Γιατί ο Χριστός παραλληλίζει τον εαυτό του με θύρα μάντρας προβάτων;

Photo by Андрей Курган on Unsplash

Στο Ευαγγέλιο ο Χριστός επανέρχεται επανειλημμένα στο θέμα του ποιμένα και των προβάτων. Και σε μία από τις παραβολές του κάνει έναν ενδιαφέροντα παραλληλισμό για αυτό το θέμα: «Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὁ μὴ εἰσερχόμενος διὰ τῆς θύρας εἰς τὴν αὐλὴν τῶν προβάτων, ἀλλὰ ἀναβαίνων ἀλλαχόθεν, ἐκεῖνος κλέπτης ἐστὶ καὶ λῃστής· ὁ δὲ εἰσερχόμενος διὰ τῆς θύρας ποιμήν ἐστι τῶν προβάτων. Τούτῳ ὁ θυρωρὸς ἀνοίγει, καὶ τὰ πρόβατα τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούει, καὶ τὰ ἴδια πρόβατα καλεῖ κατ' ὄνομα καὶ ἐξάγει αὐτά. Καὶ ὅταν τὰ ἴδια πρόβατα ἐκβάλῃ, ἔμπροσθεν αὐτῶν πορεύεται, καὶ τὰ πρόβατα αὐτῷ ἀκολουθεῖ, ὅτι οἴδασι τὴν φωνὴν αὐτοῦ» (Ιω. 10:1-4).

Και όταν οι μαθητές Του δεν κατάλαβαν το νόημα της παραβολής, Εκείνος εξηγεί ξανά: «Ἐγώ εἰμι ἡ θύρα· δι' ἐμοῦ ἐάν τις εἰσέλθῃ, σωθήσεται, καὶ εἰσελεύσεται καὶ ἐξελεύσεται, καὶ νομὴν εὑρήσει» (Ιω. 10:9).

Γιατί λοιπόν στην αλληγορία «ποιμένας-πρόβατα» ο Χριστός ισχυρίζεται ότι είναι «θύρα»; Και γιατί τονίζει ότι μέσω Αυτού ο άνθρωπος θα εισέλθει και θα εξέλθει;

Η απάντηση κρύβεται στις ιδιαιτερότητες της κτηνοτροφίας στην αρχαία Ιουδαία.

Λόγω του σκληρού πετρώδους εδάφους, η κτηνοτροφία στη χώρα ήταν πολύ πιο ανεπτυγμένη από τη γεωργία. Η δουλειά των βοσκών δεν ήταν εύκολη: προκειμένου να αναζητήσουν χορτολιβαδικές εκτάσεις, έπρεπε να μετακινούνται συνεχώς με τα κοπάδια τους από τόπο σε τόπο και να τα προσέχουν πάρα πολύ. Ο βοσκός προστάτευε τα πρόβατα από άγρια ζώα και ληστές, Φρόντιζε ώστε κανένα πρόβατο να μην μείνει πίσω και αποκοπεί από το κοπάδι ή να μην τραυματιστεί.

Στην Παλαιστίνη τα πρόβατα εκτρέφονταν κυρίως για το μαλλί τους. Γι' αυτό η σχέση μεταξύ του βοσκού και των προβάτων ήταν πολύ ιδιαίτερη: για παράδειγμα, κάθε πρόβατο είχε το δικό του όνομα, στο οποίο ανταποκρινόταν. Ο Βρετανός δημοσιογράφος Χένρι Μόρτον, ο οποίος δημοσίευσε τη δεκαετία του 1930 μια σειρά από μπεστ σέλερ για τα ταξίδια του στους Αγίους Τόπους, έγραψε τις παρατηρήσεις του για τους Ισραηλινούς βοσκούς: «Μερικές φορές τους μιλάει με δυνατή, μελωδική φωνή, χρησιμοποιώντας μια παράξενη γλώσσα, που δεν έχω ακούσει ποτέ στη ζωή μου...». Ακριβώς για μια τέτοια «φωνή» μιλάει ο Χριστός στην παραβολή Του: «Καὶ τὰ πρόβατα τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούει, καὶ τὰ ἴδια πρόβατα καλεῖ κατ' ὄνομα καὶ ἐξάγει αὐτά». Σύμφωνα με τους αγίους πατέρες, αυτή η φωνή, που ακούμε στα λόγια της Αγίας Γραφής, είναι ένα από τα σημάδια του ουράνιου Ποιμένα, με το οποίο μπορούμε να Τον ξεχωρίσουμε από τους «κλέπτες και ληστές», δηλαδή τους ψευδοδιδασκάλους.

Μερικές φορές, όταν το κοπάδι πήγαινε μακριά στα βουνά, τα πρόβατα διανυκτέρευαν σε μάντρες ακριβώς στις πλαγιές των λόφων. Αυτές οι μάντρες ήταν κάτω από τον ανοιχτό ουρανό και προστατεύονταν μόνο από έναν τοίχο με ένα άνοιγμα, από το οποίο τα πρόβατα μπορούσαν να μπαίνουν και να βγαίνουν. Ένα ενδιαφέρον γεγονός, το οποίο λίγοι από όσους διαβάζουν σήμερα το Ευαγγέλιο γνωρίζουν: ο βοσκός ξάπλωνε μπροστά από αυτό το άνοιγμα, και γινόταν έτσι ο ίδιος «θύρα». Τα πρόβατα δεν μπορούσαν να μπαίνουν και να βγαίνουν στο μαντρί χωρίς να περάσουν πάνω από τον βοσκό. Και μόνο ένας κλέφτης ή ένας ληστής με κακές προθέσεις θα προσπαθούσε να παρακάμψει την θύρα και να περάσει πάνω από τον φράχτη. Αυτός είναι ο λόγος που ο Ιησούς αποκαλεί τον εαυτό του «θύρα», την οποία πρέπει να περάσει κανείς για να φτάσει στη Βασιλεία των Ουρανών. Ο Άγιος Λουκάς της Κριμαίας, ο Ιατρός, εξηγούσε τα λόγια του Χριστού ως εξής: «Να θυμάστε, ότι εσείς ως πρόβατα του Χριστού, έχετε έναν μόνο δρόμο, μια μόνο πόρτα για τη Βασιλεία του Θεού. Αυτή η πόρτα είναι ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός. Μην μπαίνετε σε καμία άλλη πόρτα, αποφεύγετε πάντα ξένα μαντριά, ζήστε μέσα στη μάντρα του Χριστού, στη μάντρα της αγάπης Του, της φροντίδας Του».

Ο Χριστός επίσης εφιστά την προσοχή στο ότι μέσω αυτής της πόρτας ο άνθρωπος «εἰσελεύσεται καὶ ἐξελεύσεται, καὶ νομὴν εὑρήσει». Με τον όρο «νομή», που κυριολεκτικά σημαίνει «βοσκότοπος», ο Ιησούς εννοεί την μακαριότητα της Βασιλείας των Ουρανών, την οποία θα βρουν οι άνθρωποι που εισέρχονται μέσω της «πόρτας» του Χριστού. Και όταν λέγεται ότι ο άνθρωπος μπορεί να «μπαίνει και να βγαίνει», ο Κύριος παραπέμπει τους Ιουδαίους ακροατές σε μια έκφραση γνωστή στον λαό τους. Στην Αγία Γραφή χρησιμοποιείται όταν αναφέρεται σε έναν άνθρωπο που διαθέτει ελευθερία και ζει σε απόλυτη ηρεμία και ασφάλεια. Για παράδειγμα, τα παιδιά στην Παλαιά Διαθήκη αναφέρονται ως ανίκανα να μπαίνουν και να βγαίνουν: «Καὶ ἐγώ εἰμι παιδάριον μικρὸν καὶ οὐκ οἶδα τὴν ἔξοδόν μου καὶ τὴν εἴσοδόν μου» (Γ΄ Βασ. 3:7). Έτσι, όποιος εισέρχεται από την πόρτα του Ιησού Χριστού, αποκτά πνευματική «νομή» — ελευθερία, ειρήνη, ηρεμία και ασφάλεια.