Ο «Μικρός πρίγκιπας» για την μικρή εκκλησία

Την ιστορία με τον «Μικρό Πρίγκιπα» την είχα ακούσει για πρώτη φορά, πριν την διαβάσω, τότε που ήμουν σε ηλικία δημοτικού. Η μαμά μάς έβαζε δίσκους με παραμύθια πριν πάμε για ύπνο. Με είχε εντυπωσιάσει το πώς ένας ενήλικας καταλαβαίνει τόσο καλά τα παιδιά. Και υπήρχε και κάτι άλλο, απροσδιόριστο. Λες και ο Σαιντ- Εξυπερύ να αισθανόταν τι σημαίνει το να είσαι παιδί.

Όταν μεγάλωσα, το βιβλίο το διάβασα πολλές φορές. Και πάντα έβρισκα σε αυτό όλο και κάτι καινούργιο για την αγάπη. Ακόμη και για την ανατροφή των παιδιών. Για τη στάση απέναντι στους γονείς. Τώρα βλέπω σε αυτό το παραμύθι πολλά πολύτιμα πράγματα για τον γάμο. Για εκείνη τη Μικρή Εκκλησία, εκεί ακριβώς όπου η αγάπη τόσο συχνά δεν επαρκεί.

Συνεχώς αναρωτιόμαστε: πώς να είμαστε ευτυχισμένοι στον γάμο; πώς να αγαπάμε με χριστιανικό τρόπο; τι είναι η θυσιαστική αγάπη; Πώς να θυσιαζόμαστε με τρόπο που αυτή η θυσία να μην καταλήγει δουλοπρέπεια, αλλά να είναι ειλικρινής, από καρδιάς; Να μην υπάρχει δηλαδή τεχνητή γλυκύτητα και κενό πίσω από εξωτερικά ευγενικές πράξεις. Όμως, τα παραδείγματα ευτυχισμένων οικογενειών είναι λίγα. Οι γάμοι τους οποίους συνέχει αυτή η αυθεντική αγάπη γίνονται αμέσως αντιληπτοί.

Γενικά, ένας άνθρωπος γεμάτος αγάπη φαίνεται από μακριά, είναι σαν να λάμπει. Και περιβάλλει με φως ό,τι βρίσκεται γύρω του. Αν μιλάμε για συγγραφέα, τότε στα βιβλία του αυτό θα το νιώσουμε σίγουρα. Και η καρδιά μας συγκινείται, όταν διαπιστώνουμε ότι είναι πράγματι δυνατό να ζούμε χριστιανικά. Διότι εκεί όπου συναντάμε κάτι «αληθινό», υπάρχει σίγουρα χώρος για τον Χριστό.

1. «Είμαστε υπεύθυνοι για ό,τι έχουμε εξημερώσει»

Αυτή η φράση έχει γίνει πια κλισέ. Όμως, πόσο σημαντική είναι! Ο σύζυγος και η σύζυγος φέρουν ευθύνη ο ένας για τον άλλον. Και με το διαζύγιο δεν μπορεί κανείς να αποφεύγει την ευθύνη.

Δεν θα εξετάσω τώρα τις ακραίες αιτίες διαζυγίων, όπως είναι η τοξικομανία, ο αλκοολισμός, η παραφροσύνη, η συμμετοχή σε αιρέσεις. Όμως, υπάρχουν γάμοι που καταρρέουν και για πολύ επιπόλαιους λόγους, όπως είναι οι κοινοτοπίες του «δεν τον αγαπώ πια», «δεν μπορώ, τέλος». Ή «ερωτεύτηκα κάποια άλλη». Ή «δεν ταιριάξαμε ως χαρακτήρες». Η αλήθεια είναι ότι αργά ή γρήγορα, όλοι μας έχουμε τα πάνω και τα κάτω μας. Και αυτό σε διαφορετικό βαθμό έντασης. Το να βρίσκεσαι δίπλα σε κάποιον σε τέτοιες στιγμές, πόσο μάλλον να είσαι σε γάμο, είναι πολύ οδυνηρό. Ξαφνικά, αυτός είτε κλείνεται στον εαυτό του, είτε γίνεται κακότροπος, είτε πέφτει σε κατάσταση βαθιάς ακηδίας… Και αν αυτό συμβαίνει στον σύζυγό σου; Στο στήριγμά σου και την προστασία σου; Είναι πολύ δύσκολο να συνειδητοποιήσεις τι συμβαίνει σε έναν δικό σου άνθρωπο! Πώς να το αντέξεις και πώς να τον βοηθήσεις να βγει από αυτή την κατάσταση. Σου τσακίζει τα νεύρα, προσβάλλεται, προκαλεί συγκρούσεις, αρχίζει να πίνει… Και, μπορεί να σκεφτεί κάποιος, γιατί να το ανέχομαι; Αφού μπορώ να χωρίσω. Αφού συμπεριφέρεται έτσι, σημαίνει ότι δεν αγαπάει. Όμως, μέσα στην ψυχή του ανθρώπου υπάρχει πόνος, ανυπέρβλητος πόνος, που εκφράζεται με τέτοια συμπεριφορά. Το να τον εγκαταλείψεις σε τέτοιες στιγμές είναι δόλιο. Όταν ο σύζυγος ή η σύζυγος ήταν στα καλύτερά τους, ο γάμος έμοιαζε με παράδεισο. Τώρα, που ο άνθρωπος «αρρώστησε» ψυχικά, χρειάζεται βοήθεια, αν και είναι δύσκολο να βρεις το κατάλληλο φάρμακο.

Πάντα, ό,τι κι αν λένε, ο ένας εγκαταλείπει τον άλλον. Ο ένας μένει εγκαταλελειμμένος. Με πικρία, αγανάκτηση, με πληγή στην ψυχή, με την αίσθηση ότι είναι περιττός, ότι αυτός φταίει, ότι είναι ανεπαρκής. Το πόσα βάσανα μπορεί να προκαλέσει αυτό σε έναν άνθρωπο, το γνωρίζουν μόνο όσοι έχουν βρεθεί σε παρόμοια κατάσταση. Κι όμως, σε πολλές περιπτώσεις θα μπορούσε κάποιος να προσπαθήσει να διορθώσει τα πράγματα. Να τα συζητήσουν όλα, να ζητήσουν βοήθεια από ψυχολόγους, από την Εκκλησία. Μερικές φορές με την αποχώρησή μας δεν φανταζόμαστε καν πόσο μπορούμε να πληγώσουμε τον άνθρωπο που αγαπούσαμε κάποτε. Να τον αφήσουμε ψυχικά ανάπηρο. Εκείνη τη στιγμή λυπούμαστε μόνο τον εαυτό μας. Αν όμως το σκεφτούμε, τελικά, εμείς οι ίδιοι δεν τα καταφέραμε. Δεν κάναμε την οικογένεια ευτυχισμένη. Φταίμε στον ίδιο βαθμό με τον άλλον. Είμαστε υπεύθυνοι για την ευτυχία του άλλου μέσα στην οικογένεια, αν και νομίζουμε ότι αυτός είναι υπεύθυνος για εμάς. Παίρνουμε τη λεγόμενη θέση του θύματος. Η αλήθεια είναι ότι αποφεύγουμε την ευθύνη για όσους έχουμε «εξημερώσει».

2. «Είναι ο χρόνος που ξόδεψες για το τριαντάφυλλό σου, που το κάνει τόσο σημαντικό». «Είναι ο χρόνος που ξόδεψα για το τριαντάφυλλό μου...» είπε ο μικρός πρίγκιπας, για να μην το ξεχάσει.

Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο «να δίνεις όλη σου την ψυχή» και στο «να προσφέρεις με την ελπίδα να πάρεις κάτι σε αντάλλαγμα»

Αν αρχίσουμε να ξοδεύουμε χρόνο και να δίνουμε την ψυχή μας, όλη μας την καρδιά στον γάμο, τότε ο σύντροφός μας θα μας έρχεται όλο και πιο κοντά και θα γίνεται όλο πιο αγαπητός. Το βασικό εδώ είναι η ειλικρίνεια. Αν αρχίσουμε να κάνουμε κάτι μηχανικά, δεν θα βγει τίποτα. Θα μείνει μόνο η πικρία: «Έκανα τα πάντα, αφιέρωσα τα καλύτερα χρόνια της ζωής μου και αυτός…» Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στο «να δίνεις όλη σου την ψυχή» και στο «να προσφέρεις με την ελπίδα να πάρεις κάτι σε αντάλλαγμα». Και εδώ, μάλλον, αξίζει να είμαστε όπως τα παιδιά. Ειλικρινείς, όπως ο Μικρός Πρίγκιπας.

3. «Έτσι ήταν η αλεπού μου. Δεν ήταν παρά μία αλεπού ίδια με άλλες εκατό χιλιάδες. Όμως την έκανα φίλη μου και είναι τώρα μοναδική στον κόσμο»

Αχ, αν αντιμετωπίζαμε το σύζυγό μας ή τη σύζυγό μας ως τον μοναδικό σε ολόκληρο τον κόσμο, ως θησαυρό, ως τον καλύτερο άνθρωπο στη γη, επειδή είναι μοναδικός! Τότε δεν θα γινόταν καν λόγος για απιστίες.

«Είσαστε όμορφα, αλλά είσαστε άδεια», πρόσθεσε ο Μικρός Πρίγκιπας. «Κανένας δεν θα πέθαινε για σας. Σίγουρα, όμως, κάποιος τυχαίος περαστικός βλέποντας το δικό μου το τριαντάφυλλο θα πίστευε ότι σας μοιάζει. Αλλά αυτό είναι πιο σημαντικό από όλα εσάς, γιατί είναι εκείνο που πότισα. Αφού είναι εκείνο που έβαλα κάτω από τη γυάλα. Αφού είναι εκείνο που προστάτευσα με το παραβάν από τον αέρα. Αφού είναι εκείνο στο οποίο σκότωσα τις κάμπιες, εκτός από δυο ή τρεις για να γίνουν πεταλούδες. Αφού είναι εκείνο που το άκουσα να παραπονιέται και να περηφανεύεται ή ακόμα και να σωπαίνει. Αφού είναι το δικό μου τριαντάφυλλο».

Επιστρέφουμε στο ίδιο θέμα: ο σύζυγος γίνεται πραγματικά «δικός μου» όχι όταν φορέσει το δαχτυλίδι στο δάχτυλό του, αλλά όταν φροντίζουμε και σκεφτόμαστε ο ένας τον άλλον. Τότε δεν θα θέλουμε να κοιτάζουμε αλλού, γιατί όλοι οι άλλοι θα φαίνονται άδειοι, ακόμα και οι πιο όμορφοι.

4. «Δεν πρέπει ποτέ ν’ ακούς τα λουλούδια. Πρέπει να τα βλέπεις, να χαίρεσαι την ομορφιά τους και να μυρίζεις το άρωμά τους. Το δικό μου γέμιζε με άρωμα τον πλανήτη μου, μα δεν μπορούσα να το χαρώ»

Μου φαίνεται ότι πίσω από αυτά τα λόγια του Μικρού Πρίγκιπα κρύβεται κάτι πολύ βαθύ. Πολύ συχνά δίνουμε προτεραιότητα σε ασήμαντα πράγματα και δεν ξέρουμε να χαιρόμαστε ο ένας τον άλλον. Δεν εκτιμούμε αυτόν που βρίσκεται δίπλα μας. Μόνο όταν τον χάνουμε, όπως αυτό το αγόρι, συνειδητοποιούμε ότι είναι πια αργά. Κι όμως, η ευκαιρία υπήρχε. Και θα μπορούσαμε να ζούμε και να χαιρόμαστε. Εμείς όμως ξύναμε τα νύχια μας και τσακωνόμασταν για ασήμαντα πράγματα. Δεν βλέπαμε το ουσιώδες.

«Δεν κατάλαβα τίποτε τότε! Θα έπρεπε να το κρίνω από τις πράξεις και όχι από τα λόγια. Μου χάριζε άρωμα και φώτιζε τη ζωή μου. Δεν θα έπρεπε ποτέ να φύγω από κοντά του! Θα έπρεπε να είχα μαντέψει την τρυφερότητά του, πίσω από τα καμώματά του. Τα λουλούδια είναι τόσο αντιφατικά! Αλλά τότε ήμουν πολύ νέος, δεν ήξερα να αγαπάω».

Δίνουμε προτεραιότητα σε ασήμαντα πράγματα και δεν ξέρουμε να χαιρόμαστε ο ένας τον άλλον

Δυστυχώς, συμβαίνει συχνά οι γυναίκες να κρύβουν την τρυφερότητά τους πίσω από αιχμηρά αγκάθια. Η γυναίκα φοβούμενη μη και φανεί αδύναμη αρχίζει να γκρινιάζει, να ξύνει νύχια, να συμπεριφέρεται επιθετικά, να καταφεύγει σε καπρίτσια. Ο άνδρας δεν αντιλαμβάνεται τις ρίζες αυτής της συμπεριφοράς και, μη αντέχοντας, φεύγει. Και οι δύο γίνονται δυστυχισμένοι εξαιτίας της υπερηφάνειάς τους και της ελλειμματικής αλληλοκατανόησής τους.

Τι ήθελε ο Μικρός πρίγκιπας από το τριαντάφυλλο; Στην ουσία, τίποτα, κανέναν υλικό ή καθημερινό αγαθό. Χρειαζόταν την τρυφερότητά του, το άρωμά του, την ευγνωμοσύνη και την κατανόησή του. Η Δαλιδά δεν εξαπάτησε με νοστιμιές ή σούπες τον Σαμψών για να της αποκαλύψει το μυστικό του. Η τρυφερότητα και η ευθραυστότητα μπορούν να είναι ισχυρότερες από τα αγκάθια, τα νόστιμα γεύματα ακόμη και από την ομορφιά. Ο σύζυγος θέλει να αισθάνεται αγαπημένος, θέλει αναγνώριση από τη σύζυγό του, ακόμη και έναν ελαφρύ θαυμασμό. Εμείς όμως τόσο συχνά τα χαλάμε όλα με την κακία μας και, κυρίως, με τη συνεχή δυσαρέσκειά μας και την γκρίνια, όπως το τριαντάφυλλο της ιστορίας μας.

Έχει παρατηρηθεί πολύ σωστά: το τριαντάφυλλο (όπως και κάθε σύζυγος) ήταν πολύ εξαρτημένο από τον Μικρό Πρίγκιπα και αδύναμο. Χρειαζόταν προστασία από το κρύο, έπρεπε να το ποτίζουν, να το προστατεύουν από τις κάμπιες και να φροντίζουν να μην το φάει κάποιο αρνάκι… Ναι, είχε αγκάθια, και μάλιστα καυχιόταν γι’ αυτά, αλλά ακόμα και με τα αγκάθια της έπρεπε να την προστατεύουν. Από πρακτική άποψη, ο Μικρός Πρίγκιπας, συγκριτικά με αυτήν, μπορούσε να φροντίσει τον εαυτό του. Όταν εγκατέλειψε το τριαντάφυλλο, δεν συνειδητοποιούσε τι έκανε.

5. «“Μην καθυστερείς άλλο, είναι αβάσταχτο. Αφού έχεις αποφασίσει να φύγεις, φύγε”. Δεν ήθελε ο Μικρός Πρίγκιπας να το δει να κλαίει…»

Μερικές φορές, στην έξαψη της στιγμής, λέμε πράγματα που σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να λέμε. Το να πετάμε κουβέντες όπως «φύγε», «ας χωρίσουμε», «αν δεν σου αρέσει, πήγαινε να μείνεις στη μαμά σου», είναι, τουλάχιστον, επικίνδυνο λόγω της καταστροφικότητάς τους. Ακόμα κι αν ο άλλος δεν φύγει, θα μείνει μια πολύ δυσάρεστη αίσθηση. Συχνά μιλάμε με αυτόν τον τρόπο για να «διατηρήσουμε την αξιοπρέπειά μας», για να αποχωρήσουμε πρώτοι και να βρεθούμε στη φαινομενική θέση του νικητή. Η πραγματικότητα είναι ότι χάνουν και οι δύο.

6. «Η αγάπη δεν είναι να κοιτάζουμε ο ένας τον άλλο, αλλά να βλέπουμε μαζί προς την ίδια κατεύθυνση»

Μια από τις πιο δύσκολες, μάλλον, δοκιμασίες στον γάμο είναι όταν οι σύζυγοι έχουν «διαφορετική άποψη» για κάποιο σημαντικό ζήτημα. Ο ένας θέλει πολλά παιδιά, ενώ ο άλλος δεν είναι έτοιμος για την πρόκληση που συνεπάγεται η πολυτεκνία. Και είναι τόσο δύσκολο, όσο δεν υπάρχει κατανόηση, δεν υπάρχει κοινή θέση. Σταδιακά, πρέπει να βρίσκουν κάπως σημεία επαφής σε θέματα σημαντικά για τους συζύγους, να αναζητούν συμβιβασμούς. Η δυσκολία έγκειται και για το λόγο ότι οι άνθρωποι αλλάζουν συνεχώς. Παντρεύτηκαν και οι δύο ως ορθόδοξοι, αλλά στη συνέχεια ο ένας απομακρύνθηκε από την πίστη. Ακόμη και στην περίπτωση που στην αρχή ο σύζυγος και η σύζυγος κοιτάζουν προς την ίδια κατεύθυνση, αυτό δεν εγγυάται ότι κάποιος δεν θα παρεκκλίνει από την πορεία ή δεν θα αλλάξει πορεία. Και εδώ ακριβώς έρχεται μία από τις κύριες δοκιμασίες ανθεκτικότητας.

7. «Πρέπει να ζητάμε από τον καθένα αυτό που μπορεί να μας δώσει. Πάνω απ’ όλα, η εξουσία στηρίζεται στη λογική»

Οι σύζυγοι αγαπούν να αναφέρουν ως παράδειγμα τα λόγια για την υπακοή των γυναικών. Έχουν στο μυαλό τους ένα είδος ιδανικού για τη σύζυγο και επιθυμούν να επιτύχουν το συγκεκριμένο ιδανικό. Όμως, οι γυναίκες σύζυγοι είναι τελικά ζωντανοί άνθρωποι, που χρειάζονται κι αυτές επιείκεια και κατανόηση.

Και οι γυναίκες αρέσκονται στο να απαιτούν τα αδύνατα από τους άντρες τους. Παντρεύονται έναν σκληρό άντρα για να νιώθουν ότι βρίσκονται «δίπλα σε ένα βράχο», και μετά απαιτούν από αυτόν ιδιαίτερη ευαισθησία και ρομαντισμό.

Ο γάμος απαιτεί χρόνια, δεκαετίες κόπου. Δεν είναι να χαλαρώνεις

8. «Δεν γίνεται να φυτέψεις ένα βελανίδι το πρωί και να περιμένεις ότι το απόγευμα θα κάθεσαι στον ίσκιο μιας βελανιδιάς»

Έτσι και στον ίσκιο του γάμου μας θα καθόμαστε μετά από πολλά χρόνια. Θα πρέπει να ποτίζουμε, να λιπαίνουμε, να καταπολεμούμε τα παράσιτα, να περιμένουμε, να υπομένουμε, και τότε ο γάμος θα γίνει σιγά-σιγά μια γερή βελανιδιά. Και όλα αυτά απαιτούν χρόνια, δεκαετίες κόπου. Μόλις σταματήσεις να ποτίζεις, τα φύλλα αρχίζουν να ξεραίνονται. Μόλις γυρίσεις την πλάτη σου, οι κάμπιες προσπαθούν να φάνε τα νεαρά μπουμπούκια. Δεν είναι να χαλαρώνεις. Και όσο καλύτερα θα την φροντίζουμε, τόσο πιο πυκνό και καταπράσινο θα είναι το φύλλωμά της, κάτω από το οποίο, στις δύσκολες στιγμές της ζωής, θα μπορούμε να βρούμε καταφύγιο από τον ήλιο ή τη βροχή. Όχι μόνο εμείς, αλλά και τα παιδιά μας.