Να λυπάσαι και να συγχωρείς τους γονείς σου

Φωτογραφία: Κωνσταντίνος Μάλκοβ / photogorky.ru

Ο άνθρωπος ζει, στεναχωριέται, ως συνήθως, ώσπου ξαφνικά νιώθει ξεκάθαρα ότι ως ένα μεγάλο βαθμό αυτό το οποίο τον στεναχωρεί είναι συνέπεια της συμπεριφοράς των γονιών του απέναντί του ή απλώς παρουσία του. Ίσως το είχε σκεφτεί και πριν, ίσως μόνο πρόσφατα οι επιστήμονες να του είχαν μιλήσει σχετικά με αυτό.   

Και πράγματι, σε αυτό το θέμα οι γονείς δεν είχαν δείξει την απαραίτητη ευαισθησία. Σε άλλα δεν ήταν αρκετά αυστηροί. Οπότε, τώρα «είμαι αυτό που είμαι»! Όπως μεγάλωσα, μεγάλωσα. Να όμως που μεγάλωσα και συνεχίζω να πονάει. «Μα πώς είναι δυνατόν; Εσείς ήσασταν ενήλικες, δυνατοί και έμπειροι, ενώ εγώ ήμουν μικρός! Έπρεπε να κάνετε το ένα ή το άλλο και δεν το κάνατε. Κάνατε και αυτά που δεν έπρεπε, παρόλο που κι αυτό έπρεπε να το ξέρετε! Εξαιτίας σας η ζωή μου είναι τόσο ακατάστατη. Εξαιτίας σας έκανα πράγματα που όταν τα θυμάμαι ανατριχιάζω! Εξαιτίας σας δεν μου βγαίνει τίποτα καλά!...».

Οι αντιδράσεις των ανθρώπων ποικίλλουν. Ορισμένοι στενοχωριούνται για ασήμαντα πράγματα. Άλλοι φέρουν τραύματα από κάτι που είναι πράγματι σοβαρό, πλην όμως κοινωνικά αποδεκτό. Υπάρχουν και κάποιοι που έχουν βιώσει τέτοια φρίκη που είναι τρομακτικό ακόμη και να το συζητάει κανείς. Τα συναισθήματα, όμως, πού να τα βάλεις; Και να που αυτός που έχει υποστεί το πλήγμα ίσως και να μην θέλει να συγχωρήσει τους θύτες του, όμως το να ζεις με την πικρία της προσβολής είναι πολύ δύσκολο.

Ο Θεός συχνά φροντίζει ώστε οι άνθρωποι να μαθαίνουν μέσω των άλλων ανθρώπων

Ο Θεός συχνά φροντίζει ώστε οι άνθρωποι να μαθαίνουν μέσω των άλλων ανθρώπων. Να ένα παράδειγμα: ένας άνθρωπος βασανίζεται από την πικρία που νιώθει προς τους γονείς του. Την ίδια στιγμή όμως μεγαλώνουν και τα δικά του παιδιά που του έχουν κι αυτά παράπονα. Έχουν και αυτά πικρία, και συχνά απόλυτα δικαιολογημένη. Γιατί να εκπλαγούμε εδώ; Είναι γνωστό ότι οι άνθρωποι, όταν γίνονται γονείς, συχνά αναπαράγουν τα πρότυπα συμπεριφοράς που έχουν αφομοιώσει από την παιδική τους ηλικία. Ακόμα κι αν δεν τα αναπαράγουν, έτσι και αλλιώς, κάνουν λάθη.

Τα παιδιά προβάλλουν αξιώσεις, και εσύ εξοργίζεσαι πραγματικά όχι τόσο για το γεγονός ότι «τα αυγά κάνουν μαθήματα στην κότα», αλλά για τις τόσο υψηλές απαιτήσεις που σου θέτουν! Άραγε εσύ, όπως και οποιοσδήποτε άλλος, δεν μπορεί να κάνεις λάθη; Και εσύ έχεις παιδικά ψυχολογικά τραύματα, εξαιτίας των οποίων δεν είσαι σε θέση να είσαι ιδανικός γονιός.

Σήμερα είναι συνηθισμένο να δίνουμε σημασία σε διάφορες πτυχές της οικογενειακής ζωής και των ανθρώπινων σχέσεων γενικότερα. Συνολικά μου φαίνεται ότι αυτή είναι σωστή τάση – πρέπει να μαθαίνουμε να είμαστε προσεκτικοί ο ένας προς τον άλλον. Ωστόσο, όπως συμβαίνει συχνά, αυτή η τάση έχει και αρνητικές πλευρές. Μία από αυτές είναι οι υπερβολικές απαιτήσεις από τους γονείς.

Αν διαβάσει κανείς άρθρα, καθώς και αναρτήσεις και σχόλια στα κοινωνικά δίκτυα σχετικά με αυτό το θέμα, μπορεί να σχηματίσει την εντύπωση ότι ο σύγχρονος γονέας πρέπει να είναι και παιδαγωγός, και ψυχολόγος, και επιτυχημένος επαγγελματίας, και γεννημένος μπέιμπι σίτερ. Γενικώς, τον πνίγει αυτό το πρέπει... Και όλα αυτά τα καθήκοντα ξεπερνούν σαφώς τις δυνατότητες ενός ανθρώπου. Πιθανότατα ούτε δύο άνθρωποι δεν θα μπορούσαν να αντεπεξέλθουν.

Αν έκαναν παιδιά μόνο όσοι πληρούν όλες αυτές τις προϋποθέσεις, η ανθρωπότητα θα είχε εξαφανιστεί πολύ γρήγορα. Και αν είχε θεσπιστεί νόμος που να όριζε ότι μόνο άτομα χωρίς ψυχολογικά τραύματα μπορούν να γίνουν γονείς, τότε κανείς δεν θα έκανε παιδιά.

Όταν τα παιδιά σου μεγαλώνουν και σου προβάλλουν αξιώσεις, θυμήσου τις δικές σου πικρίες προς τους γονείς σου και σκέψου: άραγε, οι γονείς σου δεν κουβαλούν ψυχολογικά τραύματα, μαζί και παιδικά; Προφανώς και κουβαλούν. Από πού προήλθαν τα τραύματά τους; Τα κληρονόμησαν από προηγούμενες γενιές. Νομίζω ότι αν εμβαθύνουμε στην ιστορία του ψυχολογικού τραύματος, μπορούμε να φτάσουμε μέχρι τον Αδάμ και την Εύα.

Έτσι είναι αυτός ο πεπτωκώς κόσμος – είναι αδύνατο να μην τραυματίζουμε ο ένας τον άλλον

Δεν υπάρχει άνθρωπος σε αυτόν τον κόσμο που να έχει μεγαλώσει χωρίς τραύματα, χωρίς κανένα λάθος στην ανατροφή του. Έτσι είναι αυτός ο πεπτωκός κόσμος – είναι αδύνατο να μην τραυματίζουμε ο ένας τον άλλον. Ο Θεός όμως μας δείχνει και το φάρμακο: τη δυνατότητα και μάλιστα την ανάγκη να συγχωρούμε. Αποδεικνύεται ότι η συγχώρεση δεν είναι μόνο ένας τρόπος για να απαλλαγούμε από την συναισθηματική ένταση, αλλά και ένα ηθικό καθήκον.

Αυτό φαίνεται αυστηρή επιταγή, ενώ στην πραγματικότητα η συγχώρεση είναι ο δρόμος προς την απελευθέρωση. Ορισμένοι δεν θέλουν να συγχωρούν, ορισμένοι είναι πεπεισμένοι μάλιστα ότι υπάρχουν πράγματα που δεν μπορούν να συγχωρεθούν. Άλλοι είναι πρόθυμοι να συγχωρήσουν μόνο εφόσον ο θύτης τους ζητήσει συγχώρεση ή τουλάχιστον δείξει ότι έχει συνειδητοποιήσει το πρόβλημα, και με αυτόν τον τρόπο θέτουν τους εαυτούς τους σε εξάρτηση από τον θύτη. Ο Κύριος όμως μας διδάσκει να συγχωρούμε – ο Κύριος μιλάει για ελευθερία.

Ωστόσο, καμιά φορά είναι τόσο δύσκολο να συγχωρέσεις! Μερικές φορές φαίνεται εντελώς αδύνατο. Και ο βαθμός αυτής της δυσκολίας δεν είναι πάντα ανάλογος με την πικρία. Τι να κάνουμε λοιπόν; Τουλάχιστον, να δείξουμε οίκτο. Ο οίκτος δεν είναι πάντα υποτιμητικός, αυτή η λέξη έχει, καιρό τώρα, πολλές σημασίες. Ο οίκτος ως συμπόνια, ως έγνοια στο τραύμα ενός άλλου ανθρώπου – είναι ένα δημιουργικό συναίσθημα. Λυπήσου τους δικούς σου – θα είναι πιο εύκολο να συγχωρήσεις. Ακόμα και αν κάποιος έκανε κάτι τρομερό, σκέψου τι πρέπει να συμβαίνει στην ψυχή του για να μπορεί να κάνει μια τέτοια τρομερή πράξη. Και λυπήσου τον. Αυτή, βέβαια, δεν είναι μια καθολική μέθοδος. Αλλά, ίσως, βοηθήσει.