O Ιωσήφ Μουνιόζ–Κορτές, εκλεκτός της Θεοτόκου

Ο Ιωσήφ Μουνιόζ – Κορτές με την θαυματουργή μυροβλύζουσα εικόνα της Παναγίας των Ιβήρων-Μόντρεαλ Πριν από 44 χρόνια, ο ορθόδοξος Ισπανός Ιωσήφ Μουνιόζ-Κορτές κλήθηκε από τον Κύριο για μια ιδιαίτερη διακονία. Η διακονία αυτή ξεκίνησε στο Άγιο Όρος, όταν στον Ιωσήφ ανατέθηκε η φύλαξη ενός αντιγράφου της ευρέως γνωστής εικόνας της Θεοτόκου «Πορταΐτισσα», η οποία τη νύχτα της 23^ης προς την 24^η Νοεμβρίου του 1982, με τρόπους που ξεπερνούν την ανθρώπινη λογική, άρχισε να μυροβλύζει. Ο Ιωσήφ σφράγισε τη 15ετή διακονία του προς τη Θεοτόκο και την Εκκλησία του Χριστού με τον μαρτυρικό θάνατό του πριν από 29 χρόνια, τη νύχτα της 31^ης Οκτωβρίου του 1997.

Το 2002, η Ιερά Σύνοδος της Υπερορίου Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας δημοσίευσε μια προσφώνηση προς το ποίμνιο με την ευκαιρία της 20ής επετείου της θαυματουργής μυροβλύζουσας εικόνας της Παναγίας των Ιβήρων-Μόντρεαλ. Προς μεγάλη λύπη, η προσφώνηση αυτή πέρασε σχεδόν απαρατήρητη.

Στην συγκεκριμένη Συνοδική προσφώνηση αναφέρεται «Αυτή η εικόνα, που εκχέει άφθονο θαυματουργό μύρο, παρηγορούσε για 15 χρόνια τη δική μας Υπερόριο Ρωσική Εκκλησία», «αποτελώντας ορατό και αισθητό σημείο της ελεήμονος μεσιτείας της Θεοτόκου υπέρ ημών, των αμαρτωλών(...). Μήπως αξιοποιήσαμε αυτή την επίσκεψη της Μητέρας του Κυρίου μας προς όφελος της ψυχής μας, και μήπως η κοινή μας αμαρτία της αδιαφορίας προς το κειμήλιο και την προσευχή, προς τα έργα της ευσέβειας και της μαρτυρίας της ορθόδοξης πίστης, αποτέλεσε την αιτία της αφαίρεσης, κατά Θεία παραχώρηση, της ιερής εικόνας από εμάς;

(...) Αδελφοί και αδελφές! Με βαθιά ευγνωμοσύνη ας αναπολήσουμε προσευχητικά την παρουσία αυτής της θαυμαστής μυροβλύζουσας εικόνας στην Εκκλησία μας και με μετάνοια ας προσευχηθούμε στην Υπεραγία Θεοτόκο για τη συγχώρεση των αμαρτιών μας, για την εδραίωση της ειρήνης στην Ορθόδοξη Εκκλησία μας...».

Αυτή η έκκληση των αρχιερέων της Υπερορίου Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας παραμένει επίκαιρη και στις μέρες μας.

Ας αναλογιστούμε το νόημα του μεγάλου θαύματος του Θεού και ας έρθουμε σε επαφή με την τύχη ενός ανθρώπου που, στην πρακτική, ψηφιοποιημένη και ορθολογιστική εποχή μας, θυσίασε τη ζωή του για χάρη ορθόδοξου κειμηλίου.

Ο Ιωσήφ (Χοσέ) Μουνιόζ-Κορτές Ο Ιωσήφ (Χοσέ) Μουνιόζ-Κορτές γεννήθηκε στις 13 Μαΐου του 1948 σε οικογένεια ρωμαιοκαθολικών στη Χιλή. Μόλις που είχε συμπληρώσει τα 14 του χρόνια, καθώς κατευθυνόταν προς τον ρωμαιοκαθολικό ναό, χάθηκε στα σοκάκια του Σαντιάγο και, καθώς άκουσε ένα ασυνήθιστο ψάλσιμο, μπήκε σε ορθόδοξο ναό. Εκείνη την ημέρα, στις 27 Σεπτεμβρίου, γιορταζόταν η Ύψωση του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού του Κυρίου.

Η ομορφιά της διακόσμησης του ναού, των εικόνων και της ιερής ακολουθίας εντυπωσίασε τον έφηβο, τον συγκλόνισε μέχρι τα βάθη της ψυχής του, και από τότε άρχισε να επισκέπτεται συχνά την συγκεκριμένη εκκλησία. Δύο χρόνια αργότερα, ο αρχιεπίσκοπος Χιλής Λεόντιος τον ευλόγησε να προσχωρήσει στην Ορθοδοξία. Αυτό συνέβη το 1964. Για τρία χρόνια ο Ιωσήφ σπούδαζε αγιογραφία και θεολογία. Αφού μετακόμισε στον Καναδά, παρακολούθησε εκεί μαθήματα στη Σχολή Καλών Τεχνών και στη συνέχεια δίδαξε ιστορία της αγιογραφίας στο Πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ. Ο Ιωσήφ ήλπιζε να γίνει μοναχός, αλλά στον Καναδά δεν υπήρχε ορθόδοξη ανδρική μονή.

Το 1982, στη διάρκεια προσκυνήματος στο Άγιο Όρος, ο Ιωσήφ επισκέφθηκε τη Σκήτη της Γεννήσεως του Χριστού. Εκεί, στο εργαστήριο αγιογραφίας, είδε μια εικόνα της Θεοτόκου που τον συγκλόνισε βαθιά. Ζήτησε επίμονα να του πουλήσουν αυτή την εικόνα, αλλά η αίτησή του απορρίφθηκε. Ο νεαρός προσκυνητής προσευχήθηκε θερμά στη Θεοτόκο να του επιτρέψει να μεταφέρει την εικόνα Της στον Καναδά. Καθώς έβγαινε ήδη από την πύλη του μοναστηριού, είδε τον ηγούμενο να τρέχει προς το μέρος του και του παρέδωσε την εικόνα λέγοντας: «Η Παναγία Παρθένος πρέπει να έρθει μαζί σας».

Η Ιερά Μονή των Ιβήρων, Άγιο Όρος

Ενώ βρισκόταν στο πλοίο που κατευθυνόταν προς το λιμάνι της Δάφνης στο Άγιο Όρος, άκουσε μια εσωτερική φωνή που του έδωσε την εντολή να μεταβεί στη Μονή των Ιβήρων και να ακουμπήσει την εικόνα του στη θαυματουργή εικόνα της Θεοτόκου «Πορταΐτισσας», της ουράνιας Προστάτιδας του Αγίου Όρους. Η εικόνα που του είχε δοθεί ήταν αντίγραφο αυτής της εικόνας. Εκτέλεσε αυτή την εντολή. Επιστρέφοντας στο Μόντρεαλ, ο Ιωσήφ τοποθέτησε την εικόνα της Πορταΐτισσας στο δωμάτιό του και κάθε βράδυ διάβαζε μπροστά της τους Χαιρετισμούς.

Ξύπνησε γύρω στις τρεις τα ξημερώματα και αισθάνθηκε έντονη ευωδία

Στις 24 Νοεμβρίου του 1982 ξύπνησε γύρω στις τρεις τα ξημερώματα και αισθάνθηκε έντονη ευωδία. Κοιτάζοντας την εικόνα της Παναγίας, παρατήρησε πάνω της σταγόνες υγρασίας και σκέφτηκε ότι ήταν λάδι που έτρεχε από το καντήλι. Όμως, καθώς τις σκούπιζε, ανακάλυψε με έκπληξη ότι η ευωδία έβγαινε ακριβώς από αυτές. Κατάλαβε ότι επρόκειτο για ευωδιαστό μύρο. Από τότε η εικόνα έσταζε μύρο συνεχώς, με εξαίρεση την Μεγάλη Εβδομάδα.

Μέσω της εικόνας, με τη χάρη του Θεού, πραγματοποιήθηκαν πολλές θαυματουργές θεραπείες, αλλά ο Ιωσήφ έλεγε επανειλημμένα ότι το μεγαλύτερο θαύμα της μυροβλύζουσας εικόνας ήταν το γεγονός ότι ωθούσε τους ανθρώπους στη μετάνοια.

Η είδηση για τη νέα θαυματουργή εικόνα έγινε δεκτή με ιδιαίτερη χαρά στην τότε υποδουλωμένη Ρωσία. Έχω μιλήσει επανειλημμένα γι’ αυτήν στις εκπομπές της «Φωνής της Αμερικής», στο πρόγραμμά μου «Η θρησκεία στη ζωή μας». Τότε λάμβανα πολλά γράμματα από Ρώσους ακροατές που ήθελαν να μάθουν περισσότερα για την εικόνα και τον αδελφό Ιωσήφ. Μέχρι και σήμερα συναντώ ανθρώπους που θυμούνται αυτές τις εκπομπές. Τότε με εντόπισε ένας ορθόδοξος Ισπανός ονόματι Χόρχε Φερνάντες και μου διηγήθηκε μια αξιοθαύμαστη ιστορία. Του ζήτησα να μου δώσει την ιστορία του γραπτώς για το περιοδικό της ενορίας μας, όπου συγκεντρώνουμε σιγά-σιγά ό,τι μπορούμε για τον αδελφό Ιωσήφ και την εικόνα του Μόντρεαλ. Ακολουθεί ένα απόσπασμα από την αφήγηση του Φερνάντες:

Ο Πρωτοπρεσβύτερος Βίκτωρ Ποτάποβ

«Το 1984, στο διαμέρισμά μου στη Μόσχα, προσπαθούσα να συντονίσω το ραδιόφωνό μου «BF» με τη θρησκευτική εκπομπή της «Φωνής της Αμερικής», την οποία συνέθετε και παρουσίαζε ο ιερέας Βίκτορ Ποτάποβ. Δεν ήταν εύκολη υπόθεση, καθώς οι αρχές παρεμβάλλονταν έντονα στο ραδιοφωνικό σήμα, προκειμένου να στερήσουν από εμάς, τους Ορθόδοξους, μία από τις λίγες πηγές θρησκευτικών πληροφοριών. Εκείνο το συγκεκριμένο βράδυ άκουσα κάτι εκπληκτικό που έμεινε βαθιά χαραγμένο στην καρδιά μου. Ο πατήρ Βίκτωρ μίλησε για έναν Χιλιανό, ο οποίος έλαβε σε ένα μοναστήρι του Αγίου Όρους μια εικόνα της Παναγίας των Ιβήρων, και ότι λίγο καιρό αργότερα η εικόνα αυτή άρχισε να μυροβλύζει. Δεν μπόρεσα να ακούσω όλες τις λεπτομέρειες, λόγω της κακής ποιότητας του ήχου, όμως με εντυπωσίασαν και με χαροποίησαν ιδιαίτερα δύο γεγονότα: πρώτον, το ίδιο το θαύμα, και δεύτερον, ότι υπάρχει στον κόσμο ένας ακόμη Λατινοαμερικανός, ο οποίος, όπως και εγώ, έγινε ορθόδοξος χριστιανός. Βέβαια, σε αντίθεση με εμένα, ακολούθησε αυτόν τον δρόμο με τόση ειλικρίνεια και βάθος, ώστε τιμήθηκε με τη μεγάλη τιμή να γίνει εκλεκτός της Παναγίας. Έτσι απέκτησα έναν φίλο, αν και εκείνη την εποχή δεν είχα ιδέα τι ρόλο θα διαδραμάτιζε στη ζωή μου».

Θα επανέλθω στη διήγηση του Χόρχε Φερνάντες λίγο αργότερα.

Το δεύτερο σημείο της εκδηλώθηκε με τη μετάνοια πλήθους ανθρώπων

Στη Ρωσία που απελευθερώθηκε από τον κομμουνιστικό ζυγό, ο πιστός λαός περιβάλλει την εικόνα της Παναγίας των Ιβήρων με ιδιαίτερη τιμή. Είμαι βαθιά πεπεισμένος ότι οι πολυπαθείς ορθόδοξοι λαοί περιβάλλουν την εικόνα της Πορταΐτισσας με μεγάλη τιμή, εν μέρει επειδή η ίδια η εικόνα είναι πολυπαθής. Πάνω από χίλια χρόνια πριν, ένας θρασύς στρατιώτης χτύπησε με το ξίφος του το Πάναγνο Πρόσωπό Της, και από την πληγή που προκλήθηκε έτρεξε αίμα. Αυτό ήταν το πρώτο θαύμα της εικόνας που έγινε ορατό με ανθρώπινα μάτια. Το δεύτερο σημείο ήταν πνευματικής φύσης: ο στρατιώτης, συγκλονισμένος από το θαύμα, έδειξε ειλικρινή μετάνοια, εγκατέλειψε την εικονομαχική αίρεση και εκάρη μοναχός. Στις 24 Νοεμβρίου 1982, το φυλασσόμενο από τον αδελφό Ιωσήφ αντίγραφο της αγιορείτικης εικόνας της Παναγίας των Ιβήρων, φανέρωσε το πρώτο θαύμα – τη μυροβλυσία. Το δεύτερο σημείο της εκδηλώθηκε με τη μετάνοια πλήθους ανθρώπων.

Ο φύλακας της εικόνας Ιωσήφ πίστευε ότι η μυροβλυσία συνδέονταν με την αγιοκατάταξη, το 1981, από τη Υπερόριο Ρωσική Εκκλησία των Νεομαρτύρων και Ομολογητών της Ρωσίας. Τιμούσε ιδιαίτερα την Οσιομάρτυρα Μεγάλη Πριγκίπισσα Ελισάβετ Φεοντόροβνα. Ο Γάλλος ιστορικός Ζαν Μπες, ο οποίος γνώριζε προσωπικά τον Ιωσήφ, αφηγείται:

«Κάποτε, όταν μπήκα στο εργαστήριό του στο μοναστήρι της Παναγίας της Λεσνίνσκαγια (στη Γαλλία), ένιωσα ένα άγνωστο άρωμα, διαφορετικό από το άρωμα του μύρου. Το ανέφερα στον Ιωσήφ, και εκείνος, σε απάντηση, μου έδειξε την εικόνα της Αγίας Ελισάβετ Φεοντόροβνα με απότμημα των λειψάνων της. Και πρόσθεσε: «Η Μεγάλη Πριγκίπισσα και Μάρτυρας βρισκόταν εδώ ακριβώς πριν την άφιξή σας... Με επισκέπτεται κατά καιρούς. Βλέπετε, έχω τα λείψανά της. Μερικές φορές αναδύουν ευωδία μετά την αναχώρηση της Μεγάλης Πριγκίπισσας».

Χωρίς ίχνος λυρισμού, μπορούμε να πούμε ότι ήταν ο επίγειος κρίνος της Βασίλισσας των Ουρανών

Ο Ιωσήφ σπάνια μιλούσε για την εσωτερική του ζωή, όμως, όταν οι άνθρωποι συναναστρέφονταν μαζί του, αισθανόντουσαν σωματικά ότι είχαν μπροστά τους έναν άνθρωπο εξαιρετικής αγνότητας. Χωρίς καμία αμφιβολία και χωρίς ίχνος λυρισμού, μπορούμε να πούμε ότι ήταν ο επίγειος κρίνος της Βασίλισσας των Ουρανών. Κάθε μέρα διάβαζε μπροστά από τη θαυματουργή εικόνα τους Χαιρετισμούς της Θεοτόκου (κατά κανόνα, στα γαλλικά) και του αγίου του οποίου η μνήμη εορταζόταν από την Εκκλησία. Στη διάρκεια των ιερών ακολουθιών συμπεριφερόταν με μεγάλη σεμνότητα και ποτέ δεν προκαλούσε την προσοχή των άλλων: στεκόταν ήσυχα στο πίσω μέρος, απαρατήρητος, ως αληθινός μοναχός.

Στο όρος Σινά, παρέα νεαρών από την Αμερική συνάντησαν τον αδελφό Ιωσήφ. Εκείνος συστήθηκε και ανέφερε ότι είναι από τον Καναδά (Κεμπέκ). Οι νέοι ενημέρωσαν τον Ιωσήφ ότι είχαν ακούσει πως στο Μόντρεαλ υπάρχει η Μυροβλύζουσα Εικόνα της Παναγίας των Ιβήρων. Ο αδελφός Ιωσήφ απάντησε ότι το γνώριζε, αλλά δεν ανέφερε ότι ο ίδιος ήταν ο φύλακας αυτής της θαυματουργής εικόνας.

Ο Ιωσήφ ως χαρακτήρας συνδύαζε την ανοιχτότητα στην επικοινωνία με τους ανθρώπους με την ακλόνητη στάση στην πίστη. Απομακρυνόταν από τους μηχανορράφους, τους χλιαρούς και τους συμφεροντολόγους. Ο Ιωσήφ πονούσε πολύ όταν έβλεπε να λείπει η αγάπη ανάμεσα στους πιστούς, και να υπάρχει φθόνος και συκοφαντία. «Κύριε, πόσο λυπημένος είμαι για όλα αυτά», έγραψε κάποτε στο ημερολόγιό του.

Άποψη των πεδιάδων στους πρόποδες του Σινά. Φωτογραφία: Πρωτοπρ.Ίγκος Πτσελίντσεβ

Το θαύμα, στο οποίο ήταν γραφτό να γίνει ο πρώτος μάρτυρας, ενίσχυσε ακόμη περισσότερο το ήδη ισχυρό πνεύμα της προσευχής του. Είχε βαφτίσει 58 χριστιανούς. Και προσευχόταν καθημερινά για τον καθένα από αυτούς – και όχι μόνο για αυτούς. Οι λίστες με τα ονόματα που μνημόνευε έμοιαζαν με τα μοναστηριακά δίπτυχα. Καθημερινά απευθυνόταν με προσευχή στη Θεοτόκο για την ορθόδοξη νεολαία – «ώστε όλοι να γίνουν άγιοι άνδρες και άγιες γυναίκες».

Ένας από τους Γάλλους γνωστούς του Ιωσήφ, ο Βλαδίμηρος, αναφέρει σε μια προσωπική επιστολή:

«Η Εικόνα πάντα επισκίαζε τον αδελφό Ιωσήφ (απόλυτα δικαιολογημένα). Μας φαινόταν απλός, σεμνός, πάντα δικός μας (σχεδόν ο καθένας θα μπορούσε να πει ότι ήταν φίλος του), αλλά ήταν ένας συνηθισμένος άνθρωπος, όπως κι εμείς, με τη διαφορά ότι σε αυτόν είχε συμβεί ένα τέτοιο θαύμα... Τώρα όμως, που η εικόνα δεν υπάρχει πια, η προσωπικότητά του άρχισε να διαγράφεται διαφορετικά. Άλλωστε, αυτός ήταν που προσευχόταν για τρεις εβδομάδες μπροστά στην εικόνα, διαβάζοντας τους Χαιρετισμούς κάθε μέρα, και χάρη στις προσευχές του η εικόνα άρχισε να μυροβλύζει. Σαν να είχε συσσωρευτεί, να είχε ξεχειλίσει η αγάπη του, και αυτή άρχισε να ξεχειλίζει από τις άκρες του δοχείου, και η Θεοτόκος είχε ανταποκριθεί με μια αντίστοιχη πράξη θαυματουργίας. Άλλωστε, ήταν αυτός που περιπλανιόταν με το κειμήλιο σε όλο τον κόσμο, χωρίς να δίνει σημασία σε τίποτα – ούτε στις προσωπικές ασθένειες, ούτε στις κακουχίες των ταξιδιών, ούτε στην έλλειψη πόρων, ούτε στην αντίσταση ορισμένων ανθρώπων (μάλιστα, μέχρι και τελευταία, μου μιλούσε ο ίδιος πολλές φορές για αυτό), και παράλληλα κατάφερνε να εκτελεί το εκτενές προσευχητικό του κανόνα (μέχρι και χίλιες φορές την ευχή του Ιησού επιπλέον όλων των άλλων), να αγιογραφεί... Δεν μπορούσε να έχει καμία προσωπική ζωή. Οι άνθρωποι ερχόντουσαν, τηλεφωνούσαν, έγραφαν, ζητούσαν βοήθεια, μεσιτεία, προσευχές. Και αυτός προσευχόταν για όλους».

Συχνά δεν είχε χρήματα για να αγοράσει φάρμακα και είδη πρώτης ανάγκης

Ο Ιωσήφ δεν διέθετε πολλά χρήματα. Όταν απέκτησε την εικόνα, δεσμεύτηκε και έταξε ότι δεν θα την χρησιμοποιούσε ως πηγή πλουτισμού. Και το τήρησε μέχρι τον θάνατό του. Γνωρίζω από αξιόπιστες πηγές ότι συχνά δεν είχε χρήματα για να αγοράσει φάρμακα και είδη πρώτης ανάγκης. Πολλές φορές έδινε σε όσους είχαν ανάγκη όλα τα χρήματα που του είχαν απομείνει.

Στο ημερολόγιο του Ιωσήφ βρέθηκε ένα σημείωμα στα γαλλικά, γραμμένο με το χέρι του το 1985, από το οποίο φαίνεται πόσο δύσκολο ήταν γι’ αυτόν να εκτελεί το διακόνημα της φύλαξης της μυροβλύζουσας εικόνας της Θεοτόκου, και το οποίο μαρτυρεί ότι πολύ πριν από τον μαρτυρικό θάνατό του τον είχε προβλέψει.

Ο Ιωσήφ Μουνιόζ-Κορτές με την Τατιάνα Φιλίπιεβα στην Βραζιλία δίπλα στην Μυροβλύζουσα εικόνα του Μόντρεαλ, το 1997. Μια από τις τελευταίες φωτογραφίες της Εικόνας και του Ιωσήφ Ακολουθεί το κείμενο του σημειώματος:

«Κύριε Ιησού Χριστέ, που ήρθες στη γη για τη σωτηρία μας και εκουσίως σταυρώθηκες και έπαθες για τις αμαρτίες μας, δώσε μου και εμένα να αντέξω τα δικά μου βάσανα, τα οποία δεν δέχομαι από τους εχθρούς μου, αλλά από τον αδελφό μου. Κύριε! Μην του το καταλογίσεις ως αμαρτία».

Ο Δημήτρης Γκορτίνσκι, χορωδός του Ιερού Ναού της Αναλήψεως του Σωτήρος στο Σακραμέντο (Καλιφόρνια, ΗΠΑ), σε επιστολή προς την πρεσβυτέρα μου με ημερομηνία 25 Δεκεμβρίου 1997, περιγράφει το ακόλουθο περιστατικό από τη ζωή του Ιωσήφ:

«Ξύπνησε τη νύχτα και ένιωσε ότι ήταν δεμένος στα χέρια και στα πόδια. Το στόμα του ήταν επίσης βουλωμένο, και δεν μπορούσε ούτε να μιλήσει ούτε να φωνάξει. Προσπαθούσε να ελευθερωθεί, αλλά δεν μπορούσε, και απλώς προσευχόταν μέσα του. Ήξερε ότι επρόκειτο για ακάθαρτη δύναμη, αυτή που τον κράτησε έτσι όλη τη νύχτα. Αυτό το διηγήθηκε ο ίδιος ο Χοσέ (ο Ιωσήφ) στα ισπανικά στη σύζυγό μου πριν από ένα χρόνο, και εκείνη μου το μετέφρασε τότε, ενώ τώρα μου το ξαναδιηγήθηκε για να μπορέσω να το καταγράψω με ακρίβεια».

Σύμφωνα με τον ίδιο τον Ιωσήφ, δεν ήταν καθόλου όνειρο, αλλά όλα συνέβησαν στην πραγματικότητα και έλαβαν χώρα ακριβώς ένα χρόνο πριν από τη δολοφονία του.

Στην τελευταία του συνέντευξη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Русский пастырь» (Ελλ: «Ο Ρώσος Ποιμένας») που εκδιδόταν στο Σαν Φρανσίσκο, σαν προαισθανόμενος τον μαρτυρικό θάνατό του, ο Ιωσήφ είπε:

«Δεν πρέπει να φοβόμαστε τον θάνατο για τον Χριστό»

«Οι πιστοί πρέπει να είναι έτοιμοι να πεθάνουν για την αλήθεια, να μην ξεχνούν ότι, αποκτώντας εχθρούς εδώ, κερδίζουμε τη Βασιλεία των Ουρανών... Όποιος είναι πιστός στα μικρά, θα είναι πιστός και στα μεγάλα, όταν χρειαστεί. Όταν μας δίνεται η ευκαιρία να γίνουμε ομολογητές, δεν πρέπει να την χάσουμε. Χάνοντας τη επίγεια ζωή, κερδίζουμε την ουράνια. Δεν πρέπει να φοβόμαστε τον θάνατο για τον Χριστό».

Το δωμάτιο του ξενοδοχείου στην Αθήνα, στο οποίο βασανίστηκε ο Ιωσήφ, είναι γωνιακό και διαθέτει μπαλκόνι – το μοναδικό σε ολόκληρο το ξενοδοχείο με πρόσβαση στην ταράτσα του γειτονικού κτιρίου. Αυτό εξηγεί γιατί η πόρτα του δωματίου, στο οποίο δολοφονήθηκε ο Ιωσήφ, βρέθηκε κλειδωμένη από μέσα. Σύμφωνα με τον γιατρό που εξέτασε το νεκρό σώμα, η δολοφονία διαπράχθηκε από δύο ή τρία άτομα: ο ένας τον κρατούσε, ο άλλος του έδεσε τα χέρια και τα πόδια, ενώ ο τρίτος έδωσε τα χτυπήματα. Προφανώς, οι δολοφόνοι ήθελαν να μάθουν πού βρίσκεται η εικόνα. Σημειώνουμε ότι η τοποθεσία της εικόνας παραμένει προς το παρόν άγνωστη.

Στη δίκη ο γιατρός κατέθεσε ότι από όλα τα στοιχεία φαίνεται ότι ο Ιωσήφ δεν προέβαλε αντίσταση. Βρισκόταν δεμένος κατά μήκος του κρεβατιού. Ίχνη βασανιστηρίων είναι ορατά στο πρόσωπο, στα πόδια, στα χέρια και στο στήθος του. Ο δικαστής μας έδειξε φρικτές αστυνομικές φωτογραφίες, οι οποίες μαρτυρούν ότι ο Ιωσήφ πέθαινε μόνος του, για πολλή ώρα και βασανιστικά...

Ιερέας Αλέξανδρος Ιβασέβιτς Ο ιερέας Αλέξανδρος Ιβασέβιτς, ο οποίος κατοικεί στην Αργεντινή και είχε συνοδεύσει τον Ιωσήφ στο τελευταίο του ταξίδι στην Ελλάδα, αφηγείται τις τελευταίες του ημέρες, των οποίων έτυχε να είναι αυτόπτης μάρτυρας:

«Την τελευταία νύχτα δεν κοιμηθήκαμε· μια μακρά συζήτηση μετατράπηκε σε αμοιβαία εξομολόγηση... Σε μια στιγμή ο αδελφός Ιωσήφ ξαναζούσε ολόκληρη τη ζωή του. ...». Στο αεροδρόμιο χωρίσαμε. Αυτό ήταν, ήρθε η ώρα να αποχαιρετιστούμε. Όταν φτάσαμε στην είσοδο ξεχωριστής αίθουσας, ο αδελφός Ιωσήφ μου είπε: “Συγχώρεσέ με, πάτερ, για όλα τα κακά που έκανα, και αν σε πλήγωσα, σου ζητώ από τα βάθη της καρδιάς μου να με συγχωρέσεις”. Εγώ του είπα: “Εσύ να με συγχωρέσεις, Χοσέ”. “Ο Θεός θα σε συγχωρέσει! – μου απάντησε. – Ευχαριστώ για όλα, σ’ ευχαριστώ πάρα πολύ”. Εκεί, στο αεροδρόμιο, ο αδελφός Ιωσήφ έκανε μια μετάνοια μπροστά μου, και εγώ το ίδιο... αγκαλιαζόμασταν για πολλή ώρα και σφιχτά. Έπρεπε να συνεχίσω το ταξίδι μου, και ο αδελφός Ιωσήφ αναφώνησε: «Ευλόγησέ με, πάτερ!» – «Ο Θεός να σε ευλογεί, Χοσέ!». Μου είπε: «Με τον Θεό!» Και εγώ του λέω: «Με τον Θεό!» – για τελευταία φορά... Έτσι αποχαιρετιζόμασταν με τον αδελφό Ιωσήφ, μόλις δύο ώρες πριν από το θάνατό του...»

Το καλοκαίρι του 1996, ο Ιωσήφ είχε ταξιδέψει στο Άγιο Όρος για να αποχαιρετήσει τον ετοιμοθάνατο γέροντα Κλήμεντα, τον πνευματικό του πατέρα. Τότε, ο γέροντας του είπε ότι το επόμενο έτος – το 1997 – θα ήταν καθοριστικό για τη ζωή του και ότι θα συνέβαιναν τρομερά γεγονότα. Την παραμονή του μαρτυρικού θανάτου του, ο Ιωσήφ, μαζί με τον ιερέα Αλέξανδρο Ιβασέβιτς, επισκέφθηκε το μοναστήρι του Αγίου Νικολάου στο νησί της Άνδρου, για να προσκυνήσει τα κειμήλιά του. Ο μοναχός που τους άνοιξε τις πόρτες του Κυριακού του μοναστηριού, εξεπλάγη πάρα πολύ όταν είδε ότι η αρχαία τοιχογραφία της Παναγίας έσταζε δάκρυα. Ο ηγούμενος της μονής, ο αρχιμανδρίτης Δωρόθεος, εξήγησε ότι η εικόνα δακρύζει όταν ωριμάζουν τρομερά γεγονότα ή στη διάρκεια αυτών. Στον Ιωσήφ αυτό το σημάδι της Θεοτόκου προκάλεσε βαθιά εντύπωση, και επανειλημμένα έλεγε στον πατέρα Αλέξανδρο: «Πατέρα, αισθάνομαι ότι πολύ σύντομα θα συμβεί κάτι τρομερό. Δεν ξέρω τι ακριβώς, αλλά κάτι θα συμβεί». Και την ίδια μέρα του θανάτου του, το πρωί, ο Ιωσήφ είχε μοιραστεί για άλλη μια φορά με τον πατέρα Αλέξανδρο το προαίσθημά του.

Ο μεγαλόσχημος Ηγούμενος Κλήμης († 1997 г.), γέροντας της Σκήτης της Γεννήσεως του Χριστού στο Άγιο Όρος (φωτογραφία του 1994)

Το φέρετρο άνοιξε, ο σάκος σκίστηκε και όλοι είδαν τα σημάδια των βασανιστηρίων

Ο φύλακας της μυροβλύζουσας εικόνας της Παναγίας της Πορταΐτισσας κηδεύτηκε 13 ημέρες μετά τη δολοφονία του στην Αθήνα. Ήθελαν να τον κηδεύσουν με κλειστό φέρετρο και μέσα σε σφραγισμένο πλαστικό σάκο. Όμως ο Θεός αποφάσισε διαφορετικά. Το φέρετρο άνοιξε, ο σάκος σκίστηκε και όλοι είδαν τα σημάδια των βασανιστηρίων. Δεν υπήρχαν καθόλου σημάδια αποσύνθεσης.

Πολλοί άνθρωποι, που είχαν καταφθάσει εκείνες τις ημέρες στο Τζόρντανβιλ από όλο τον κόσμο, μαρτυρούν για την ευλογημένη ατμόσφαιρα της κηδείας. Ένας πρώην ρασοφόρος της Μονής της Αγίας Τριάδας στο Τζόρντανβιλ της Νέας Υόρκης έγραψε για τη διάθεση που επικρατούσε την ημέρα της κηδείας και της ταφής του αδελφού Ιωσήφ:

«Μου φάνηκε ότι παρευρισκόμουν στις ιερές ακολουθίες του Μεγάλου Σαββάτου· μου ήρθε στο μυαλό η ευλαβική παράσταση μπροστά στον Επιτάφιο, όταν οι ψυχές των πιστών με δέος και συγκίνηση αντικρίζουν τα σωτήρια Πάθη του Κυρίου και αναπολούν την ταφή Του. Όλα όσα συνέβαιναν... ήταν εξίσου μυστηριώδη και μεγαλοπρεπή, φωτεινά και θλιβερά. Φυσικά, υπήρχαν και δάκρυα· και πώς θα μπορούσαν τα μάτια μας να τα συγκρατήσουν, όταν στο φως της ημέρας διακρίναμε πιο καθαρά το εξαντλημένο πρόσωπό του, το μαρτυρικό σώμα του, στολισμένο με πληγές, σαν κάποιο Θείο μαργαρίτη. Είδαμε τα χέρια του, στα οποία είχαν μείνει πορφυρές ουλές από τα δεσμά με τα οποία τον είχε δέσει ο δήμιος...».

Ένας δούλος του Θεού, που είχε έρθει από τη Ρωσία και βρέθηκε στην κηδεία του Ιωσήφ, είπε: «Είχα την αίσθηση ότι δεν παρευρισκόμουν σε κηδεία και ταφή, αλλά στον εορτασμό της Κυριακής της Ορθοδοξίας. Συνειδητοποίησα απολύτως ξεκάθαρα ότι, ακόμα κι αν εκείνες τις στιγμές μας έβγαζαν όλους έξω από τον ναό και μας εκτελούσαν, όπως και να ήταν τα πράγματα: εμείς νικήσαμε!»

Και τώρα ας επιστρέψουμε στη συνέχεια της ιστορίας του ορθόδοξου Ισπανού Χόρχε Φερνάντες, τον οποίο ανέφερα στην αρχή:

«Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 έφυγα για την Ισπανία, όπου έχω ρίζες, και έγινα ενορίτης του μοναδικού ορθόδοξου ναού σε ολόκληρη τη χώρα, Ελληνορθόδοξου Πατριαρχείου, όπου και πάλι δεν ακούγονταν τίποτα για εκείνον τον Χιλιανό, του οποίου το όνομα δεν γνώριζα τότε, αλλά τον οποίο συχνά θυμόμουν. Στη συνέχεια μετακόμισα στην Αμερική με την οικογένειά μου. Και να που πριν από τρεις μήνες, σε μια συζήτηση με μια δόκιμη ρωσικού ορθόδοξου μοναστηριού στην Ιερουσαλήμ, την ρώτησα αν γνώριζε κάτι για τον Χιλιανό, και μου είπε ότι είχε δολοφονηθεί βάναυσα πριν από 10 χρόνια, καθώς και ότι η θαυματουργή εικόνα είχε εξαφανιστεί. Στη συνέχεια, μου είπε ότι έχει ταφεί κοντά στη Νέα Υόρκη, στο Τζόρντανβιλ. Είναι δύσκολο να περιγράψω όλα τα συναισθήματα που με κυρίευσαν όταν το έμαθα. Θλίψη για τον θάνατό του και την απώλεια της εικόνας και, ταυτόχρονα, χαρά που αυτός βρίσκεται κοντά μου και ότι θα μπορέσω επιτέλους να τον επισκεφτώ, πράγμα που έκανα λίγες μέρες αργότερα. Και εδώ αρχίζει το πιο δύσκολο, το πιο σημαντικό και, ίσως, το πιο σύντομο μέρος της ιστορίας μου, γιατί υπάρχουν πράγματα που είναι πολύ δύσκολο να περιγραφούν με λόγια.

Από τη στιγμή που στάθηκα δίπλα στον τάφο του, ένιωσα ξεκάθαρα την παρουσία φίλου. Ο Κύριος αγιάζει όχι μόνο τις ψυχές μας, αλλά και τα σώματα εκείνων που, όσο ζουν, αφιερώνονται εξ ολοκλήρου σ’ Αυτόν, και έτσι στον εφήμερο, πεπτωκότα κόσμο μας εμφανίζονται νησίδες εκείνου του μέλλοντος κόσμου που μας έχει υποσχεθεί ο Θεός. Δίπλα σε μια τέτοια νησίδα στεκόμουν τότε. Προσευχόμουν στα ισπανικά· ή μάλλον, δεν προσευχόμουν καν, απλώς του μιλούσα και του ζητούσα ό,τι ζητάμε από τους ουράνιους φίλους μας, τους αγίους. Όλα όσα ζήτησα, και ακόμη περισσότερα, μου δόθηκαν. Την επόμενη μέρα μετά τη λειτουργία, ένας άνθρωπος που δεν είχα συναντήσει ποτέ πριν, μου χάρισε ένα κομμάτι βαμβάκι με μύρο από την εικόνα της Παναγίας των Ιβήρων-Μόντρεαλ, της οποίας φύλακας ήταν ο αδελφός Ιωσήφ για 15 χρόνια. Μετά την επιστροφή μου στο Νιου Τζέρσεϊ, στη ζωή μου συνέβησαν μια σειρά γεγονότων, τα οποία δεν μπορούν να εξηγηθούν παρά μόνο ως Θεία Πρόνοια.

Ο σταυρός στον τάφο του Ιωσήφ Μουνιόζ Εν μέρει από αίσθημα ευγνωμοσύνης, εν μέρει από την επιθυμία να συναντήσω προσωπικά τον Χοσέ, επισκέφθηκα τον τάφο του την ημέρα της 10ης επετείου από τη δολοφονία του. Μέχρι τότε, η σύζυγός μου και εγώ είχαμε ήδη διαβάσει το βιβλίο για τη ζωή του «Η Μυροβλύζουσα Εικόνα του Μόντρεαλ και ο αδελφός Ιωσήφ», κάτι που με έφερε ακόμη πιο κοντά του. Μετά από αυτό το δεύτερο ταξίδι, όταν επέστρεψα στο σπίτι, ο αδελφός Ιωσήφ μου έκανε τεράστια χάρη.

Καλώ όλους όσοι διαβάζουν αυτή την αδέξια αφήγησή μου να προσεύχονται σ’ αυτόν, να ζητάνε, να τον ευχαριστούν. Εάν είναι δυνατόν, να πάνε να τον επισκεφθούν, να ανάψουν ένα κερί. Να προσευχηθούν στον τάφο του. Ξέρω από την εμπειρία μου ότι κανείς δεν θα φύγει «με άδεια χέρια». Ο αδελφός Ιωσήφ και η θαυματουργή εικόνα του μας δόθηκαν από τον Κύριο, όπως το καταλαβαίνω, ως υπενθύμιση του μέλλοντος Κόσμου και ως ενδυνάμωση της πίστης μας. Δεν γνωρίζουμε πού βρίσκεται η εικόνα, αλλά γνωρίζουμε πού βρίσκεται ο φύλακάς της· να προστρέχετε σ’ αυτόν, και είθε να μας φυλάει όλους ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός και η Πάναγνη Μητέρα Του».

***

Μετά τον μαρτυρικό θάνατο του αδελφού Ιωσήφ το 1997 και την απόκρυψη της εικόνας της Παναγίας του Μόντρεαλ, πολλοί ρωτούσαν: θα επιστρέψει η εικόνα;

Με τη χάρη του Θεού, στις 6 Οκτωβρίου 2007 (την εορτή της Συλλήψεως του Αγίου Προφήτη και Προδρόμου Ιωάννη) – το έτος αποκατάστασης της κανονικής ενότητας εντός της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας – στην πολιτεία της Χαβάης εμφανίστηκε μυροβλύζουσα εικόνα, αντίγραφο της εικόνας του Μόντρεαλ-Ιβήρων, γνωστή ως η «εικόνα της Παναγίας της Χαβάης».

Αυτό ήταν η απάντηση στα ερωτήματα των πιστών για το αν «θα επιστρέψει η εικόνα;». Η επιστροφή της Μυροβλύζουσας Εικόνας της Παναγίας των Ιβήρων υπήρξε ένα σημαντικό πνευματικό αποτέλεσμα της Πράξης Περί Κανονικής Κοινωνίας και σημάδι της Θείας εύνοιας προς την Τοπική Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία.