Γιατί ο Θεός δεν ακούει τις προσευχές μας

Παλαιά αρχιτεκτονική καινούργιου Ιερού Ναού. Καλλιτέχνης: Ντμίτρι Μπελιούκιν, 1995

Ο Θεός είναι παντογνώστης, ακούει πάντα τα πάντα. Ακόμα περισσότερο αφουγκράζεται τα πάντα! Ο Θεός βγάζει τα δικά Του συμπεράσματα από τις προσευχές μας.

Οι προσευχές μας, μετατρέπονται σε μονολόγους, αντί για έναν ζωντανό διάλογο με τον Θεό. Ο Κύριος προσπαθεί να παρεμβάλει κάτι σε αυτόν τον μονόλογο, αλλά δεν Του δίνουμε τον λόγο

***

Πρώτα από όλα οι προσευχές μας, αντί να γίνουν ένας ζωντανός διάλογος με τον Θεό, που ουσιαστικά πρέπει να είναι η προσευχή, συχνά μετατρέπεται σε μονόλογος. Δικούς μας, φυσικά. Ο Κύριος προσπαθεί να παρεμβάλει κάτι σε αυτόν τον μονόλογο, αλλά εμείς, δυστυχώς δεν Του δίνουμε τον λόγο.

Ή μπορεί να του δίνουμε… αλλά δεν ακούμε τις απαντήσεις. Μερικές φορές για τον πιο κοινότοπο λόγο: επειδή έχουμε χάσει την ικανότητα να ακούμε.

***

Τι είναι η συνείδηση; Είναι η ικανότητα ενός ατόμου να ακούει τη φωνή του Θεού στην ψυχή του.

Θυμάμαι πώς ξεκίνησε η φοιτητική μου ζωή στο πρώτο μου πανεπιστήμιο: ζούσαμε σε μια εστία και δεν είχαμε πάνω από το κεφάλι μας τις μανάδες μας για να μας ξυπνούν κάθε πρωί. Έτσι, οι φοιτητές συχνά απλώς έκλειναν το ξυπνητήρι με την παλάμη τους και ξανακοιμούνταν. Και να το ενδιαφέρον είναι ότι: ενώ στην αρχή κάποιος θυμόταν να κλείνει το ξυπνητήρι και απλώς το έκλεινε, σταδιακά και κάποιος δεν το έκλεινε διότι δεν το άκουγε καθόλου...

Αυτή είναι μια πολύ συνηθισμένη εικόνα για το πώς ένας άνθρωπος σταματά να ακούει τη φωνή της συνείδησης και η πρώτη απάντηση στο ερώτημα: «Γιατί δεν με ακούει ο Θεός;» Επειδή, δυστυχώς, μόνο ένα ισχυρό (και συχνά δυσάρεστο) σοκ μπορεί να αποκαταστήσει αυτή την ικανότητα.

Επιπλέον, αυτή η απώλεια της ικανότητας να ακούει κανείς τη συνείδησή του συμβαίνει και σε όσους εκκλησιάζονται, έχουν πολλά κίνητρα να ζουν σύμφωνα με τη συνείδησή τους και φαίνεται να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στο έργο. Με κάποιο τρόπο. Ή ακόμα και με πολλούς τρόπους. Αλλά τότε κάποια στιγμή ένα μέρος ξεφεύγει από το καλά οργανωμένο σχέδιο του πνευματικού πολέμου... Και ο άνθρωπος αυτός δεν το πρόσεξε καν.

Εργάζεται ειλικρινά, προσπαθεί να ζήσει μια συγκρατημένη ζωή, καταπολεμά την απελπισία με αφοσίωση... Αλλά, για παράδειγμα, τσακώνεται με έναν συνάδελφο (γείτονα, πεθερά, διαχειριστή κτιρίου, κ.λπ.) και απλά δεν σταματά να τον κρίνει. Με τίποτα όμως... Και κάποια στιγμή, ξαφνικά γίνεται σαφές ότι δεν προσπαθεί για πολύ καιρό. Επίσης, δεν έχει καμία πρόθεση να αλλάξει τίποτα. Και τότε προκύπτει μια ανάγκη, και ο άνθρωπος αυτός ρωτάει τον Θεό... ξαναρωτάει... και Εκείνος, φαίνεται, δεν τον ακούει.

Στην πραγματικότητα, ο Θεός τον ακούει. Και μάλιστα απαντά: Έχεις την αμαρτία της ασυγχώρητης προσβολής. Έχεις την αμαρτία της κατάκρισης. Πρέπει να διορθώσεις τον εαυτό σου, αλλιώς η ψυχή σου θα χαθεί! Αλλά ο άνθρωπος δεν το αντιλαμβάνεται. Για πολύ καιρό δικαιολογεί το εαυτό του, για πολύ καιρό δεν ακούει τη συνείδησή του, έβαλε πάρα πολλά μαξιλάρια στοιβαγμένα πάνω σε αυτό το ξυπνητήρι και δεν το ακούει (το παράδειγμα που αναφέραμε πιο πάνω)! Και λέει ότι ο Θεός δεν τον ακούει.

***

Ένας άλλος συνηθισμένος λόγος για τον οποίο δεν χρειαζόμαστε απαντήσεις από τον Θεό είναι ότι είναι δυσάρεστες. Είναι δυνατόν να έχουμε πλήρη επίγνωση της αμαρτίας της ασυγχώρητης προσβολής και κατάκρισης... αλλά να μην έχουμε ακόμα καμία επιθυμία να την ξεφορτωθούμε.

Η βιβλική έκφραση «σκληροτράχηλοι» υποδηλώνει ακριβώς την απροθυμία για μετάνοια. Λοιπόν, όπως ακριβώς έκαναν ο Αδάμ και η Εύα: δεν πίστεψαν απλώς στον διάβολο και δεν πίστευαν στον Θεό, πίστεψαν τον διάβολο στις πιο άθλιες συκοφαντίες του εναντίον του Θεού. Πρόδωσαν τον Θεό! Με άλλα λόγια, αμάρτησαν σοβαρά. Αλλά όταν κλήθηκαν να λογοδοτήσουν για τις πράξεις τους, άρχισαν να μεταθέτουν την ευθύνη σε όλους τους άλλους, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Θεού. Αυτό είναι οι σκληροτράχηλοι.

/Στην ανεκτική εποχή μας, το θέμα της τιμωρίας του Θεού έχει συχνά γίνει δυσάρεστο γεγονός ακόμη και σε εκείνους που πιστεύουν στον Θεό

Η σκληροτράχηλότητα θα ρίχνει πάντα λάδι στη φωτιά της αυτοδικαίωσής μας, εξηγώντας πάντα γιατί είναι συγχωρήσιμο για εμάς να μισούμε και να καταδικάζουμε. Όπως έγραψε ο Αββάς Δωρόθεος:

«...κάποιος φαίνεται να ζει εν ειρήνη και σιωπή, αλλά όταν ένας αδελφός του λέει μια προσβλητική λέξη, ενοχλείται και γι' αυτό θεωρεί τον εαυτό του δικαιολογημένο να θρηνεί γι' αυτόν, λέγοντας: "Αν δεν είχε έρθει και με είχε ενοχλήσει με τα λόγια του, δεν θα είχα αμαρτήσει..."»

Και αυτή η ασθένεια θεραπεύεται με χτυπήματα, το θέμα της σκληροτράχηλότητας έχει διερευνηθεί καλά στα προφητικά βιβλία. Αν και μερικές φορές τα χείλια των προφητών εκφράζουν κατάπληξη: «τί ἔτι πληγῆτε προστιθέντες ἀνομίαν; πᾶσα κεφαλὴ εἰς πόνον καὶ πᾶσα καρδία εἰς λύπην.» (Ησ. 1:5-14). Και μετά τι; Το θέμα που τίθεται είναι σωστό: «ὅταν ἐκτείνητε τὰς χεῖρας ὑμῶν πρός με, ἀποστρέψω τοὺς ὀφθαλμούς μου ἀφ᾿ ὑμῶν, καὶ ἐὰν πληθύνητε τὴν δέησιν, οὐκ εἰσακούσομαι ὑμῶν· αἱ γὰρ χεῖρες ὑμῶν αἵματος πλήρεις.» (Ησ. 1:15).

Το θέμα της τιμωρίας του Κυρίου στην ανεκτική μας εποχή έχει συχνά γίνει μη δημοφιλής ακόμη και μεταξύ των πιστών του Κυρίου μας. Εν τω μεταξύ, οι παροιμίες της Μεγάλης Σαρακοστής ξεκινούν με αυτό το απίστευτα καταστροφικό και κατηγορηματικό κεφάλαιο του Προφήτη Ησαΐα διαβάζεται πρώτο την πρώτη κιόλας ημέρα.

***

Και ποιο λόγο έδωσε ο ίδιος ο Κύριος για να μην λάβει αυτό που του ζητήθηκε; Την ολιγοπιστία. «ἐὰν ἔχητε πίστιν ὡς κόκκον σινάπεως, ἐρεῖτε τῷ ὄρει τούτῳ μετάβηθι ἐντεῦθεν ἐκεῖ, καὶ μεταβήσεται, καὶ οὐδὲν ἀδυνατήσει ὑμῖν.» (Ματθ. 17:20).

Εντάξει, αλλά πώς εκφράζεται η ισχυρή πίστη; Στη βεβαιότητα ότι ο Θεός μπορεί να κάνει τα πάντα; Απολύτως όχι! Πολλοί άνθρωποι είναι αρκετά σίγουροι ότι ο Θεός είναι παντοδύναμος και μπορεί να κάνει τα πάντα... αλλά δεν παίρνουν αυτό που ζητούν. Και πολύ περισσότερο, αυτή η σιγουριά γίνεται σημάδι, πράγματι, ανθρώπων που έχουν μόνο τις πιο αβέβαιες αντιλήψεις για την πίστη. Είναι τόσο ειλικρινά πεπεισμένοι ότι ο Θεός μπορεί να κάνει οτιδήποτε που απογοητεύονται ακριβώς εξαιτίας αυτού: «Πίστεψα και ξανά πίστεψα αλλά δεν πήρα αυτό που ζήτησα... και έχασα την πίστη μου!»

Ο Θεός δεν μπορεί να κάνει τα πάντα, όπως νομίζεις! Δεν μπορεί να κάνει κακό, δεν μπορεί να μας αναγκάσει να είμαστε καλοί, δεν μπορεί να μας σώσει και να πάει ενάντια στη θέλησή μας. Ο Θεός είναι περισσότερο καλός παρά παντοδύναμος και δεν μπορεί να κάνει τίποτα που δεν είναι προς όφελός μας.

Και όταν ο Κύριος μίλησε για ισχυρή πίστη, στην πραγματικότητα σήμαινε εμπιστοσύνη στον Θεό

Όταν ο Κύριος μίλησε για ισχυρή πίστη, στην πραγματικότητα σήμαινε εμπιστοσύνη στον Θεό. Συμπεριλαμβανομένων ερωτήσεων σχετικά με το εάν αυτό που ζητάτε θα σας είναι ωφέλιμο…

Τέτοια μικροπράξη: υποτίθεται ότι θα χρησιμοποιήσεις τα αγαθά που λαμβάνεις από τον Θεό μόνο ως... χμμ... αγαθά; Επειδή ζητάμε συνεχώς πράγματα που, στην ουσία, θα μας επιτρέψουν να συνεχίσουμε να φθείρουμε τα πάθη μας. Ζητάμε ειρήνη, προστασία, υγεία με μια λέξη, ευημερία (για εμάς και τους αγαπημένους μας), για ποιο λόγο;

Ο καθένας από εμάς έχει την εμπειρία με ανθρώπους που ήταν οι πιο σκληρόκαρδοι άνθρωποι παρόλα αυτά ευημερούσαν περισσότερο. Και γνωρίζουμε τον εαυτό μας αρκετά ώστε να συνειδητοποιήσουμε ότι εμείς οι ίδιοι δύσκολα μπορούμε να «αντιμετωπίσουμε» την ευημερία· είναι σχεδόν πιθανό να βρεθούμε σε χειρότερη θέση!

Ο Απόστολος Ιάκωβος είπε: «…αἰτεῖτε καὶ οὐ λαμβάνετε, διότι κακῶς αἰτεῖσθε, ἵνα ἐν ταῖς ἡδοναῖς ὑμῶν δαπανήσητε.» (Ιάκ. 4:2-3). Ή, στα νέα ελληνικά, «επειδή ζητάτε το κακό, για να το δαπανήσετε στις ηδονές σας» δηλαδή, θα ξοδέψετε και θα σπαταλήσετε ό,τι σας έχει δώσει ο Θεός για να ικανοποιήσετε την ηδονή σας.

Θυμάμαι μια θλιβερή παρατήρηση από μία φίλη μου που εργαζόταν σε μονάδα εντατικής θεραπείας τη δεκαετία του 1990:

«Τα υγιή, αθλητικά παιδιά καταλήγουν είτε σε μηχανική αναπνευστική υποστήριξη είτε κατευθείαν σε φορεία πτωμάτων, επειδή η υγεία και η φυσική τους κατάσταση τους επέτρεψαν να ενταχθούν σε εγκληματικές συμμορίες... Κι όμως, οι συμμαθητές τους πιθανότατα ζήλευαν τη σωματική τους διάπλαση, τη μυϊκή τους διάπλαση και την επιτυχία τους στις πολεμικές τέχνες!»

Εν ολίγοις, συχνά καταλήγουμε σαν αυτό το αστείο: «Είναι δύσκολο να διαφωνήσεις με έναν ψυχίατρο: του δίνεις μια σκέψη και αυτός σου δίνει μια διάγνωση.» Και έτσι στρεφόμαστε στον Θεό με αιτήματα παράλογα, άκαιρα, επιτηδευμένα, αλαζονικά και αρνούμαστε κατηγορηματικά να ακούσουμε από Αυτόν τους λόγους για τους οποίους τα αιτήματά μας δεν ικανοποιούνται.