριβώς με αυτούς τους πειρασμούς και αυτά τα αμαρτήματα, ας θυμηθούμε ότι υπάρχει ο Θεός, ο Παντοδύναμος και Αιώνιος, που μας αγαπά ατέλειωτα, χωρίς τη θέληση του οποίου δεν συμβαίνει τίποτα σε αυτόν τον κόσμο. Ας θυμηθούμε ότι δεν είμαστε ορθόδοξοι χριστιανοί λόγω των δικών μας αξιών, αλλά μόνο χάρη στο έλεος του Θεού, προστατευόμενοι από τον Θεό και την Αγία Εκκλησία. Και όλοι αυτοί οι πειρασμοί που μας επιτρέπονται, επιτρέπονται για την ενδυνάμωση της ψυχής μας, για να περάσουμε αυτά τα αγκάθια, για να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες της ζωής αυτού του κόσμου.

Γιατί συχνά νομίζουμε ότι είναι δική μας σκέψη, ενώ στην πραγματικότητα είναι μια σκέψη του πονηρού που μας παρουσιάζεται και την εκλαμβάνουμε ως δική μας; Γιατί εκατομμύρια και δισεκατομμύρια άνθρωποι ζουν ήσυχα, χαίρονται αυτή τη ζωή, αυτόν τον κόσμο, δεν περιορίζουν τον εαυτό τους σε τίποτα και ταυτόχρονα παραμένουν ήρεμοι, ανθρώπινα καλοί, ευγενικοί μεταξύ τους; Γιατί να μην αξιοποιήσουμε κι εμείς στο έπακρο τη ζωή που μας προσφέρει αυτός ο κόσμος; Αυτή είναι μια σκέψη που κρυφά, αλλά με τρόπο περισσότερο από εμμονικό και αδιάκοπο, καταδιώκει την καρδιά κάθε χριστιανού.

Φωτογραφία - Τύχων (Σεβκούνοφ), μητροπολίτης. Η χαρά της μετάνοιας: αποσπάσματα από κηρύγματα και συνομιλίες / Μητροπολίτη Τύχων (Σεβκούνοφ) ; επιμ. Ε. Ε. Ζούμπκοβα. - Μόσχα : ελεύθερος περιπλανώμενος, 2023. - 336 σελ. : εικ. ISBN 978-5-00178-138-7

Συχνά, κατά τη διάρκεια της νηστείας, αντιμετωπίζουμε το αιώνιο πρόβλημα της ψυχής: την αδυναμία, τη δειλία, την έλλειψη πίστης μας. Και οι απόστολοι ζήτησαν από τον Χριστό: «πρόσθες ἡμῖν πίστιν» (Λουκ. 17, 5). Η έλλειψη πίστης είναι μια ασθένεια της πεπτωκυίας ανθρώπινης φύσης, την οποία μόνο ο ίδιος ο Θεός μπορεί να θεραπεύσει. Αλλά με τη βοήθεια του ίδιου του ανθρώπου. Με μια προσπάθεια της ψυχής, ανάλογη τουλάχιστον με ένα σπυρί σιναπιού, με μια πράξη που οι Άγιοι Πατέρες δεν αποκαλούν απλώς εργασία, αλλά άθλο. Και αυτό δεν είναι μια ωραία λέξη, αλλά μια πραγματική συνειδητοποίηση της Θείας απαίτησης προς εμάς, διότι μόνο ως αποτέλεσμα ενός άθλου η πίστη μπορεί να πραγματοποιηθεί στην πράξη.

Το κατόρθωμα είναι μια πράξη στα όρια των ανθρώπινων δυνάμεων, κυριολεκτικά πέρα από τις δυνατότητές μας, όταν ξεπερνάμε κάτι αδύναμο, κάτι ανίσχυρο, ό,τι δεν τείνει μέσα μας προς τον Θεό. Και συνήθως οι πειρασμοί αποδεικνύονται πάρα πολλοί. Το κατόρθωμα είναι να μην υποκύψουμε στην τάση μας προς την τεμπελιά, τη δειλία, την αμφιβολία και, τελικά, την απιστία προς τον Θεό.

Τι είναι αυτό που μας χωρίζει πρώτα απ' όλα από τον Θεό, και τις προσευχές μας από την εκπλήρωσή τους από τον Κύριο; Είναι η αμφιβολία μας, όταν η προσευχή γίνεται αδύναμη, ανειλικρινής, χωρίς βεβαιότητα για την εκπλήρωσή της, διπρόσωπη. Και δεύτερον είναι η απουσία του αγώνα. Μόνο η υψηλή ειλικρίνεια, που ισοδυναμεί με αγώνα, και η υπομονή μπορούν να παρακινήσουν τον Δημιουργό του Σύμπαντος να εκπληρώσει την παράκλησή μας, διότι την κατάλληλη στιγμή, όταν το χρειαζόμαστε πραγματικά, ο Κύριος θα ρυθμίσει, θα δημιουργήσει και θα εκπληρώσει αυτό που Του ζητάμε.

Κάθε χριστιανική παράκληση εκπληρώνεται μόνο χάρη στην ειλικρινή πίστη, την υπομονή και την ηρωική πράξη.

Tοῦτο δὲ τὸ γένος οὐκ ἐκπορεύεται εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ. (Ματθ. 17, 21), δηλαδή με την ίδια ακριβώς ηρωική πράξη. Η προσευχή είναι ζωντανή επικοινωνία με τον Θεό, ενώ η νηστεία, με την ευρύτερη έννοια, είναι απομάκρυνση από τον κόσμο, απομάκρυνση από εκείνους τους καταστροφικούς νόμους της ύπαρξης, στους οποίους ζούμε όλοι, και μεταμόρφωσή τους σε νόμους ζωοποιούς, δημιουργικούς και όχι καταστροφικούς. Κάθε χριστιανική παράκληση εκπληρώνεται μόνο χάρη στην ειλικρινή πίστη, την υπομονή και την ηρωική πράξη.

Θέλουμε να καταλάβουμε τα πάντα αμέσως. Να μας είναι όλα ξεκάθαρα. Αν κάτι δεν μας είναι σαφές, αν δεν το καταλαβαίνουμε, τότε, λόγω της υπερηφάνειας, αρχίζει να γεννιέται ένα αίσθημα αντίστασης, μια δυσπιστία. Αυτή είναι μια βαριά ασθένεια του σύγχρονου ανθρώπου, εξαιτίας της οποίας ορισμένοι επιθυμούν να αναδιαμορφώσουν την ίδια τη διδασκαλία της Εκκλησίας, να αναδιαμορφώσουν και την ίδια την Εκκλησία. Πρέπει να ζητήσουμε από τον Κύριο, ώστε την κατάλληλη και σωστή στιγμή ο Κύριος να μας χαρίσει τη γνώση της αλήθειας που αντιπροσωπεύει ο Χριστιανισμός. Να μην βιαζόμαστε, αλλά με υπομονή και επιμονή να επιδιώκουμε τη γνώση της αλήθειας του Θεού.

Η θυσία του Θεού του Εαυτού Του για κάθε άνθρωπο. Ο Θεός περιμένει να το συνειδητοποιήσουμε αυτό, ο Κύριος Θεός περιμένει και ελπίζει ότι θα μπορέσουμε να Τον καταλάβουμε. Αλλά αν αυτό θα συμβεί στην πράξη, εξαρτάται από εμάς: από την πίστη μας και από την ειλικρίνεια και την επιθυμία μας, αν θα είμαστε λογικοί και ειλικρινείς συνεργάτες του Θεού σε αυτή τη ζωή. Ή θα είμαστε «περαστικοί», που καταλαβαίνουν ελάχιστα, αμφιβάλλουν διαρκώς και δεν είναι στερεωμένοι στον βράχο της πίστης, που είναι ο Χριστός. Είθε ο Κύριος να δώσει σε όλους μας ειλικρίνεια πίστης, ακόμη και μέσα σε όλες τις καταιγίδες των αμφιβολιών, που αναπόφευκτα περιμένουν τον άνθρωπο στο μονοπάτι της ζωής.

Στο Ευαγγέλιο ακούσαμε τα λόγια του Σωτήρα: «

αὐτῷ τὸ εἰ δύνασαι πιστεῦσαι, πάντα δυνατὰ τῷ πιστεύοντι.» (Μαρκ. 9, 23). Τι σημαίνουν για εμάς αυτά τα λόγια; Μήπως είναι απλώς μια υπόσχεση του Κυρίου προς τους ιδιαίτερους και μεγαλύτερους εκλεκτούς Του; Λόγια για την ενδυνάμωση των υπολοίπων; Ή μήπως είναι αλήθεια και όλα είναι δυνατά για τον πιστό; Η πίστη είναι το μεγάλο αίνιγμα και το μυστήριο της χριστιανικής ζωής. «Τούς θησαυρούς όμως της πίστεως δεν χωρούν ο Ουρανός και η Γη»[1], λέει ο Όσιος Ισαάκ ο Σύριος.

Η πίστη είναι πράγματι το πιο σημαντικό πράγμα που έχουμε. Και ταυτόχρονα το πιο ασταθές, το πιο ασύλληπτο, αυτό στο οποίο συχνά απατούμε, βρισκόμενοι σε μια κατάσταση μεταξύ πίστης και απιστίας.

Η πίστη είναι πραγματικά το πιο σημαντικό πράγμα που έχουμε. Και ταυτόχρονα το πιο ασταθές, το πιο ασύλληπτο, αυτό στο οποίο συχνά απατούμε, βρισκόμενοι σε μια κατάσταση μεταξύ πίστης και απιστίας.

Πώς γίνεται μέσα μας η διαμόρφωση της πίστης; Το πρώτο βήμα είναι η συνειδητοποίηση ότι ο Θεός υπάρχει, ότι κυβερνά τον κόσμο, ότι αν και είναι απολύτως ακατανόητος, μας αγαπάει απέραντα. Παράλληλα, γνωρίζουμε από τα λόγια του αποστόλου και τη διδασκαλία της Αγίας Εκκλησίας ότι καὶ τὰ δαιμόνια πιστεύουσι καὶ φρίσσουσι. (Ιακ. 2, 19). Το επόμενο στάδιο της πίστης μας είναι η αρχή της τήρησης των εντολών του Χριστού. Ο Άγιος Ισίδωρος ο Πηλουσιώτης λέει: η πίστη, που δικαιώνει αρχικά, απαιτεί πράξεις σύμφωνες με αυτήν, χωρίς τις οποίες είναι αδύνατο να σωθούμε[2], δηλαδή την τήρηση των εντολών του Χριστού. Όλοι μας πρέπει να διανύσουμε το μακρύ πρώτο μονοπάτι μεταξύ της πίστης και των αμφιβολιών, στις οποίες ο διάβολος βυθίζει την ανθρώπινη ψυχή, καθώς και τους συνοδευτικούς πειρασμούς, όπως τις διανύσανε οι απόστολοι και όλοι οι Άγιοι στον αγώνα για την πίστη τους.

Και μετά αρχίζει το επόμενο στάδιο, η μάχη με τα πάθη, που οι Άγιοι πατέρες ορίζουν ως «ηρωική πράξη μέχρι αίματος» . Ο Κύριος δεν μας βιάζει. Αλλά για τη γνώση του κόσμου, του εαυτού μας και του Θεού, αυτό το στάδιο της πνευματικής ζωής είναι απαραίτητο ως ολοκλήρωση της πορείας προς την ίδια τη γνώση του καλού και του κακού, την οποία ξεκίνησαν τόσο τραγικά οι πρόγονοί μας. Τι είναι πραγματικά πολύτιμο σε αυτόν τον κόσμο; Τι και ποιος οδηγεί στη σωτηρία; Και τι, όσο παραπλανητικό και ανθρώπινα σοφό κι αν είναι, αποτελεί «τὰ πάντα ματαιότης καὶ προαίρεσις πνεύματος.» (Εκκλ. 1, 2, 14);

Οι άνθρωποι που επέλεξαν τον ουράνιο κόσμο και παραμένουν σταθεροί σε αυτή την επιλογή, αυτοί είναι οι μεγάλοι Άγιοι.

Οι άνθρωποι που κατάφεραν να επιλέξουν ανάμεσα στη χαρά αυτής της ζωής, που απαγορεύεται από τις εντολές του Θεού, και στη γνώση του ουράνιου κόσμου, οι άνθρωποι που επέλεξαν τον ουράνιο κόσμο και παραμένουν σταθεροί σε αυτή την επιλογή, αυτοί είναι οι μεγάλοι Άγιοι. Οι προσευχές τους προς τον Θεό είναι δεκτές, η πίστη τους στον Θεό είναι δεκτή. Η πίστη δημιουργεί μεγάλα, εκπληκτικά, ακατανόητα για το μυαλό μας πράγματα, αυτές είναι οι δυνάμεις του Θεού, για τις οποίες διαβάζουμε τόσο στην Αγία Γραφή όσο και στην Ιερή Παράδοση της Εκκλησίας μας. Αλλά και όλοι μας, χωρίς εξαίρεση, έχουμε αυτή τη δυνατότητα, όπως έλεγε ο Όσιος Σεραφείμ του Σάρωφ, αρκεί να υπήρχε γι' αυτό η αποφασιστικότητά μας.