Γιατί στην Εκκλησία γίνονται παρατηρήσεις σχετικά με την ενδυμασία και πώς πρέπει να αντιδρούμε

Συμβαίνει να έρχεται κάποιος ή κάποια για πρώτη φορά σε ναό. Έχει άγχος, προσπαθεί να μην ενοχλήσει κανέναν. Και ξαφνικά ακούει από μια γιαγιά: «Πού είναι το μαντήλι σου; Δεν επιτρέπεται με παντελόνι!» Χάθηκε η διάθεση, θέλει να γυρίσει τα νώτα και να φύγει. Γιατί στους ναούς κάνουν παρατηρήσεις σχετικά με την ενδυμασία και ποια πρέπει η αντίδραση σε αυτό;

Κάποτε ο Μητροπολίτης Σούροζ Αντώνιος, αντί για κήρυγμα την ώρα της Θείας Λειτουργίας, είπε:

«Χθες το βράδυ εδώ ήρθε για την ιερή ακολουθία μια γυναίκα με το παιδί της. Φορούσε παντελόνι και δεν είχε μαντήλι. Κάποιος από εσάς της έκανε παρατήρηση. Έφυγε. Δεν ξέρω ποιος της έκανε την παρατήρηση, αλλά διατάζω αυτόν τον άνθρωπο να προσεύχεται για εκείνη και για αυτό το παιδί μέχρι το τέλος της ζωής του, ώστε ο Κύριος να τους σώσει. Διότι εξαιτίας σας, μπορεί να μην ξαναέρθει ποτέ στον ναό».

Το είπε, γύρισε και έφυγε. Αυτό ήταν το κήρυγμα.

Γιατί λοιπόν μια παρατήρηση σχετικά με την ενδυμασία μπορεί να έχει τόσο σοβαρές συνέπειες; Και είναι πραγματικά τόσο σημαντικά το μαντήλι και η φούστα;

Ας ξεκινήσουμε με το ότι η παράδοση να πηγαίνουμε στην εκκλησία με σεμνά ρούχα συνδέεται με μια ιδιαίτερη στάση απέναντι σε αυτόν τον χώρο. Η εκκλησία για έναν πιστό αποτελεί χώρο συνάντησης με τον Θεό. Μέσω της εξωτερικής μας εμφάνισης, μεταξύ άλλων, εκφράζουμε την ευλάβειά μας. Παράλληλα, είναι σημαντικό να κατανοούμε ότι τα μαντήλια και οι φούστες που έχουμε συνηθίσει δεν αποτελούν αμετάβλητο εκκλησιαστικό κανόνα, αλλά ανήκουν στον τομέα της παράδοσης. Για παράδειγμα, στους ορθόδοξους ναούς της Ελλάδας και της Σερβίας, οι γυναίκες συχνά προσεύχονται χωρίς καλύμματα κεφαλής. Έτσι διαμορφώθηκε ιστορικά. Και τα παντελόνια από μόνα τους δεν καθιστούν τη γυναικεία ενδυμασία απρεπή. Επομένως, δεν πρέπει να συγχέουμε τα τοπικά έθιμα με την ίδια την ουσία της χριστιανικής πίστης.

Γιατί τότε ορισμένοι ενορίτες αντιδρούν τόσο έντονα στην εμφάνιση των άλλων;

Οι λόγοι μπορεί να είναι διάφοροι. Κάποιοι έχουν συνηθίσει από μικρή ηλικία ότι οι γυναίκες πηγαίνουν στην εκκλησία μόνο με φούστες και μαντήλια και θεωρούν αυτήν την πρακτική ως κάτι αυτονόητο. Κάποιοι θεωρούν ειλικρινά καθήκον τους να υποδεικνύουν σε μια αρχάρια πώς πρέπει να ντύνεται. Και για άλλους, η ασυνήθιστη εμφάνιση ενός άλλου ανθρώπου απλώς ενοχλεί, όπως λέμε, «χτυπάει στο μάτι» και αποσπά την προσοχή τους από την προσευχή.

Όλα αυτά είναι ανθρωπίνως κατανοητά. Ωστόσο, αν η ενδυμασία κάποιου άλλου μας εμποδίζει να προσευχόμαστε, ίσως αξίζει να αναλογιστούμε τη δική μας πνευματική κατάσταση. Άλλωστε, ο Σωτήρας μας διδάσκει πάνω απ’ όλα την αγάπη και το έλεος. Ο άνθρωπος που ήρθε στην εκκλησία με ασυνήθιστα για μας ρούχα, τα έχει ανάγκη όχι λιγότερο από άλλους. Και αν αντί για καλοπροαίρετη διάθεση και αγάπη νιώθουμε εναντίον του εκνευρισμό, αν μας γεννιέται η επιθυμία να τον επιπλήξουμε και να τον διορθώσουμε, τότε κάτι δεν πάει καλά μέσα μας.

Επιπλέον, δεν γνωρίζουμε τίποτα για το ποιος βρίσκεται δίπλα μας. Ίσως η κοπέλα με τα τζιν να αποφάσισε για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια να μπει στην εκκλησία. Ίσως ο νεαρός με το δερμάτινο μπουφάν να βιώνει απώλεια και να ήρθε να προσευχηθεί για ένα αγαπημένο του πρόσωπο. Ή, ίσως, ο άνθρωπος απλώς δεν είναι ακόμα εξοικειωμένος με τις εκκλησιαστικές παραδόσεις. Το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται αυτή τη στιγμή είναι να ακούσει ότι δεν είναι σωστά ντυμένος.

Γι’ αυτό, αν είστε παλιός ενορίτης και δείτε έναν καινούργιο στην εκκλησία, μην βιαστείτε να κάνετε κάποια παρατήρηση, ακόμα και την πιο ευγενική. Καλύτερα απλώς να χαμογελάσετε, να χαιρετήσετε, να βοηθήσετε αν ο άνθρωπος είναι μπερδεμένος ή ρωτάει κάτι. Αν όμως ο ίδιος ρωτήσει πώς συνηθίζεται να ντύνεται κανείς στον ναό σας, μπορείτε ήρεμα να του εξηγήσετε την υπάρχουσα παράδοση και να του υποδείξετε πού να βρει μαντήλι ή φούστα.

Και αν εσείς είστε αυτός που δέχτηκε την παρατήρηση;

Φυσικά, αυτό δεν είναι ευχάριστο. Ιδιαίτερα, αν μπήκατε στην εκκλησία για πρώτη φορά, αν σας πήρε πολύ χρόνο να το αποφασίσετε, αν ανησυχούσατε, και στο τέλος αντί για μια ευγενική κουβέντα ακούσατε μια επίπληξη. Μπορεί να συγχυστείτε, να προσβληθείτε, να νιώσετε ξένοι. Και αυτά τα συναισθήματα είναι απολύτως κατανοητά.

Παρ’ όλα αυτά, προσπαθήστε να θυμάστε: ο άνθρωπος εκείνος που κάνει την παρατήρηση δεν αντιπροσωπεύει ολόκληρη την Εκκλησία. Ίσως θέλει ειλικρινά να βοηθήσει, χωρίς να σκεφτεί πώς θα ακουστούν τα λόγια του, κάνει λάθος στον τρόπο που τα εκφράζει και, τελικά, συμπεριφέρεται σαν αρκούδα σε κατάστημα με πιάτα. Αν αισθάνεστε ότι αυτός που κάνει την παρατήρηση έχει, γενικά, ήρεμη διάθεση, τότε μπορείτε να ρωτήσετε:

«Μπορείτε, παρακαλώ, να μου πείτε πώς συνηθίζεται εδώ; Είναι η πρώτη φορά που έρχομαι».

Αν όχι, απλώς απομακρυνθείτε χωρίς να μπείτε σε αντιπαραθέσεις και αργότερα ρωτήστε τον ιερέα ή στο εκθετήριο της εκκλησίας. Και σίγουρα δεν αξίζει να φύγετε από τον ναό εξαιτίας μιας παρατήρησης που έκανε κάποιος. Η πίστη μας δεν εξαντλείται με το να φοράμε φούστες και μαντίλες ή στο να μην τις φοράμε, αλλά στην αγάπη προς τον Θεό και τον πλησίον. Και μερικές φορές, ο καλύτερος τρόπος να εκφράσουμε αυτή την αγάπη είναι απλώς να αποφεύγουμε να κάνουμε κάποια παρατήρηση ή, αντίθετα, να αντιδρούμε ήρεμα, χωρίς εκνευρισμό και αγανάκτηση.